WEBVTT 00:00.000 --> 00:08.240 Karbon canlılar üçün ən həyatı elementdir. 00:09.140 --> 00:13.300 Çünki bütün canlı maddələr karbon birləşmələrindən əmələ gəliblər. 00:15.480 --> 00:24.740 Hüceyrə qılafından, ağac qabığına, göz büllurundan, yumurta ağına qədər çox fərqli üzvü maddələrin hamısı karbon əsaslı birləşmələrdən təşkil edilmək. 00:24.740 --> 00:39.000 Karbon atomu hidrogen, oksigen və azot atomlar ilə çox fərqli həndəsi formı və ardıcılıqda 1 milyon 700 minə qədər fərqli şəkildə birləşərək müxtəlif maddələr əmələ gətirir. 00:40.760 --> 00:46.880 Karbonun ən əsas xüsusiyyətlərindən biri ardıcıl düzlərək çox asanlıqla zəncir əmələ gətirməsidir. 00:46.880 --> 00:59.300 Karbon birləşmələrinin bəzləri sadəcə bir neçə atomdan ibarət olur, bəzləri isə minlərlə, hətta milyonlarla atomdan meydanə gəlir. 00:59.880 --> 01:06.820 Bütün elementlər arasında təkcə karbon atomları bu qədər uzun və daimi birləşmələrə əmələ gətirilir. 01:06.820 --> 01:21.360 Karbon əmələ gətirdiyi birləşmələrin sayı və müxtəlifliyinə görə digər elementlərdən tamamilə fərqli, öz nə məxsus quruluşa məhliqdir. 01:22.100 --> 01:26.120 İndiyə qədər karbonun yarım milyondan çox müxtəlif birləşməsi müəyyən edilmişdir. 01:27.000 --> 01:34.380 Ancaq bu belə karbonun xüsusi dizayn haqqında çox az məlumat verir, çünki karbon bütün canlı maddələrin əsasını təşkil edir. 01:36.820 --> 01:48.060 Karbon atomunun gücünü tam anlamaq üçün bugün elm çarəsizdir. 01:49.640 --> 01:53.960 Elm adamları laboratoriyalarda hər gün yeni birləşmələr əmələ gətirirlər. 01:55.100 --> 01:58.020 Hal-hazırda təqribən 2 milyon birləşmədən bəhs etmək olar. 02:00.080 --> 02:04.840 Dövrümüzdə karbon atomunun 1 milyon 700 min birləşmə əmələ gətirdiyini bilirik. 02:06.820 --> 02:09.540 Digər elementlər cəmi 300 min birləşmə əmələ gətirir. 02:09.840 --> 02:14.720 Ancaq karbon qeyr-adi şəkildə tək başına düz 1 milyon 700 min birləşmə əmələ gətirir. 02:18.640 --> 02:23.700 Elmə məlum olan bütün birləşmələrin 85%-ni karbon atomu təşkil edir. 02:26.440 --> 02:30.580 Karbon atomunun əvvəlcə necə meydana gəldiyi isə başqa bir möcüzədir. 02:30.580 --> 02:39.360 Karbon atomu nəhəng ulduzların mərkəzindəki bir sıra nüvvə reaksiyası nəticəsində əmələ gəlir. 02:39.360 --> 02:49.360 Ancaq bu reaksiyalar o qədər həssas fizikin vazinətə malikdir ki, bunu kəşf edən İngilis elm adamı Fred Hoyl belə bir materialist olmasına baxmayaraq, 02:50.080 --> 02:53.620 fəvqəl təbii, şüur, fizikaya müdaxilə etmişdir deməli olmuşdur. 02:53.620 --> 03:02.200 Allah kəinatı qüsursuz ahəngdə yaratmışdır. 03:02.840 --> 03:07.960 Hoyl fəvqəl təbii, şüur tərifi ilə oca Allahın açıq-aşkar varlığını qəbul edir.