1
00:00:00,000 --> 00:00:24,020
Теніз қойнауының қазынасы

2
00:00:30,000 --> 00:00:57,320
Жануарлар өсімдіктер және жәндіктердің миллиондаған түрлері

3
00:00:57,320 --> 00:01:01,740
өзіра үйлесімді түрлік ешіп жатқан біздің планетамыздың қайуанаттар әлемі

4
00:01:01,740 --> 00:01:03,780
аса, бай, әрі, әртекті.

5
00:01:08,020 --> 00:01:14,780
Мұндай әрі валуандық, тіршілікке қажетті түрлі факторларың сәйкестігі жағдайында ғана өмкін болады.

6
00:01:14,780 --> 00:01:30,620
Жер мен күннің арақ ашықтығы, жер осының қиылу бұрышы, планетаның айналу жылдамдығы,

7
00:01:31,100 --> 00:01:35,420
атмосфера құрамы, жердің түрттен үшін алып жатқан су,

8
00:01:35,780 --> 00:01:41,900
бұлардың барлыға осынау аса нәзік тепе тендіктің негізін құрайтын бірнеше кірпіштері ғана.

9
00:01:44,780 --> 00:02:01,740
Жер үстінің аса көп мөлшерін қамтып жатқан теніздер планетаныңыздағы өмір үйлесімін сақтаудың бөлімбейтін бөлшегі.

10
00:02:02,960 --> 00:02:12,100
Жер жаңбір түрлі климаттық белдің үлердің қалыптасы ұсияқты көптігін атмосфера құғылыстары осы теніздердің арқасында ғана өмір сүреді.

11
00:02:12,100 --> 00:02:18,560
Сонда яқы әлемдік мұхит миллиардтаған түршілік елерінің өмір сүретін мекені.

12
00:02:19,480 --> 00:02:26,440
Су түбіндегі, жүздеген тіпті мыңдаған метр терендіктегі өмір ағыны құрғақтағы қайуанаттардың өмірінен еш кемемес.

13
00:02:26,440 --> 00:02:38,440
Әлемдік мұхиттың теніздері бүгіп жатқан бұл қазыналар біздің көз алдымызға олы жаратушымыз Алла тағаланың тендесі жаратылысындағы менсіз жүйесінің дәлелін тартады.

14
00:02:38,440 --> 00:03:01,980
Балықтардан бастап су өсінділеріне дейін, ұсақ малюскалардан қытай кеттеріне дейін,

15
00:03:01,980 --> 00:03:09,640
дельфиндерден планктондырға дейінгі барлық сансыз түршілік формалары жер атты планетаның ғажайып түршілік жүйесін құрайды.

16
00:03:10,100 --> 00:03:17,420
Бұл филімде біз бұл теніз жануарларының таң ғажайып өмірінің бірнеше мысалдарын ғана әңгімеге арқау өтпек біз.

17
00:03:17,420 --> 00:03:26,880
Алайда су әсті мекенде үзілердің өттегіні қалай қабылдап, немен тамақтан атына, олардың кеудесінің құрлысы, жауларынан қалай жасырын атын сияқты тіпті,

18
00:03:26,880 --> 00:03:38,540
тұмысақ түйек жайлар арқау өткен бұл бірнеше мысалдардың өзі, бұл түршілік елерінің өздерінің өмірге қажетті табиғи қажеттіліктерін өтегі лайық ғажайып үлгіде жаратылған дәлдейді.

19
00:03:39,180 --> 00:03:44,880
Басқаша сөзбен айтқандар, олар және олар өмірге жетін әлемді бір ғана жаратушы жасаған.

20
00:03:44,880 --> 00:03:51,180
Бұл ғана жаратушы жер үсті мен астындағы барлық нәрседен қабардар олық алла.

21
00:04:08,700 --> 00:04:10,540
Қорғаныст әсілдері

22
00:04:10,540 --> 00:04:22,680
Теніз хайванаттарының өмір сүру ортасы оларға кейін көлемді тамақтануы мүмкіндігін береді.

23
00:04:23,280 --> 00:04:28,380
Алайда, кей жағдайда олардың өздері де басқа жұртқыштардың құрбаны болып кетуі мүмкін.

24
00:04:28,380 --> 00:04:34,500
Осы себептен де тенізді мекен етіушілерге өзін өзі қорғау тетіктері аса маңызды.

25
00:04:40,540 --> 00:04:50,340
Олардың кейбірінің аулау мен сұрттан шабуылдан қорғаны өтәсілдері аса қызғылықты.

26
00:04:51,160 --> 00:04:58,600
Балықтарда ойлау қабілеті болмаса да, олардың әрекеттер жоғары денгейдегі ұйымдасу мен жоспарлаудың үлгізі болалады.

