WEBVTT

00:00.000 --> 00:29.980
Muzika

00:30.000 --> 00:59.980
Muzika

01:00.000 --> 01:02.000
Muzika

01:30.000 --> 01:45.000
Kurani prinë rrugën drejtë shkencës.

01:45.000 --> 01:47.000
Muzika

01:47.000 --> 01:51.000
Muzika

01:51.000 --> 01:54.000
Muzika

01:54.000 --> 01:56.060
Muzika

01:56.060 --> 02:01.660
14 sheku i mafar, Allah u ima dhuruar zbriti kurani në fisnik për të dhuzuar mbar njërzimit.

02:03.240 --> 02:07.460
Athe ere bashkëtia arabe ishte një gjëndje kritsisht ështurur edhe në për shtjëlin.

02:07.460 --> 02:19.660
Por drita që soli kurani e ndryshoja të mrekulishtë.

02:24.040 --> 02:29.140
E para islamit, arabët ishin njerës barbarë që adhuronin idhujt që i gdëndin vetë.

02:29.500 --> 02:35.720
Besonin se lufta dhe gjakderdja ishin veprat vjërtyçme edhe ma të ishin në gjëndjet vristin edhe vetë pëmijit e të të dhe.

02:37.460 --> 02:57.920
Me gjithë atë, në përmjet islamit, ata mësuan humanismi, dashurin, mëshirën, drejtësin edhe qytetrimi.

02:57.920 --> 03:07.800
Jo vetë marabët, por edhe gjithë bashkësit e tjera njerëzore që pasuan islamin,

03:08.120 --> 03:13.180
ishpëtuan ersirës e periodës e ignorancës edhe ndryquan nga urtsia hynore e kuramit.

03:13.620 --> 03:18.060
Nga urtsit e shumëta që kurani ishenjë të usoli njerëzve, ishte edhe mendimi shkenso.

03:18.060 --> 03:32.200
Një konceptimi shkencës të mbështetur në kurani.

03:32.200 --> 03:49.640
Baza e mendimit shkencësor është ndjenja e kureshtjes.

03:50.360 --> 03:53.320
Shumë njerëz gjurmojnë edhe shfaqin interes për shkencën,

03:53.320 --> 03:57.160
sepse ata habitën me mënyrës e si funksionon gjithësia edhe natyra.

03:58.360 --> 04:00.800
Por shumitës e njerëzve u mungon kjo kureshtje.

04:01.820 --> 04:05.560
Për ta, të rëndësishme nuk janë të fshetat e gjithësisat e të natyres,

04:05.940 --> 04:08.920
por knajqësit edhe përfitimet personalit e kësaj bota.

04:12.760 --> 04:16.420
Në bashkësit që u dhikën nga njerëz që mendojnë në këtë mënyrë,

04:16.480 --> 04:17.600
shkenca nuk zhvillohet.

04:18.580 --> 04:20.360
Kocësia dhe padia, su ndojnë.

04:24.180 --> 04:27.000
Bashkësia Arabe para Kuranit ishte i këtiloj,

04:27.400 --> 04:30.920
por vargjet e Kuranit u bënë thirja atyre njerëzve që të meditojnë,

04:31.360 --> 04:34.080
të vëzhgojnë edhe në base për herë të parë në jetë,

04:34.140 --> 04:35.540
të vënë në punë në mëndjen e tyre.

04:41.800 --> 04:44.560
Në një nga vargjet e parë të shpalurat Kuranit,

04:44.560 --> 04:47.060
Allah u të regjë vë mëndjen Arabve të kdëveja,

04:47.360 --> 04:49.440
e cila ishte pjese jetës të styrët përdiqme.

04:53.320 --> 04:57.440
A nuk ishohin dhe vetë të si janë kryuar,

04:59.060 --> 05:00.680
edhe qielin se si është ngritur,

05:02.420 --> 05:05.080
edhe malit se si janë rënjosur e vendosur fuqishm,

05:06.020 --> 05:07.740
edhe tokën se si është shtruar,

05:08.840 --> 05:09.320
kështu pra,

05:09.760 --> 05:11.000
si lua atyre në dërmënd,

05:11.300 --> 05:12.920
ti e vetëm një përkujtuës.

05:12.920 --> 05:28.180
Në shumë vargjet të tjera të Kuranit,

05:28.400 --> 05:30.460
njerëzit u dhëzohen të studiojnë natyren,

05:30.460 --> 05:32.060
edhe të përfitojnë prej saj,

05:32.580 --> 05:34.460
sepse ata mund të njohin Allahun,

05:34.800 --> 05:36.700
vetëm duke vëzhguar kryesat e ti.

05:42.920 --> 05:47.560
Për këtë, në një vargë në Kuran,

05:48.040 --> 05:49.860
muslimanët cilësohen si njerëz,

05:50.200 --> 05:53.020
që meditojnë për kryimin e qieve edhe të tokës.

05:58.220 --> 06:01.060
Atajje përkujtojnë Allahun në këmbë,

06:01.120 --> 06:02.480
të ullur e të mbështetur,

06:02.820 --> 06:05.780
që meditojnë thellë në kryimin e qieve edhe të tokës,

06:05.900 --> 06:06.520
duke thënë,

06:07.100 --> 06:08.140
Zotë i unë,

06:08.420 --> 06:10.400
ti nuk e ke kryuar gjithë këtë mëkotë,

06:11.180 --> 06:12.320
lefdi të qoftë ty,

06:12.920 --> 06:15.140
në mbro për e ndëshkimit të zjarit.

06:23.540 --> 06:24.980
Si rjedhimi kësaj,

06:25.260 --> 06:26.060
për një musliman,

06:26.220 --> 06:28.700
interesimi për shkendësën është një forme rëndësishme

06:28.700 --> 06:29.940
adhurimit ndaj Zotit.

