Ndërtimi atomit
Ndërtimi atomet në këtë qeles
Atere do të naduaj të zmadhonim ato në përmasat e tokës
Gjdo atom, brënda qelsit të zmadhuar në atë mas
Nuk do tishtë më i maf se një kokr qërshirë
Por cila është përmbajtje një strukture ka ishte vogël
Sa kjo e atomet
Leta marim në shqyrtim, ndërtimin e përsosure të ndërlikuar të ti
Gjdo atom, përbëhet nga një bërtham
Edhe nga elektronën që rotulohën në orbita larkë bërthamës
Ka dhe grimsat të tjera brënda bërthamës
Të njohura si protone dhe neutrone
Deri pak kohë më par, mendoj se këto ishim përbërësit më të veqiltë atomit
Por në ndritën e vëshgjimeve të fundit shkendësore
është buluar se protonet përbëhen nga grimsat të tjera
Shumë të vogla, që janë quajtur kuarke
Fuqia e ruajtur në bërtham
Bërtham andodhet pikërish në qëndër të atomit
Edhe është ndërtuar me një numur protonesh e neutronesh në varsit të veqorive të atomit në fjal
Vëllimi i bërthamës është i barabart me një të djetë miliartën e vëllimit të atomit
Pa dushim që është e pamundur të konseptohen për masat të tila
Letë vazhdoj me shëmbullin e kjershis
Si që thash më lartë, nëse do të zmadhonim një qeles sa madhësia e tokës
Atëheret qdo atomë brënda qelsit, do të duke i sa madhësia e një kjershia
Po të donim të shihnim bërthamën, në ndonjërim pre këtyre atomeve
Atëheret do të naduaj të ndryshonim shkallën e zmadhimit për sëri
Kjershia që paracet atomin, do të bëhe i sa një topi madhë me një diameter 200 metra
Ma dje dhe në këtë shkallë të pabesuash me zmadhimi
Bërthamë e atomit tonë, do të bëhe ju me madhës e një kokrize i më të pluhuri
Por ka dishka edhe më të habitshme se kjo
Me gjithse madhësia e bërthamës, është sa një e dhjetë miliarta pjese madhësia atomit
Masa e saj, përbën 99.95% të masës e atomit
Si është mundur që dishka të përbëj pëthuaj se të gjithë masën e dhën
Edhe nga anë atjetër të mos zërë pëthuaj se espa kapsir
Dënësia që përbën masën e atomit nuk shpëndahet në për të, në mënyrë të barabat
Me fjalë të tjera, gjithë masa e atomit është e përqëndruar në bërthamë
Apsira brënda atomit
Figurat të regojnë se një pjese madhe atomit përbëhet prej apsirës së zbrazët
Pra atomi përbëhet nga një bërthamë në mes edhe elektronët që rëtullohën rëtsar
Nuk ka zgjë midis bërthamës edhe elektroneve
Kjo lërgësi mikroskopike në cilë nuk eksiston asgjë
është në dvërtet shume madhe në shkallë atomit
Letë mundohemi të konceptojmë këto për masa duke përdoru një krahësime
Ka një apsirë të madhe që shtrihet midis grinsave themelore
Nëse mendojnë protoni në një bërthamë e oksigeni
Sa koka e një gjithë përën bë një trujez për balë meje
Atere elektroni që rëtullohet rëtsar
Përshkruan një rëts që kalon për mes Hollandës, Gjermanisë dhe Spanjës
Në brëdësi të bërthamës, protonet edhe neutronet
Protonet edhe neutronet brënda bërthamës e atomit
Përbëjnë 99.95% të masës atomit
Edhe janë burimi një larmia elementës në tok
Në tok kanë 109 element
Disa për këture elementve janë mjaftë njohur për ne
Për shumbull oksigeni
Hidrogeni
Ari dhe bakri
Me qënëse të gjithë atomet që formojnë elementet përbëhen nga të njëtët grimsa
Qëfar është ajo që i bën elementet të ndryshojnë nga njëri tjetër?