27
00:04:58,600 --> 00:05:12,400
Бұл қатар тұршылы кейлері өз жауларынан басқа теніз жануарларының кейпіне еніп қорғанса, кейбірін ұлы түкенектері қорғайды.

28
00:05:12,400 --> 00:05:26,620
Үшіншілері өздерінің түртісін өмесіру ортасына қарай өз көрті үшейберліктері арқылы жақсы жасырнады.

29
00:05:26,620 --> 00:05:31,840
Бұл әдіс біздің басқа филімдерімізге арқау болған өң қабылдау өн өрі де баталады.

30
00:05:32,560 --> 00:05:38,120
Бүркеме өң қабылдау теніз хайванаттарының қорғанысының өте қызықты тәсілдерін құрайды.

31
00:05:38,120 --> 00:05:44,560
Бұл тәсілдің арқасында теніз балығы жұртқыштың құрсауынан жасырнып қалады.

32
00:05:45,280 --> 00:05:53,680
Оның дене тұрқы айнала қоршаған ортамен жұғысқаны соныша, бір қарағанда оның балығ әлде өсімді кекенін ажырат оқиын.

33
00:06:08,120 --> 00:06:18,900
Өзінің жауыларынан осы тәсілді пайдаланып қорғанатын теніз хайваны Скарпена.

34
00:06:19,980 --> 00:06:26,060
Суасты маржандарының арасында жылжымай жасырнып жатқан Скарпенді айналасының ажырату мүмкінемес.

35
00:06:26,860 --> 00:06:30,520
Осы қасиетінің арқасында ол өз жауларының назарына әлікпейді.

36
00:06:30,520 --> 00:06:37,500
Айналасы мен біте қабысу Скарпенге тек жасырның ұғаған әмес аңауылауға да мүмкіндік береді.

37
00:06:41,840 --> 00:06:49,540
Сонымен қатар Скарпена, суастында жүзбейтін орын алмастырып қозғалу үшін өзінің жүзу қанатын әлге керетінде пайдаланып,

38
00:06:49,820 --> 00:06:54,960
суастында ғызаттарға сол әлгекті әліу арқылы жылжетін қызғылықты бір түр болып саналады.

39
00:06:54,960 --> 00:06:59,740
Теніздің түпімен қозғалау отырып, ол өзінің өте сағы ұстайды.

40
00:07:01,400 --> 00:07:07,180
Өзіне түке қауіпті сезген Скарпена бірден құмға оранып, көзден тасаланып қалады.

41
00:07:10,280 --> 00:07:14,400
Сұрттан қарағанда жылжымай тұрған балықта жырату тіпті мүмкінемес.

42
00:07:14,400 --> 00:07:21,980
Өз жауларынан қорғаны үшін бір көншік өң қабылдауды пайдаланатын келесі бір жануар, бұл ұшайан тәріздес Крап.

43
00:07:22,580 --> 00:07:29,080
Өзіне төніп келе жатқан қауіпті сезген Крап құмның арасына кіріп кетіп, сонда жауы өтіп кеткенше тұғылып жатады.

44
00:07:29,080 --> 00:07:42,820
Алайда ұл жасырнып жатыпті айналадан еболып жатқан құм асындағы жылтыраған көзімен бағып жатады.

45
00:07:46,320 --> 00:07:50,640
Камбала бір көншік өңді пайдаланатын келесі бір суасты хайуана.

46
00:07:52,120 --> 00:07:56,100
Судың үстімен жүзіп келе жатқан сәтте ұл қызғылықты әрекет жасайды.

47
00:07:56,100 --> 00:08:00,280
Ол өзі жүзіп кележатқан тені су толқынның түсіне енеді.

48
00:08:01,040 --> 00:08:05,140
Ол судың қымдауыт және тасқа толу терең түбінде жүргенде,

49
00:08:05,760 --> 00:08:11,640
камбала ашық сұр түске өзгөрсе, балдыр су өсінділерінің жанына келгенде жасыл түсті бола қалады.

50
00:08:12,480 --> 00:08:15,560
Көбіне камбалы қымдауыт жерді демалған дұнатады.

51
00:08:15,560 --> 00:08:31,500
Бұл кезде оның түсімен бейнесі қасқағым сәтте қымдауыт айналаға ұқсап, өңің ауыстыра қойады.

52
00:08:31,500 --> 00:08:47,060
Біз жоғарды әңгіме еткен түршілігі елері бір сәтте өз түсін, бейнесін, қабығын, түпті көзін өзгөртуге лайықталып жаратылған.

53
00:08:47,660 --> 00:08:51,960
Олардың көзі көздері қымға құрып кеткен сәтте сұртағалып қойса да,

54
00:08:52,360 --> 00:08:57,800
айналасын суасты кеменің перископ аспабы түсі ақтанып зерттеуін жалғастыра береді.