06:31.160 --> 06:32.280
Në shumë vargjë në Kuran,

06:32.640 --> 06:34.380
Allah hui u dhëzonë muslimanët,

06:34.680 --> 06:36.560
që studiojnë qiejtë, tokënë,

06:36.960 --> 06:39.280
gjalesatë edhe vetë qënje në tyre

06:39.280 --> 06:40.860
edhe të meditojnë për to.

06:40.860 --> 06:43.440
Kushojmë këto vargje,

06:43.780 --> 06:45.260
gjejmë në to nga një treguet

06:45.260 --> 06:48.000
së për të gjithë degët kryesore të shkendësës në Kuran.

06:49.040 --> 06:49.600
Për shëmbull,

06:50.180 --> 06:51.720
Allah hu në vargune më poshtëm

06:51.720 --> 06:53.200
nga Kuran i famëllartë,

06:53.200 --> 06:55.200
nëzitë zhvillimin e shkendësës të astronomisë.

06:55.200 --> 06:59.840
është a i që kryoj shtatë qiejtë rënditur një mbinja.

07:00.480 --> 07:03.900
Nuk mund të shohësh as një mangësi në kryimin e gjithë më shirëshmit.

07:04.520 --> 07:06.260
Ngrije pra shikimin për sëri.

07:07.080 --> 07:08.660
A mund të dalosh ndonjit qarë?

07:13.200 --> 07:14.940
Në një vargë tjetërt Kuranit,

07:15.100 --> 07:17.840
Allah hu nëzitë studimin e astronomisë e të tokës,

07:18.080 --> 07:19.200
pra të geologjisë.

07:19.200 --> 07:32.840
A nuk e kanë parë qjelin bita,

07:33.520 --> 07:35.700
se si ne kemi ndërtuar dhe zbukuruar,

07:36.240 --> 07:37.060
e s'ka në të,

07:37.360 --> 07:38.320
as edhe njët metë,

07:38.840 --> 07:39.460
edhe tokën,

07:39.660 --> 07:40.660
që ne kemi shtërir,

07:40.660 --> 07:43.820
edhe ku kemi siel gjdo lojbimet mrekulueshme në qift,

07:44.280 --> 07:46.580
për të vëzhguar dhe për të nëzitur meditimin

07:46.580 --> 07:48.900
të kë gjdo njeri që i nështrohet

07:48.900 --> 07:51.240
edhe i drejtohet Allahut me pëndes.

08:01.780 --> 08:02.700
Në Kuran,

08:02.860 --> 08:05.040
Allah hu nëzitë edhe studimin e botanikës.

08:05.040 --> 08:13.880
Dhe është a i që dërgonë shiu nga retë,

08:14.320 --> 08:17.060
edhe ne risin me të bimsitë të gjitha lojeve,

08:17.380 --> 08:18.900
nëzjerim ljastar të gjall,

08:19.300 --> 08:20.800
prejtë cilve nëzjerim më pas,

08:21.160 --> 08:22.700
kokrat dendura në kalim.

08:23.380 --> 08:25.320
Edhe nga palmate hurmave,

08:25.700 --> 08:28.140
nga lëkura e tyre dalin vilet me kokra,

08:28.440 --> 08:29.880
që varen poshtë pranjush,

08:29.880 --> 08:30.960
edhe vreshtat,

08:31.120 --> 08:31.680
u lishtet,

08:32.300 --> 08:33.800
të njashme dhe të lojlojshme,

08:34.140 --> 08:36.060
shihni frutat e tyre kur formohen

08:36.060 --> 08:37.180
e më pas pichen.

08:37.800 --> 08:39.220
Vërtet që në këto ka shenja

08:39.220 --> 08:40.660
për njerësit që besojnë.

08:40.660 --> 08:53.860
Në një varë këtjetër,

08:53.920 --> 08:56.320
Allahu të rejtë vëmëndje në kuran për zoologjin.

09:03.540 --> 09:04.880
Ka mësim për ju,

09:05.180 --> 09:06.140
edhe të këbëgtit.

09:10.660 --> 09:15.940
Ja një varë kuranor për shkencën e arkeologjis

09:15.940 --> 09:17.180
edhe të antropologjis.

09:20.920 --> 09:23.040
A nuk kanë ustuar në tokë

09:23.040 --> 09:24.240
edhe a nuk e kanë parë

09:24.240 --> 09:26.440
se si që fundi i popujve të më parëshme.

09:32.700 --> 09:34.460
Në një varë këtjetër të kuranit,

09:34.600 --> 09:36.880
Allahu të rejtë vëmëndjen për provat hujnore

09:36.880 --> 09:39.140
në vetë trupin edhe shpirtin e njerit.

09:40.660 --> 09:49.320
Dhe në tokë ka shenja për ata që kanë besim të pale kundur,

09:49.760 --> 09:50.840
edhe në vetën të uaj.

09:51.700 --> 09:52.640
A nuk shihni pra?

09:52.640 --> 10:02.600
Si që vjetëre,

10:03.080 --> 10:05.600
Allahu në përmjetë kuranit të njëzitë muslimanët

10:05.600 --> 10:07.360
që t'hullumtojnë të gjithë shkencët.

10:07.680 --> 10:08.300
Për këtë arsye,

10:08.720 --> 10:10.240
ngritja islamit në historinë

10:10.240 --> 10:11.560
në nënkuptojnë të njëtë nënko

10:11.560 --> 10:13.560
edhe ngritjën e dijes shkencore.

10:13.560 --> 10:29.800
Shkencën në historinë islamë

10:29.800 --> 10:42.580
Kur profeti Muhammed,

10:42.720 --> 10:43.880
pa që ja qoftë në bitër,

10:44.120 --> 10:45.800
filloj të ftoj njerëzit në islam,

10:46.240 --> 10:48.540
arabët ishin një bashkësi fisesht pa ditura,

10:48.960 --> 10:50.180
të dhëna pas bestyt një.