55
00:08:57,800 --> 00:09:04,360
Деніз Каракатитсасы осы сияқты бір көншік өңнің маманы саналады.

56
00:09:05,240 --> 00:09:11,180
Бұл жануар өз түсін тере бедерінің түсін өте қысқа уақытта өзгірте алатындығы мен ерек селеледі.

57
00:09:16,520 --> 00:09:25,340
Жануарлар түсінің қоршаған ортаға лайық өзгіріске түсігі бұл қайуанаттардағы саналы қорғаныстетігінің бар екенін көәлендіреді.

58
00:09:27,800 --> 00:09:35,180
Алайда балықтар олардың түсін бірден өзгіртігі мүмкіндік беретін санадан да ойлау қабілетінен де жұрдай.

59
00:09:35,180 --> 00:09:47,020
Тіпті оларды мұндай ақыл ес болды деген күнің өзінде, олар түстерінің өзгіріңе қандай физиологиялық механизмдер әсер ететін қалай ажыратады.

60
00:09:47,020 --> 00:09:53,020
Бұл механизмдер олардың денесіне қалай орналасып, қалайша қызметін жандандырады.

61
00:09:55,660 --> 00:10:03,340
Ойлана да, ажырата да, жоспарлайда білмейтін балықтар бұл қасиеттерді өздерінде өздігінше дамыта алмайды.

62
00:10:03,340 --> 00:10:14,960
Сонда яқы түстің өзгіруіне жауапты мұндай күрдөлі жүйелердің теніз қайуандарында өздігінен пайдаболы салыуыда мүмкінемес.

63
00:10:14,960 --> 00:10:29,100
Мұндай аса нәзік дүйе мен бұл ерекшеліктердің мұрагерлі жол мен берліуі, бұл ақпараттардың олардың ағзасындағы генетикалық жүйесінде берліуі сөз жоқ олы жаратушының бар екенін әйгілейді.

64
00:10:31,200 --> 00:10:38,060
Бұлардың жаратушысы оларды жоқтан бар еткен өміріне қажетті қасиеттерді дарыпқан олық Алла.

65
00:10:44,960 --> 00:10:56,280
Дене тұрқының өзгөрігі

66
00:10:56,280 --> 00:11:10,900
Бір қатар теніз хайуандары жасырыны ұшын басқа да тәсілдерді пайдаланады.

67
00:11:10,900 --> 00:11:15,800
Мысал үшін мүнәбір жәндік мұқтап жасырын ғанды жоң көрі деген.

68
00:11:16,920 --> 00:11:22,460
Ол өзі тауы балған маржан бұтағын бүркені балып, теніз түбіндегі саяқатын жалғастыра береді.

69
00:11:23,420 --> 00:11:28,040
Бұл көпіршік балықтың жас өкілі аса мұқты жүзе алмайды.

70
00:11:28,760 --> 00:11:32,080
Сол себептен ол жатқыштардан жылдам қашып кете алмайды.

71
00:11:32,080 --> 00:11:37,980
Алайда көпіршік балық жауынан қорғанудың тамаша тәсіліммен керген.

72
00:11:39,680 --> 00:11:44,660
Қауып түнген жағдайды, көпіршік балық өзін өзі тұм үлкөйтіп үрлійді.

73
00:11:45,620 --> 00:11:51,400
Жақындап келе жатқан жұртқыш мұндай үлкөн жемтікке ауыз салалмай жайына кетеді.

74
00:11:52,760 --> 00:11:56,140
Мұна бір балықта осыған ұқсас тәсілдің есе.

75
00:11:56,820 --> 00:12:03,600
Көпіршік балықтан көліумі әрі бұл жабайы тектес балықтың денесінде көлдінің тікенектер жапсырылған.

76
00:12:03,600 --> 00:12:14,660
Жұртқыштың қабарын сезген сәтте жабайы тектес балық өзінің қалыпты кескінінен бірнеше есе өз көнші үрлі нөті де тікенегі бар домаланған шарғайналады.

77
00:12:16,040 --> 00:12:20,780
Мұндай кескің келбетке ауыз салуға еш кімніңде батылы бара қоймас.

78
00:12:25,580 --> 00:12:32,420
Егер ақылға салсақ, бұл балықтардың жауынан қорғану тәсілдері ойлы әрі алдыналы жоспарланған.

79
00:12:33,600 --> 00:12:43,680
Көпіршік балық пен жабайы тектес балықтың денелері де алдыналы жаратылған, әрі бұл жүйені керек кезінде іске қосарлық шоғырмен жарақтанған.

80
00:12:44,940 --> 00:12:55,680
Солай болса да, ойлау қабілеті жоқ, санасы жоқ бұл жануарлардың өздері мұндай шоғырды қорғаныз қабілетін өз денелерінен жасап шығыуы неғай бұл дүние.

81
00:12:55,680 --> 00:13:04,680
Табиғаттың жаратушысы олы қалла бұл балықтарды оларға керекті қорғаныз қаруымен бірге жаратқан.

82
00:13:04,680 --> 00:13:17,180
Сондаяқ ол балықтарға қоршаған ортаға лайық тіршілік қасиеттерінді артты.

83
00:13:17,180 --> 00:13:34,800
Біз жоғарыды әңгім еткен жәндіктер жердің шексіз мұқытының қойнауында өмір сүретін тіршілік елерінің тек аз бөлігін құрайды.

84
00:13:35,640 --> 00:13:41,100
Басқа мұндаған түрлі жануарлар өздерінің қорғанысына қайталан бас әдіс айлаларды қолданады.

85
00:13:41,100 --> 00:13:44,040
Тағы бір мысал – тақуас ұшай ана.

86
00:13:44,040 --> 00:13:51,220
Сұрт келбеті ғажайып тақуас ұшай аны өзіне лайықтап құмнан қазып алған қонысын мекендейді.

87
00:13:52,780 --> 00:14:00,280
Тамағыздеп шыққан ұшай аны өзінің қуатты қысқыш аяқтарымен таяу маңдағы медия өсімдігін жұлқа тартып алады.

88
00:14:02,960 --> 00:14:07,780
Содан соң медияны өткір соқпымен бірнеше бөлікке бөліп жейді.

89
00:14:14,040 --> 00:14:25,220
Осы сәтті тақуас ұшай аны өзіне жақындап қалған сегізаяқты байқайды.

90
00:14:26,380 --> 00:14:30,740
Оған ғырай айбат шеккен ұшай аны сегізаяқтың бетінің қайтарып тастайды.

91
00:14:30,740 --> 00:14:39,780
Егері сегізаяқ бұл әскертуге қыңбаса, сөшай аны оған көзінен дәлдеп тұрып соққы береді.

92
00:14:40,460 --> 00:14:43,740
Бұл текетірес екеуінің бірі жайына кеткенде жалғасады.

93
00:14:44,240 --> 00:14:50,940
Сөшай аны өз қарсыласының ең осал дзері көзі екенің алдынала анық білетіндей қимылдайды.

94
00:14:51,760 --> 00:14:55,740
Сол себептен бұл өз соққыларын сегізаяқтың көзіне бағыттайды.

95
00:14:55,740 --> 00:15:03,080
Сегізаяқты түрек ұғансы ұшай аны қарсыласының әбден тұқырғанын көрген соңғана өз әніне оралады.

96
00:15:03,080 --> 00:15:26,920
Теніз түбінің тұрғындарынан біз байқайтын тағы бір қорғаныз тәсілі бұл жалған көздер.

97
00:15:26,920 --> 00:15:32,800
Бір қатар балықтардың артқы жүзу қанаттарында көзге ұқсайтын үлкен дақтар бар.

98
00:15:34,720 --> 00:15:39,260
Осы екі жалған көздің арқасында олар үлкен балық болып көрінеді.

99
00:15:39,260 --> 00:15:46,500
Сонымен қатар бұл алдау тәсілі жұртқышты басшақтан емес артқы жүзу қанаттарына бас салуға етермелейді.

100
00:15:47,020 --> 00:15:49,980
Осы арқылы олар көбіне жауынан қашып құтып кетеді.

101
00:15:49,980 --> 00:15:53,780
Балықтың шың көзі үлкен қара жолақпен бүркем өлінген.

102
00:15:54,360 --> 00:15:58,300
Сөз жоқ, мұндай бойау балықтарда жайдан-жай пайда болған жоқ.

103
00:15:59,280 --> 00:16:01,280
Олардың қорғануына арнап жасалды.

104
00:16:06,080 --> 00:16:10,740
Бір қызығы бұл балықтың аяғымен құйырғын ажырату мүмкін емес.

105
00:16:10,740 --> 00:16:18,360
Жүзі ұқанатындағы көзің сүретін салыу, зертқыштан айласының асыруға таптырмайтын құрал.

106
00:16:18,760 --> 00:16:20,740
Мене тағы бір таңғаларлық көрініс.

107
00:16:20,740 --> 00:16:27,940
Мұна бір арасында балық жүзі бүрген бұтақшалар мен өсімділер, су өсімдігі емес кәді өлгі теніз аты.

108
00:16:34,660 --> 00:16:39,280
Ал сайқымазақ балық болса өзің ешбір зертқыш таппайтын жерде жасырынады.

109
00:16:39,280 --> 00:16:48,260
Ол өзі жайбарықа жылды бүрген аумақтағы өсімдіктер өзіне жұғысып кеткен кезгелген жәндікті сеспей қатыратындай аса күшті ұлмен ұланған.