10:50.180 --> 10:55.020
Me gjithë atë,

10:55.460 --> 10:56.640
falë dritës e kuranit,

10:56.960 --> 10:58.920
ata u shpëtuan prej besimeve të kota

10:58.920 --> 11:01.140
edhe njësën të udhëhqen prej arsyes.

11:01.680 --> 11:02.700
Si vjedhimi kësaj,

11:02.980 --> 11:05.420
pasoj një nga zhvillimet më të mrekulueshme

11:05.420 --> 11:06.480
në historinë botërore.

11:07.040 --> 11:07.920
Në disa dekada,

11:08.340 --> 11:10.800
islami që doli dhe u rrit në qytetet e vogljat

11:10.800 --> 11:12.360
mekes edhe të medines,

11:12.820 --> 11:13.920
u përhap nga Afrika,

11:13.920 --> 11:15.400
i dheri nazinë qëndrore.

11:25.200 --> 11:25.840
Arabët,

11:26.220 --> 11:28.280
që më parë nuk ishin e gjëndje të drejtoni

11:28.280 --> 11:30.260
në harmoni asa dhe një qytet të vetëm,

11:30.680 --> 11:33.200
të një u bënsunduës të një perëndorie botërore.

11:34.160 --> 11:35.840
Në librin e ti rruga e drejt,

11:36.140 --> 11:39.540
ekspert i Amerikan i Fest Islam e profesori John Esposito

11:39.540 --> 11:41.920
e përshkruan aspektin e mrekulueshme

11:41.920 --> 11:43.760
të ngritjes të islamit në këtë mënyrë.

11:43.920 --> 11:48.020
Më tërheqse se gjithë shka tjetër

11:48.020 --> 11:49.840
në përhapjene hershmet e islamit

11:49.840 --> 11:51.860
janë shpejtësia dhe suksesi isari.

11:52.640 --> 11:54.820
Studiuasit përëndimori janë mrekuluar me këtë.

11:55.440 --> 11:56.640
Brënda një dhjetë vjeqari,

11:56.880 --> 11:59.440
muslimanët mundën u shtrit Bizantinë dhe Perse

11:59.440 --> 12:00.940
edhe morën nën kontrol

12:00.940 --> 12:04.340
Irakun, Sirin, Palestinin, Persinë dhe Egjiptin.

12:04.860 --> 12:05.940
U shtrit muslimane

12:05.940 --> 12:08.700
provuan të jenë luftëtarë të jash zakonshëm

12:08.700 --> 12:10.660
edhe qeverisës të sukseshëm,

12:10.860 --> 12:12.600
ndërtuas edhe joshkatruas.

12:13.920 --> 12:26.320
Popuj të ndryshëm,

12:26.400 --> 12:27.800
duke përfshirë këtu edhe turqit,

12:27.900 --> 12:29.920
pranuan islamin me vullnetin e tyret lirë.

12:31.760 --> 12:33.860
Perandoria islami u rritë edhe më shumë

12:33.860 --> 12:36.240
edhe u bë fuqia më e madhe botëraore e kohës.

12:43.920 --> 12:54.580
E një nga anët më të rëndësishme të kësaj perandorie

12:54.580 --> 12:56.500
ishte se ajo siguroi një shkallë

12:56.500 --> 12:59.360
për një zhvillim shkendësor të papar më par në histori.

12:59.360 --> 13:08.560
Në një kohë kur Evropa po përjeton të periudhën e saj të erët,

13:08.700 --> 13:12.340
botëra islami kryoj të rëshgjimin më të madhe të dieve shkendësore

13:12.340 --> 13:14.180
që kishtë e njohur gjeratë heri historia.

13:17.340 --> 13:20.580
Shkendësate mjekësisë, të matematikës, të geometrisë,

13:20.760 --> 13:22.360
të astronomisë dhe madjetë të sociologjisë,

13:23.140 --> 13:25.540
u zhvilluan për her të par në mënyrë sistematike.

13:29.860 --> 13:33.640
Disa komentues mundohen të lidhin këtë zhvillim shkendësor islam

13:33.640 --> 13:35.500
me ndikimin e grekve të lasht,

13:36.060 --> 13:38.540
por burimi i vërtet i shkendësës islame

13:38.540 --> 13:42.760
qenë eksperimentet edhe vrojtimet e kryjera prej shkendësarve musliman.

13:43.760 --> 13:45.780
Në librin e ti, Lindja e Mesme,

13:45.940 --> 13:49.760
profesori Bernard Lewis, ekspert i historisë e Lindjes e Mesme,

13:50.100 --> 13:51.280
e shpjegon kështu këtë fakt.

13:52.360 --> 13:55.800
Arritje shkendësës mesjetare islame

13:55.800 --> 13:58.140
nuk kufizohet të kruajtje edituriz greke,

13:58.540 --> 14:01.840
as tek përfshirja në morina elementve nga koha më e lasht

14:01.840 --> 14:03.340
edhe më e largët lindore.

14:05.040 --> 14:05.840
Kjo trashgimi,

14:06.140 --> 14:07.820
që shkendësarët mesjetare islame

14:07.820 --> 14:09.220
i dhuruan botës moderne,

14:09.540 --> 14:10.780
u pasurua te i mase

14:10.780 --> 14:13.340
me përpjekjet edhe ndimesën e vetë atyre.

14:13.960 --> 14:14.780
Shkendësa greke,

14:14.980 --> 14:17.220
në përgjithsi pati më te për prirje teorike.