110
00:16:48,720 --> 00:16:57,280
Алайда бұл ұқабығының сұртында өсімдік ұғын жоятын жылтыр пілен кәтәрізді қатпары бар сайқымазақ балыққа ешбір әсер етпейді.

111
00:16:57,280 --> 00:17:07,360
Бірнеше мәртез ғұсқаннан кейін бұл жәндікте арнайы иммунитет қалыптасатта ол жайбарықа жүзуын жалғастыра бөреді.

112
00:17:07,360 --> 00:17:16,340
Мұндай бүркеншік үңмен түрдің өзгеруі сияқты мұнанда басқа оңдаған қорғаныст әсілдері арнайы тәжіребемен не жылдар бойы қалыптасты.

113
00:17:17,100 --> 00:17:22,560
Немесе кездес оқпайды болды деген қарапайымғана қисынмен ақылы шенберінісі еспайды.

114
00:17:37,360 --> 00:17:58,980
Ойлау қабілетімен ақылы жоқ тіршілігі елері өз өмірлерінде өздеріне ғана лайықталып жаратылған жүйелерді пайдаланады.

115
00:17:58,980 --> 00:18:07,920
Тек қүдіреті күшті Алла тағала ғана бұл қасиеттерді оларға дарытып, мекендерін анықтаған.

116
00:18:12,480 --> 00:18:17,200
Бұл үджай қасиетті Құранның мұна бір аятында айтылады.

117
00:18:18,000 --> 00:18:20,760
Арабың әр нәрсені қорға ұша.

118
00:18:21,420 --> 00:18:22,940
Сабасыр өсі 21. аят.

119
00:18:28,980 --> 00:18:35,600
Симбиоз

120
00:18:35,600 --> 00:19:00,140
Көптеген тіршілігі елері сияқты теніз қайуанаттары да өмір сүру үшін бірінің қолға ұсына бірі зәру.

121
00:19:00,140 --> 00:19:10,340
Бір қатар жануарларға мезгіл сайын өз ағзаларын саңырау ғылақ немесе ауру тарататын жәндіктерден тазартып тұру керек болады.

122
00:19:10,780 --> 00:19:15,940
Алайда бұл жануарлар өздеріне қашетті бұл жұмыстармен өздері айналысы алмайды.

123
00:19:16,580 --> 00:19:19,860
Осы себептен олар көмікке басқа көршілерін шақырады.

124
00:19:19,860 --> 00:19:31,480
Бұл сәтте жайшылықта әрі жәндіктің жемтігін айналып кететін мұндай ұсақ жәндіктер ешбір қорқпастан көршісінің ағзасындағы зиянда тұршылы киелерін тазартып жейбереді.

125
00:19:32,500 --> 00:19:34,020
Екі жақты Дән Риза.

126
00:19:34,360 --> 00:19:40,560
Бірі өзіне қажетті қоректі тапсы, келесі сі жанын жегідей жеген зиянды заттардан арылады.

127
00:19:40,560 --> 00:19:52,560
Кейде Акула мен кет сияқты ең қауіпті теніз ұртқыштарының өзі мұндай тазартып жұмыстарына мұқташ болады.

128
00:19:57,560 --> 00:20:06,840
Олар жалданып келген ұсақ балықтардың тазартып жұмыстары мен еркін айналысуына ерік беріп, тіпті ауызына кірсеті ештене істемейді.

129
00:20:06,840 --> 00:20:14,800
Өзіне көмекке келген ұсақ балықтарға әрі жұртқыштар ешбір зиян жасамайды.

130
00:20:27,840 --> 00:20:36,740
Кішкентай тазалағыштар саналатын балықтар әшейінде қақарлы балғавас балықтың терісін зиянда паразиттерден тазартады.

131
00:20:37,240 --> 00:20:44,960
Олар өз үсімен айналысып жатқан кезді балғавас балық тазалағыштарды үркітетінде ешбір қимыл жасамастаны қатып тұрады.

132
00:20:46,160 --> 00:20:49,620
Олар өзірі әлдебір келісім жасалғандай ұнтымақта жұмысты дейді.

133
00:20:49,840 --> 00:20:55,120
Осылайша балғавас балық тазалағыш балықтың көмегімен әбден тазарып алады.

134
00:20:56,400 --> 00:20:59,520
Теніз таспақасы мен маржан балық.

135
00:20:59,520 --> 00:21:10,620
Көптігін маржан балықтар теніз түбінде тұршылы кетіп өсімділермен қоректенеді.

136
00:21:10,620 --> 00:21:19,420
Алайда бұл өсімділер олардың тамақтаны орационындағы бірден бір тамағымез.

137
00:21:19,420 --> 00:21:26,920
Сіздер көріп, отырғандарыңыздай маржан балық сондайық теніз таспақасының қабығына жабысқан балдырларды жейді.

138
00:21:27,640 --> 00:21:31,340
Теніз таспақасы әрдайын бұл балықтарға жақын жұрып,

139
00:21:31,660 --> 00:21:36,920
өзі істеуге екемізі шаруаны бұл балықтардың ұқтыярмен істеуіне мүмкіндік береді.

140
00:21:40,620 --> 00:21:59,540
Мұна бір тамы шағын су шаяны көптіген балықтардың ағзасын тазарту жұмыстарымен айналысуды өз мойнын алған.

141
00:21:59,540 --> 00:22:05,340
Әрі балықтар су шаянының оның аузында арыбері қимылдауына мүмкіндік беріп қойған.

142
00:22:05,340 --> 00:22:11,800
Тіпті кейде су шаянының жұмысын женілдеді үшін ұл ауызын барынша кең ашып ұстап тұрады.

143
00:22:18,100 --> 00:22:19,020
Шұғыр.

144
00:22:19,020 --> 00:22:30,940
Біз бағанадан бері бақылап тұрған тені жануарлары өздерің денесінде паразиттердің барекенінен дебей қабара.

145
00:22:31,480 --> 00:22:39,220
Тіпті оны білгенің өзінде ой санасы жоқ балықтар, саңырауылақтар мен ұлы қалдықтардың өздеріне зиянын ажыратуы өмкінемес.

146
00:22:41,020 --> 00:22:46,280
Тіпті мұны да білді дегенің өзінде ол заттардың тазарту керектігін қайдан білді.

147
00:22:46,280 --> 00:23:01,260
Сонымен қатар, олар мұнда іспен кім айналысатын, керек болған жағдайда кімді көмекке шағыру керектігін де біледі.

148
00:23:01,620 --> 00:23:10,060
Су асты шым шатырық жолдарымен жүрген олар құдды алдын ала келесіп қойғандай өздерінің көмекшілерімен жолғады.

149
00:23:10,060 --> 00:23:18,680
Басқа осы тәрізді балықтарға қауіпті жау болатыра, жұртқыш балықтар өздерінің тазалағыштарына еш тиіспейді.

150
00:23:18,680 --> 00:23:27,780
Керісінше, өзінің дене тұрғын түсін өзгердіу арқылы жайма шуақтанған олар кішкентай тазалағыштардың сеніміне күруге барын жатырсады.

151
00:23:33,760 --> 00:23:38,360
Бұл әрекеттерді балықтардың өздері жоспарылап құруы мүмкінемес.

152
00:23:38,360 --> 00:23:41,980
Олар өздігіне мұндай ауыз біршілікке келіуде мүмкінемес.

153
00:23:41,980 --> 00:23:49,220
Бұл жануарлар Алла Тағала оларға орнатқан өзірі келісіммен ұнтымақ шартын мүлтіксіз орындайды.

154
00:23:55,760 --> 00:24:03,780
Бұл жануарларды өзірі ұнтымақтасып түршілік етуге, олар пайда болы салғаннан бер ұлы Алла Тағала бағыттап отырған.

155
00:24:11,980 --> 00:24:28,640
Бұл тұғырасында Құран аяттарының бірінде дегенмен, көктермен жердегі әр нәрселер 12, олар түгіл оған бой ұсынады, деп аталған бағыра сүресі 116 аят.

156
00:24:28,640 --> 00:24:42,120
Теніз қайуанаттарының көптігін адамдар әлі біле бермейтін мұндай ғажайып түршілік әрекеттері ойлана білетін санал адамдар үшін үлкен ұғи бірат.

157
00:24:42,580 --> 00:24:50,120
Өзі жаратқан жәндіктері арқыл Алла Тағала өзінің қуатын, шексіз даналығын және өнерін пашетеді.

158
00:24:50,120 --> 00:25:00,600
Эволюция теориясының қателіктері

159
00:25:00,600 --> 00:25:20,940
19-шы қасырда ағылшын табиғаттан ұшысы Шарлз Дарвен негізін қалаған эволюция теориясы дүниенің жаратылғанын жоққа шығарады.

160
00:25:20,940 --> 00:25:29,240
Бұл теорияның айтыуынша барлықтыры жәндіктер бір түрден келесі түрге кездесі өтіу арқылы пайда болған деп санайыз.

161
00:25:30,600 --> 00:25:40,920
Алайда табиғатқа зер села қарай отырып,

162
00:25:40,920 --> 00:25:49,120
ондағы тіршілік елерінің ерекшеліктерін саралай кергенде Дарвендік эволюция теориясының түбег үйлі қатекенін көрігі болады.