14:17.960 --> 14:19.960
Shkendësa mesjetare e Lindjes e Mesme,

14:19.960 --> 14:22.640
që shumë të e për praktike edhe në fushat të tila

14:22.640 --> 14:25.640
si mjekësia, kimia, astronomia dhe agronomia,

14:25.960 --> 14:28.580
trashgimia klasike u qartsua dhe u pasurua

14:28.580 --> 14:31.720
nga eksperimentet edhe vëzhgimet e Lindjes e Mesme

14:31.720 --> 14:33.180
të periudës mesjetare.

14:33.180 --> 14:49.340
E fsheta që ndronte të disiplina shkendësore dhe mendore

14:49.340 --> 14:52.000
që kurani unë mëson të shkendësarëve muslimatë.

14:52.860 --> 14:54.200
Disa kujtimet është kruar

14:54.200 --> 14:57.080
nga një shkendësarë muslimania sajkohe në ditarin e ti,

14:57.080 --> 14:58.580
në mënyrë mbreslënëse,

14:58.580 --> 15:01.800
të regojnë se saj gjallë ishte koncepti i shkendësës

15:01.800 --> 15:03.160
së mbështetur të kurani.

15:05.620 --> 15:07.200
Pasaj për një vit e gjysëm,

15:07.340 --> 15:08.580
ju përkushtova studimit.

15:09.040 --> 15:10.660
Ju ktheva studimit të logikës

15:10.660 --> 15:12.500
edhe të të gjithë degvet filozofis.

15:13.280 --> 15:14.120
Gjatë kësaj kohë,

15:14.240 --> 15:16.640
as njëherë nuk e kalohja gjithë natë në gjumë

15:16.640 --> 15:17.700
edhe gjatë gjithë ditës,

15:17.940 --> 15:18.940
nuk boja as gjithë jetër,

15:18.940 --> 15:19.860
veshë studimit.

15:20.740 --> 15:23.120
Sa herë që viesha në vështirësi për ndo një problem,

15:23.120 --> 15:24.160
shkoja në gjami,

15:24.500 --> 15:27.240
falesha edhe i lutësha kryuasi të gjithë shkaje,

15:27.540 --> 15:29.620
që të ma zbulon të atë që ishte e fshetë

15:29.620 --> 15:32.120
edhe të ma letëson të atë që ishte e vështirë për mua.

15:32.800 --> 15:34.620
Pasaj në mbromje kthehesha në shtpi,

15:35.120 --> 15:37.300
ndizja kandilin edhe i viesha punës

15:37.300 --> 15:38.760
duke lezuar dhe duke shkruar.

15:39.480 --> 15:40.900
Vashdova kështu deri sa kryova

15:40.900 --> 15:43.120
bazat që ndruashme në të gjithë shkendësat

15:43.120 --> 15:44.600
edhe i përvecova ato,

15:45.000 --> 15:46.560
aqësa është mundur për njërinë.

15:46.560 --> 15:53.540
Andaluzia

15:53.540 --> 15:56.180
Kulindën dhe uritën shumica e shkendëstarve

15:56.180 --> 15:58.140
u bënjë qëndër e madhe përparimi

15:58.140 --> 16:00.200
edhe zhvillimi sidomos në mjekësi.

16:02.280 --> 16:04.760
Mjekët musliman u specializua në fushat

16:04.760 --> 16:06.400
shumë lojshme si farmaceutika,

16:06.540 --> 16:08.320
kirurgia, optalmologia,

16:08.680 --> 16:10.340
ginekologia, fiziologia,

16:10.580 --> 16:11.920
bakterologia e hejgjena

16:11.920 --> 16:14.240
edhe bënë zbulimet rëndësishme që hodhën

16:14.240 --> 16:16.000
themelet e shkendësës bashkohore.

16:16.560 --> 16:18.360
Letë përmëndim disa prajtyre.

16:19.120 --> 16:20.220
Ibn Gjul Gjuli,

16:20.640 --> 16:21.480
bimet mjekësore.

16:21.980 --> 16:24.060
Ebu Gjafer Ibn El Gjezari,

16:24.440 --> 16:24.860
mjekësi.

16:25.480 --> 16:27.480
Abdul Latif El Bagdati,

16:27.680 --> 16:28.120
anatomi.

16:28.900 --> 16:29.740
Ibn Sina,

16:30.340 --> 16:30.820
anatomi.

16:31.240 --> 16:32.260
Zekeria Kazuini,

16:32.420 --> 16:33.780
kardiologi dhe neurologi.

16:34.220 --> 16:36.580
Hamdula El Mustafi El Kazuini,

16:36.940 --> 16:37.400
anatomi.

16:37.920 --> 16:39.020
Ibn El Nefis,

16:39.300 --> 16:39.740
anatomi.

16:40.160 --> 16:41.320
Ali Ibn Isa,

16:41.840 --> 16:42.900
anatomia e syrës.

16:43.240 --> 16:43.660
Biruni,

16:44.340 --> 16:44.960
astronomi.

16:44.960 --> 16:46.520
Ali Kusqu,

16:46.560 --> 16:47.680
astronomi.

16:48.360 --> 16:49.840
Thabit Ibn Kurach,

16:50.180 --> 16:50.740
matematik.

16:51.520 --> 16:52.120
Batani,

16:52.540 --> 16:53.160
matematik.

16:54.160 --> 16:55.500
Ibn El Hejthen,

16:55.800 --> 16:56.220
optik.

16:56.680 --> 16:57.320
El Kindi,

16:57.980 --> 16:58.360
fizik.

16:58.360 --> 17:13.420
E kjo kulturë,

17:13.480 --> 17:15.500
përparua shkencore e botës islame,

17:15.660 --> 17:17.440
hapi rrugën për rilindje në Evropiane.

17:17.440 --> 17:22.560
Shkencëtarët muslimanë,

17:22.560 --> 17:25.860
vëpruan duke e ditur se hulumtimi i gjithë këriimi të Allahu,

17:26.220 --> 17:29.620
ishte një rrugë në përmjet se cilës do të mund të njihni në kërijuësit.

17:29.620 --> 17:35.920
Me përvecimin e kësaj mëndësie,

17:36.160 --> 17:38.500
bota përëndimore nisi përparimin e sajë.

17:38.500 --> 17:55.820
Lindje e shkencës në përëndim.

17:55.820 --> 18:08.660
Evropa mesjetare

18:08.660 --> 18:11.340
Evropa mesjetare së ndohen nga regjimi dogmatiki kishës katolike.

18:12.420 --> 18:14.520
Kisha kundërshton të lirin e mendimit,

18:14.940 --> 18:17.400
ushtron të trusnin dhe i shkencëtarëve dhe i shtypte ata.

18:18.740 --> 18:21.140
Njerëzit mund të ndëshkoheshin nga inkuzicioni,

18:21.200 --> 18:24.080
thjesht për besimet edhe i dete ndryshme që kishin,

18:24.080 --> 18:25.380
apo të cilat i mbronin.

18:26.300 --> 18:28.860
Librat e tyre digjeshin dhe ata vetë ekzekutoheshin.

18:39.060 --> 18:42.220
Trusnian dhe i punës kërkimore dhe studimore në mesjet,

18:42.500 --> 18:44.320
për mëndet shpesh në librat e historis,

18:44.420 --> 18:46.980
por disaj interpretojnë gjëndje në mënyrë të gabuar

18:46.980 --> 18:51.200
edhe pëhojnë se shkencëtarët që u ndeshen me kishen ishin kundërfes.

18:51.660 --> 18:53.480
E vërtet është krejt në ndryshë.

18:53.480 --> 18:57.740
Shkencëtarët që u kundërvun fanatizmit të kishës ishin besimtare.

18:58.280 --> 19:01.400
Ata nuk ishin kundërfes, por kundër dogmës të kishës.

19:01.400 --> 19:08.900
Për shumë, astronomi i famshëm Galileo Galilei,

19:09.100 --> 19:13.760
të cilin kisha deshi të ndëshkon të përshkak të pohimeve të ti në lidhje me ratullimin e tokës,

19:14.080 --> 19:14.540
shprehej.

19:14.540 --> 19:19.360
Unë e falenderoj pa funësisht, zotin, që që e aqë bujarë,

19:19.440 --> 19:24.400
sa të më boj mua vëzhgu e si në partë të mrekulive të mbajtur afshehu në ersirë,

19:24.400 --> 19:25.740
për gjatë shekuive të shkuar.

19:26.280 --> 19:29.500
Edhe shkencëtarët e tjerë që hovën themelet e shkencës bashkohore,

19:29.900 --> 19:32.780
ishin të gjithë të përkushtuar ndaj besimit fetarë.

19:32.780 --> 19:36.240
Kepleri, i vlerësuar si themelua si astronomisë moderne,

19:36.440 --> 19:41.080
ju përgjyqë kështu atyre që e pyetën sepse ishte aqë i dhenë pas shkencës.

19:41.820 --> 19:43.920
Kam pasur si qëlim që të bësha teolog,

19:44.060 --> 19:47.220
por tani unë e shikoj edhe përmes përpjekje vetëmija në astronomi

19:47.220 --> 19:50.920
se sa i lavdishëm është zoti, pas i qiejtë dëshmojnë lavdine zotit.

19:52.940 --> 19:56.360
Kurse njutoni, një ndëshkencëtarët më të mëvejt e historisës

19:56.360 --> 19:59.080
që jaron shkakun që që ndronë në bazë të vullnetit të ti

19:59.080 --> 20:03.080
për përpjekje në përkushtim shkencësor duke thëmë.

20:04.080 --> 20:06.480
Zoti është i përjetëshëm edhe i pafund,

20:06.820 --> 20:08.720
i plotë fuqishëm edhe i gjithë ditur,

20:09.020 --> 20:12.860
që do të thotë se kozgjatja ti është nga përjetësia në përjetësi.

20:13.760 --> 20:15.100
A i mbizotronë gjithë shka,

20:15.400 --> 20:18.580
si dhe di gjithë shka që e egziston ose mund të egzistojë.

20:19.920 --> 20:22.560
Ne e njohim atë vetëm nga ursia e pashëmbut

20:22.560 --> 20:24.920
edhe nga kryimi i shkëllqyër i gjdo gjëje.

20:24.920 --> 20:30.780
Ne e nderojmë edhe adhurojmë atë si shërbëtorë të ti.

20:35.280 --> 20:36.700
Gjeniu i madhë paskali,

20:36.900 --> 20:38.920
babaj i matematikës moderne, ka thënë,

20:40.580 --> 20:43.240
veç me besimin në njohim e egzistencen e zotit,

20:43.740 --> 20:45.920
në lavdhi do t'ja njohim ati naturë.

20:45.920 --> 20:52.680
Fon Helmond, një nga figurat kryesore të kimisë moderne

20:52.680 --> 20:54.160
edhe shpikësi i termometrit,

20:54.440 --> 20:57.160
ka deklaruar se shkenca është pjesë e besimit.

21:04.000 --> 21:05.080
Gjorgj Kuvjer,

21:05.480 --> 21:07.420
themelua si paleontologisë moderne,

21:07.680 --> 21:10.360
i cilëson fosilet si provat të gjallat kërimit

21:10.360 --> 21:12.960
edhe në mëson se të gjitha qënjet të gjalla

21:12.960 --> 21:14.500
janë të kryuar nga zotit.