163
00:25:49,120 --> 00:26:06,840
Біріншіден, тіршілік елерінің денелерінде жұмыс теп тұрған өзінің күрдөлігі жағынан таңға жайып кешенді жүйелермен,

164
00:26:06,840 --> 00:26:12,700
ағзалар эволюционистер айтқандай өздігінен пайда болып және кезең сайын жетілуі мүмкінеміз.

165
00:26:13,340 --> 00:26:18,180
Жануарлардағы мұндай жүйелердің болуы өмірдің саналы жол мен жаратылғанын дәлелдейді.

166
00:26:18,180 --> 00:26:29,020
Бұл филімдегі көріністерді соның түрі дәлелі.

167
00:26:29,320 --> 00:26:36,540
Көз құрлысы ерекше әрі осы арқылы құмға жасыр навалып айналадан е болып жатқандан қабардар Краппен Камбала.

168
00:26:38,460 --> 00:26:44,760
Немесе, қасқағым сәтте арнайы кілеткаларының жәрденмен қоршаған ортасы мен сүңісіп кететін сегіз аяқ.

169
00:26:48,180 --> 00:26:56,560
Арт жақтарындағы жалған көздермен өз жауларын үркітетін балықтар.

170
00:27:03,940 --> 00:27:11,760
Тағыда осы сияқты басқа көптіген тіршілігі елері алдынала ойластырылған ұлы жоспардың іске асқан мұсқасы.

171
00:27:18,180 --> 00:27:36,120
Екіншіден, тасқа айналған қалдықтарды зерттеу барысында жер бетіндегі түрлі жануарлар біздің планетамызда бірден пайда болып, қандайда бір жетілі өрен өтпегені байқалып отыр.

172
00:27:36,120 --> 00:27:43,980
Эволюция теориясы болса, жер бетіндің мекендеген тіршілігі елерінің арасында аралық бұғын болған дейді.

173
00:27:52,120 --> 00:28:00,100
Алайда ғалымдар бұл түзірімға дәлел боларлық ешқандай аралық бұғынды дәне олардың түрлерін тапқан жоқ.

174
00:28:06,120 --> 00:28:16,560
Тасқа айналған сұйық қалдықтарын саралағанда бізге белгілі ежелден кележатқан балықтарын түрлері жер бетінде бірден өздеріні керекті дене тұрғымен бірге жаратылған.

175
00:28:16,560 --> 00:28:22,380
Бұл балықтар түрі оларға дейін өмір сүрген омыртқасыз теніз жануарларына ұқсамайды.

176
00:28:22,380 --> 00:28:37,240
Осын дай күрдөлі сұрақтарды эволюция теориясын жақтаушы палеонтол ғалым Жеральд Тот өзінің сүйекті балықтардың эволюция затты мақаласында көтереді.

177
00:28:37,240 --> 00:28:54,760
Қалдықтарды сараптау көрсеткенінде сүйекті балықтардың барлық үш түрі шамамен бір мезгілде пайда болған.

178
00:28:54,760 --> 00:29:00,280
Олар өзірі құрлым жағынан ерекшеленіп жыртқыштардан қорғанудың ғажап тәсілдері мен керген.

179
00:29:01,080 --> 00:29:02,800
Ендеше олар қалай пайда болды.

180
00:29:03,160 --> 00:29:05,780
Қандай қуат оларды бір-бірінен өзгіші етті.

181
00:29:06,340 --> 00:29:08,900
Қорғанызға қажетті екемділікті қайдан мен керді.

182
00:29:09,720 --> 00:29:15,100
Несебептен дене тұрқында олардың ататегі деп саналатын бұрынғы түрлердің еш әзі жоқ.

183
00:29:21,160 --> 00:29:24,500
Мұның себебі балықтардың ататегі жоқ.

184
00:29:24,840 --> 00:29:27,200
Олар басқа түрдегі жануарлардан шықпаған.

185
00:29:27,620 --> 00:29:30,220
Олар бізге белгілі қазіргі түрінде жаратылған.

186
00:29:30,220 --> 00:29:37,040
Эволюционисттерді тұғырыққа түрейтін тағы бір тені жәндіктерінің топын электр балықтары ұрайды.

187
00:29:37,540 --> 00:29:41,040
Өз денелерінен электр қуатын өндіріп шығаратын,

188
00:29:41,100 --> 00:29:46,480
және оны қорғаныс мақсатында қолданатын бұл мақлықтар шын мәнінде жаратылыстың ғажабы.

189
00:29:46,480 --> 00:29:55,500
Кейбір балықтар өздерінен 500 вольт қуатындағы энергия тоғыны өндіріп шығарады.

190
00:29:56,140 --> 00:30:00,300
Бұдан басқа құрлымы бір-бірінен өзгеше электр балықтары да бар.