21:15.920 --> 21:18.780
E Karl Lineus,

21:19.220 --> 21:22.140
i cili që i pari që sistemoj klasifikimin shkencor,

21:22.440 --> 21:24.360
besonte në kryimin edhe shprehej

21:24.360 --> 21:26.080
se regulli i për sosu naturor

21:26.080 --> 21:28.860
ishtë një prove qartë e egzistencës të zotit.

21:31.680 --> 21:32.880
Gregor Mendel,

21:33.260 --> 21:34.600
themelua si i genetikës,

21:34.840 --> 21:36.280
që ishte gjithashtu edhe murg,

21:36.600 --> 21:39.840
besonte në kryimin edhe kundërshtonte teorinë evolucioniste

21:39.840 --> 21:40.940
të kohës të ti,

21:41.340 --> 21:42.300
si atëtë Darwinit,

21:42.500 --> 21:43.760
ashtu dhe atëtë Lamarkut.

21:45.920 --> 21:47.120
Louis Pasteur,

21:47.500 --> 21:49.780
emri mëj madhë në historinë e mikrobiologjis,

21:50.180 --> 21:52.860
provoj se jeta nuk mund të lindë në lëndinerte

21:52.860 --> 21:55.760
edhe pohoj se jeta ishte një mrekulije zotit.

22:00.660 --> 22:02.280
Fizikanti i famshumë gjerman,

22:02.420 --> 22:03.240
Max Planck,

22:03.540 --> 22:05.140
thoshte se kryuës i gjithsis,

22:05.500 --> 22:07.400
është zoti edhe theksonte se besimi,

22:07.780 --> 22:08.440
është një cilësi,

22:08.720 --> 22:09.600
që shdo shkenstar,

22:09.600 --> 22:10.340
duhet të ketë.

22:15.080 --> 22:16.340
Albert Einstein,

22:16.740 --> 22:19.680
i vlerësuar si shkenstar i mëj famshumë në shekullin e 20,

22:20.220 --> 22:21.260
besonte se shkenca,

22:21.540 --> 22:22.780
nuk mund tjetë ateiste,

22:23.440 --> 22:25.980
edhe thoshte se shkenca pa fen është gjysmake.

22:27.180 --> 22:29.060
Një numri madhë shkenstar është tjerë,

22:29.060 --> 22:30.720
që primë në historinë e shkencës,

22:31.060 --> 22:33.080
ishin njërës të përkushtuar ndajfes

22:33.080 --> 22:34.540
edhe besonin të zoti.

22:34.540 --> 23:04.540


23:04.540 --> 23:34.520
PYM JBZ

23:34.540 --> 24:04.520
PYM JBZ

24:04.540 --> 24:14.720
Qët gjithë këta shkensar, besonin të zotit dhe i shërbyen shkensës me qëlimin që të zbulonin të fshetat e gjithsis që i ka kryuar.

24:16.080 --> 24:25.380
Ashtu si qka urdhëruar Allahun në Kuran, ata menduan për kryimin e qieve dhe të tokës edhe hullumtuan duke qënë të vetëdishun për madhështin e zotit.

24:25.960 --> 24:30.540
Lindja shkensës edhe zhvillimi i saj ishin rjedhimi një vetëdijet të tilë.

24:30.540 --> 24:58.540
Me gjithë atë, gjatë shekullit të nëntë mëdhjet, kjo vetëdijet u zëvënsua me një mashtërin të quajtur, materialisë.

24:58.540 --> 25:11.440
Lindja dhe rënja e materializmit.

25:20.540 --> 25:25.320
Shekullit nëntë mëdhjet, që një periudh që njohu gabimet më të mëdha në historin njërëzorë.

25:25.320 --> 25:45.080
Këto gabime njësën me imponimin në mendimin evropian të filozofis materialisë, një doktrine lasht greke.

25:45.080 --> 25:59.860
Gabimi më i madhë kësaj periude që e teoria evolucionit të qarqës Darwinit.

25:59.860 --> 26:07.440
Paralindjes të Darwinizmit, biologia pranojë si një deg e shkencës që siguron të prova për eksistencen e zotit.

26:07.440 --> 26:14.440
Në librin e ti, teologia natyrore, biologu i famshëm William Paley,

26:14.920 --> 26:19.540
pohon të se ashtu si kurse një orë përbën provë për eksistencen e i prodhua si të saj,

26:20.020 --> 26:23.720
në të njëjtën mënyrë, ndërtimi naturës provonë eksistencen e zotit.

26:23.720 --> 26:41.000
Me gjitha të, Darwin je kundërshtoj këtë të vërtet me teorinë e ti të evolucionit.

26:43.040 --> 26:46.980
Duke shtërëmruar të vërtetën për tja përshtatur filozofis materialiste,

26:47.320 --> 26:50.960
a i pretendonte se të gjithë qënjët e gjalla ishin pasoje rastësive.

26:50.960 --> 26:57.840
Në këtë mënyrë, a i kryoj një ndarje artificiale në dërmjetë fes edhe shkencës.

26:59.280 --> 27:01.840
Në librin e tyre, trasgjimnia mesjanike,

27:02.280 --> 27:07.900
hullumtuasit Michael Bajgjent, Richard Lej dhe Henry Lincoln do të shpreheshin kështu për këtë qështje.

27:08.380 --> 27:13.180
Për isak njëtonin, një shekule gjysëm para Darwinit, shkenca nuk ishte e ndar nga feja,

27:13.180 --> 27:17.780
por për kundrazi, ishte një aspekt i fes edhe në thelp e varur prej saj.

27:17.780 --> 27:25.600
Por shkenca e kohës së Darwinit, duke u shkëputur nga konteksti në cilin ajo kishte egzistuar edhe kishte hedhur rënjë më par,

27:26.000 --> 27:32.020
u bëp pikërisht, kahu i kundërt i këti konceptimi edhe u zhvillua si rivale a absolute kundër fes.

27:32.660 --> 27:37.100
Për pasoj, feja dhe shkenca nuk vepronin më në mardhënje me njëra tjetërë.

27:37.100 --> 27:45.200
Por për kundrazi, që ndronin balë për balë njëra tjetërës, edhe njërzimi gjithë një dhe më shumë, detyrojtës gjithë të njërën prej të dujeve.

27:49.100 --> 27:57.200
Jo vetëm biologia, por dhe dektë tjera të shkencës, si psikologia dhe sociologia, u shtrembruan për tju përshtatur filozofis materialiste.

27:57.200 --> 28:09.240
Astronomia u shformua në përpudhje me dogmat materialiste të greqis të ljasht.

28:16.160 --> 28:19.940
Qëlimi i rishkencësor ishte të ripohon të filozofin materialiste.

28:27.200 --> 28:37.600
E këto mendimet gabuara e tërhoqën botën shkencësore në një rrugë pa kryerë për 150 vjetët e fundit.

28:42.940 --> 28:51.400
Djetra mira shkencësar nga fushat të ndryshme punuan me shpresën që të kenë mundësi të sjelin prova për darvinizmin ose teoritët tjera materialiste.

28:52.280 --> 28:53.260
Por ata u shgënyuën.

28:53.260 --> 29:03.140
Të dhenat shkencësore të reguan pikërishtë të kundërtën e përfundimit që ata donin të arinim, që do të thotë, provuan të vërtetën e kryimit.

29:05.500 --> 29:08.380
Sot botë e shkencës është e habitur nga kjo e vërtet.

29:08.380 --> 29:20.160
Kur u lumtohet edhe studjohet natyra, del në pa se brënda sajë eksiston një planifikime dhe ndërtim madhështor në shdo element,

29:20.680 --> 29:25.120
edhe diçka e til i ka rënuar përfundimisht bazat e filozofis materialiste.

29:25.120 --> 29:31.580
Për shëmbu, ndërtimi jeshtë zakon shumë i adënës u të regon shkencësarve se ajo nuk është rjedhimi rastësime.

29:33.580 --> 29:41.500
Adënëja në një qelistë vetë me njërzore, mbart aq informacion, sa për të mbushu një encyklopedi 900 volumëshe.

29:41.500 --> 29:55.160
Gene Myers, një shkencëtari kompanijës Kelera, i cili administron projekti një genomik njërzor shprehet kështu.

29:57.100 --> 30:07.360
Ajo që në të vërtet në manitështë arkitektura e jetës, sistemi është jeshtë zakonishti ndërlikuar, është si kutishte i projektuar, gjëndet një inteligent e jeshtë zakonshme në të.

30:11.500 --> 30:25.780
Kjo manitje po prek të gjithë botës shkencësare, shkencësarët po shohin me habi, pavlef shmërin e filozofis materialiste dhe darvinizmit, të cilat në ishin nësuar si të vërtetat pak kundërshtuashme, edhe disa prej tyre po e shpallin këtë hapur.

30:27.540 --> 30:36.280
Njën nga këto figura, profesori Amerikani Biokimis, Michael Behe, në librin e ti i kutije e zezët darvinit, e përshkruan në kështu gjëndin e botës shkencësare.

30:36.280 --> 30:45.280
Gjatë katër dekadeve të shkuara, biokimia moderne ka zbuluar të fshetat e qelises.

30:45.800 --> 30:47.760
Përparimi është arritun me shumë vështirësi.

30:48.220 --> 30:54.600
Udesh që djetra mira njerës tja kushtonin pjesën më të madhe të jetës tyre, punës e lothshme në laboratore.

30:55.160 --> 31:01.140
Rjedhimi këtyre për piekjeve të përbashkta, për të studuar qelisen, për të hullumtuar jetën në nivelin molekular,

31:01.140 --> 31:06.100
është një thirje me zëtë lartë, e qartë edhe kumbuese e fjales projektim.

31:06.960 --> 31:13.340
Përfundimi është a qi qartë edhe do me thënës, sa që a i duhet të radhitet si njëndër arritjet më të mëdha në historinë e shkencës.

31:14.020 --> 31:20.040
Por asë shishe nuk janë përhapur, e asë gota nuk janë gritur, edhe asë një palë duar nuk ka duartrokitur.

31:20.820 --> 31:24.860
Përse komuniteti shkencësor nuk e përqafon me zelë zbulimin e ti i marmitës?

31:24.860 --> 31:32.940
Halli është, se ndërsa nga njëra anë medaljes duhet pranuar projektimi inteligent, nga anë tjetër duhet përmëndur zoti.

31:43.500 --> 31:46.200
E njëjta situatë është edhe në astronomie.

31:46.640 --> 31:51.060
Astronomie e shekullit e 20. ka shkatruar teorit materialiste të shekullit e 19.

31:54.860 --> 32:05.740
Së pari me teorinë e Big Bang-ut, doli se universit kishtë një fillim.

32:13.580 --> 32:21.260
Që shatere u bëj qartë, se në gjithësi eksiston një ekwilibris sakt edhe jesh zakonshëm, që siguron vijë mësin e jetës njerëzore.

32:24.860 --> 32:35.740
Për këta është syve, në qarqet e fizikës edhe të astronomis, ateizmi është në rënje të shpejt, ashtu si gjvoren në mënyrë humoristike, fizikant i Amerikan Robert Griffiths.

32:35.740 --> 32:46.880
Kër në duhet në një ateist për debat, unë shkoj të shohë të departamenti i filozofis, se të kaj i fizikës është vështirë të dalgjë.

32:46.880 --> 32:55.160
Shkurt, në ditë tona filozofia materialiste po përmbyset.

32:56.660 --> 33:05.300
Shkenca po rizbulon disa fakte shumë të rëndësishme të kundështuar nga filozofia materialiste edhe në këtë mënyrë, një konceptir i shkencës polint.