191
00:30:03,380 --> 00:30:11,280
Эволюционисттер осынау электрлы мақлықтардың арасында қандай эволюциялық байланыс болуы мүмкінекеніне ешбір дәлел айта алмайды.

192
00:30:11,280 --> 00:30:22,100
Эволюция теориясының негізін салушы Шарлз Дарвин электр балықтарының жұмбағына баса ұртқаннан кейін бір қатар қоғыртынды жасауға мәжір болды.

193
00:30:22,860 --> 00:30:30,280
Өзінің түрлердің шығыу атты кітабының теорияның қиындықтары деп аталатын тарауында ол келесі сөздерді жазған.

194
00:30:32,140 --> 00:30:36,360
Электр балықтары менің теорияма елеулі қиындықтар тоғызады.

195
00:30:36,360 --> 00:30:43,020
Себебі бұл ғажайып ағзалардың қалыптасуына дейінгі кезен қандай қадамдармен келгенін елестеті ұқиын.

196
00:30:44,480 --> 00:30:49,400
Алайда бұл электрлі ағзалар келесі мүмкін бұдан да елеулі қиындықтар тоғызады.

197
00:30:49,760 --> 00:30:54,200
Бұл белгілер олармен туыстығы тұм алыст түрлердеде кездеседі.

198
00:30:54,200 --> 00:31:04,880
Шындығында да дарибенің қиындықтарында шек жоқ.

199
00:31:05,440 --> 00:31:13,180
Себебі су астында тұршылы кететін әрбір жануар өзіне тән ерекшеліктерімен дараланып, олардың жаратылғанына дәлелі болалады.

200
00:31:13,180 --> 00:31:19,060
Мұна бір балық мәселен аңауылаудың тамаша тәсілін тапқан.

201
00:31:19,060 --> 00:31:25,400
Ол өз жемтігін басының қасынан өсіп шыққан қармақ сияқты арнайы ағзасымен алдар қатып ұстайды.

202
00:31:36,860 --> 00:31:41,500
Секіргіш балық геометриялық дәлдіктегі өлшемді менгергені соншалық,

203
00:31:41,500 --> 00:31:47,920
ауадағы насек оның тұрған орның дәл анықтап су астынан көріністің бұлдырлығына қарамастан дәл бай қайды.

204
00:31:49,320 --> 00:31:53,180
Өз жемтігін ол ауызнан ататын су оқтарымен қағып түсіреді.

205
00:31:55,500 --> 00:32:01,320
Амазон көз өнін мекен ететін тағы бір балық түрі су үшінен бір метрге дейін істекір алады.

206
00:32:01,320 --> 00:32:08,060
Тағы да қиылу бұрышын геометриялық дәл анықтағаның арқасында жемтігін қағып жейді.

207
00:32:08,060 --> 00:32:28,480
Бұл жануарлардың барлығы бізге бір ғана ақиқатта егілейді.

208
00:32:28,480 --> 00:32:33,580
Әрбір түршілік есі оны жаратқан Алла тағаланың бар екенінің дәлелі.

209
00:32:33,580 --> 00:32:46,500
Әрбір түршілік есі жеке ағзасы бар күрделі өмір сүрі жүйесімен жарақтанған дене құрлысы мен түрі түсі өзгіші болып өте ғажайып өнір шедевірін құрайды.

210
00:32:48,500 --> 00:32:54,180
Кезгелген өнір туындысының өзінің жаратушының шеберлігін әйгілейтіңне сөз жоқ.

211
00:32:54,180 --> 00:33:06,060
Теніз қойнауындағы мұндай ғажайыптар бізге барлық теніздер мен сулардың құрғақ пен көктің есі ұлық Алланың шеберлігін пашетеді.

212
00:33:06,060 --> 00:33:24,340
Осы сияқты ұлық Алланың тендесі жоқ жаратушылы өнірі туырасында Құран аяттарында бұлай делінген.

213
00:33:24,340 --> 00:33:35,360
Ол Аллах жаратушы, жоқтан баретушы, әрі бейнелушы, аттардың ең көркемі оған тән, көктірмен жердегі әр нәрсе оны дәріп дейді.

214
00:33:35,360 --> 00:33:37,680
Ол өте үстің аса дана.

215
00:33:38,760 --> 00:33:40,680
Қашыр сүресі 24-ніш аят.

216
00:33:48,120 --> 00:33:54,560
Филімді қазақ тіліне аударған Еркіністам Шалов Қазақстан ұлттық телеарнасы 2003 жыл.

217
00:34:05,360 --> 00:34:13,360
Әіні!

218
00:34:13,360 --> 00:34:43,340
Әріңіздіңіздіңіздіңіздің өте өте туза

219
00:34:43,360 --> 00:34:48,360
Маған��.