33:05.300 --> 33:18.840
Teoria projektimit inteligent që ka qënë në një ngritje të shpejt në shëba gjatë 10 viteve të fundit, është një piesë pararenë se e këti koncepti të rishkencësor.

33:20.060 --> 33:32.260
Ata që e pranojmë të teori, thonë se darvinizmi ishte gabimi mëj madhë një historin shkencësore edhe se në naturë egzison një ndërtim shumë inteligent edhe i përkryer, shka siel prova të qarta përkryimin.

33:32.260 --> 33:41.760
Për shëmbull, mikrobiologu i famshëm australian Michael Denton shprehet se organet e ndërlikuare të qënjeve të gjalla nuk mund të shpjegohen nga evolucion.

33:41.900 --> 33:49.060
E kjo është një qështje shumë e thellë, që të cilës shdo kush i cilët rotu, le preka dhe përpichet afsheh në nënrogos.

33:49.420 --> 33:56.980
E vërtet është se shumica e këture për shtatjeve të ndërlikuare në naturë nuk mund të shpjegohen me lindje në një vargu formash të ndërmjetme.

33:56.980 --> 34:02.960
E dhe kjo përmendimin tim është në të vërtet një problem themelor, faktisë se ka ka shumë për e këture gjërave.

34:05.340 --> 34:12.220
Sa për mua e pranoj se ka dhishka që nuk shkonë mbi të orinë, arsye e shëndosh më thotë se duhet ketë dhishka që nuk shkonë.

34:12.220 --> 34:22.640
Biologu i famshëm Gjerman, Werner Gith, s'jaron se si informacioni genetik në qënjet e gjalla aprovon vërtetësine krimit.

34:23.300 --> 34:28.540
Êshtë dhe pamundur që informacioni i rritë vij nga një proces i rastësishëm.

34:28.980 --> 34:33.640
Në qofë se shini njëm program kompjutëri, e kuptoni se aji ka nevoj për një programuës.

34:34.000 --> 34:38.580
Në qofë se shini një makinë, e mërë një më mund se ajo ka nevoj për një projektuës.

34:38.580 --> 34:49.460
Në qofë se shini informacioni biologik në që liza, atëhere me të drejtë duhet soni se aji ka nevoj për një krijuës që ka pregatitur programet e gjeneve për të krijuar proteina.

34:49.820 --> 34:53.760
Eksisojë i mund të themi se evolucioni është një proces i pamundur.

34:54.760 --> 35:00.420
Profesori Amerikani biokimis, Michael Behe, shpjegon në rësyen pëse kriimi është një fakt shkendësor.

35:00.420 --> 35:11.720
Unë mendoj se përfundimi i projektimit është shkendësorë dhe empirik, imbështetur plotësish në sistemi vëzhguës.

35:12.560 --> 35:15.420
E gjithësia dhe jeta të regojnë se janë rjedonje veprimit të arsueshëm.

35:15.420 --> 35:28.260
Edhe unë dua të vë në dukje se kymendim vjen nga shkendësa progresive edhe jo nga ajo që farë ne nuk dim, apo nga ajo që farë kemi mësuar në 50 vitet e shkuara.

35:32.900 --> 35:37.960
Filosofi Amerikan, Philip Johnson, e përmredh kështu përfundimin në cilin ka rritur shkendësa.

35:37.960 --> 35:46.380
Ne e egzistojmë si prodhimet punës e një kryuasi të ditur që në solin e eksistens me një qëllin.

35:46.900 --> 35:54.220
Eksistensa jo, edhe jo që njeve të tjera të gjalla, është në sajtë një veprimtariet të vetë dishme edhe qëllin plotë të një kryuasi.

36:04.300 --> 36:05.460
Përfundim

36:05.460 --> 36:19.900
Zoti kryoj gjithë universin, edhe gjithë kryimi i shfaq njerëzimit shenjat e Zotit.

36:20.420 --> 36:24.560
Shkendësa është metodo e hullumtimit edhe studimit asaj që është kryuar.

36:24.760 --> 36:28.640
Kështu që përplasja ndërmjet fesa dhe shkendës është diçka krejt e pamundur.

36:33.500 --> 36:34.560
Për kundrësi

36:34.560 --> 36:42.040
Islami e nëzit shkendësën, edhe përparimet e mdhe shkendësore në historin islame, tregojnë qartë rëndësi në këti kryimi.

36:42.040 --> 37:01.680
Sot, teorit e shekudit e 19, të cilat u munduan të qorodisni shkendësën me filozofin materialiste, e kanë humbur vlerën e tyre.

37:01.680 --> 37:16.560
Njerëzimi shpejt do të kuptoj qartë se Zotit kryoj gjithë universin, edhe të gjithë gjalesat.

37:16.560 --> 37:22.920
Shkendësën siguronë prova për këtë kryim.

37:22.920 --> 37:33.500
Edhe kurani, i cili soli lajmet e kësaj të vërtet e 14 shekuj më parë, u dhejqë në rrugën drejt shkendësës.

37:33.500 --> 37:47.340
Kjo është një libër, të cilin neta kemi zbritur ty, plodë bekime dhe mirësi, me qëlim që ata të mendojnë edhe të thelohe në vargjet e ti, edhe që njerëzit me mëndjen e shëndosh të mund të bëjnë kujdes.

37:48.060 --> 37:56.760
Kjo është rruga ime, e drejt është ajo, ndaj ndi që një dhe mos shkoni udhve të tjera, se ato dhët ju ndajnë edhe dhët ju ljargojnë prej rrugës e Zotit.

37:56.760 --> 38:02.460
Kjo është ajo që a i ju dhe zonë të dhe proni, në mënyrë që ju të mund të krye një detyrën tuaj.