Në këtë pik, i rëndësishëm është numri i protoneve brënda bërthamës
Për shumbull, ka një proton në atomin e hidrogenit që është elementi më i letë
8 tëk oksigeni edhe 79 tëk ari
është vetëm këndryshim në numri në protoneve që e bën arin të ndryshëm nga hekuri edhe hekurin të ndryshëm nga oksigeni
Një aspekt tjetër i elektroneve të atomit
Elektronet janë grimsa që vërtitën edhe rotulohen rëndë bërthamës atomit
Kër rotulim realizohet papushim edhe një regull të përstosu në rrug që ne i quaj morbita
Nëse do të bënim një krasimi disë madhësis e elektroneve dhe asajtë të tokës
Po të azmadhojmë një atom sa toka, elektroni do t'ishte në madhësin e një mollë
Qindra elektronin një hapsir të për të voglë për të parë edhe me mikroskopët më të fuqishëm
O rotulohen rëndë bërthamës në orbitat ndryshme me një shpejtësi të pabesuashme
Prej një mi kilometrash në sekond
Kjo shpejtësi është një lojë si kur të shkojmë nga Parisin Milano për një sekond
Kater forcat e universit
Ka disa forsa që e mbajnë të lidhur së bashku atomin me ndërtimi në madhënitës të cilit po njëhem
Për të kuptuar këtë, letë shohim bërthamën në qëndër të atomit
Për shëmbull në bërthamën e një atomi karboni
Pesha atomike një atomi karboni është gjashtë
Kjo do të thot se ka gjashtë protone në bërthamë
Këtu ka diçka mjaft interesante
Të gjithë protonet, bartin një ngarkes elektrike pozitive
E dhe grimësat me të njëtë ngarkes
Shtun njëra tjetrën
A të resi është mundur që protonet që shtun njëri tjetrin
Qëndroj së bashku
Për balë kësa i pëtje
Shkenstarët kanë hedhur hipotezen
E eksistencës një force që i lidhë bashk protonet
E kjuajtur force fuqishme bërthamore
Kjo force fuqishme bërthamore
është njëra prej tri forceve bazë
Që veprojnë tek atomi
E dyta është forca e dobet bërthamore
Që ndikon tek neutronet pranë protoneve
E treta është forca elektromagnetike
Që mban elektronet që rëtulohen rrët bërthamës
Së atomit në orbitën e tyre
Elektronet mbartin një ngarkjest negative
Edhe të rrhiqen nga forca elektromagnetike
Drejt bërthamës në ngarkuar pozitivisht
Forca centrifugale që ato fitojnë gjatë rëtulimit
Balënson forcen elektromagnetike
Edhe në këto mënyrë
Atom betën në orbitë
Egzistonë dhe një forcë tjetër në univers
Që vepronë si një tërë
Krahas këtyre tri forcave themelore
Që ndikojnë tek atomi
Kjo është forca e rëndesis
Të dënat me cilët u njohëm të rritani
Mund të gjënden edhe në librat e fizikës
Por ka dhe një faktor nësishëm
Që pothuaj se as njëherë nuk përmëndit
Fuqit e këtyre forcave themelore në gjithësi
Janë mjaftë ndryshme
Edhe dalimi mes tyre varet nga një ekuidi bërshumë delikat
Forca e fuqishme përthamore përshëmbull
është rreth milijarda, milijarda, milijarda her
Më e madhe sa jo e gravitacionit
Midis forcës fuqishme përthamore dhe forcës elektromagnetike
Egzison një dalim më tepër se miliona e miliona her
Që farë do të ndodhë nëse këto dalime do të ishin sa do pak të ndryshme?
Për shëmbull, nëse forcë e fuqishme përthamore të katomet që ndodhë në trupin tuaj në këtë qastë
Do të bëjë pak më e dobut, trupi juaj do të soptohi në qastë
Vetëm një ndryshim në njëtë mitë
Do të ishte i mjaftuashëm që të ndodhë të kjo
Si do qoftë, fale kujlibri delikat të katër forcave themelore
Atomet që përbëjnë trupin tuaj edhe krejtë lëndën mbeten gjithmon të qëndruesh
Kjo e kujlibër në nivellet e katër forcave themelore i ka habitur shkendstarë
Një prej tyre, fizikanti i njohur Paul Davis komenton kështu
Si kur natyrat kishte zgjedhur një seri sa do pak të ndryshme numrash
Bota do t'ishte një vënd mjaftin ndryshme
Me siguri, ne nuk do t'i ishim këtu t'a shihni më të
Kur studiohet kosmologia, shtohet edhe më shume pa besuashmja
Zbulimet e fundit rreth kosmosit të hershm
Në detyrojnë të pranojmë se zgjerimi universit ka njësur për mes një bashkveprimi me seksit të mahnitshme
Një tjetër aspekti habitshmi këti fakti vërejt kur konseptet e përdorura përpunohen mëtej
Ne kemi parë se shkendstarët u referohen forcave fizike në gjithësi si katër forcat themelore
Por këj përkufizim nuk është pjegonë eksistencen e këtyre forcave edhe arsyen se përse ato janë të ekwilibruar a aqmir
Nësa shkojmë përtej këti përkufizimi, ndeshemi me të vërtetën se Zotë i gjithfuqishm kontrolon në mbarë gjithësin në gjdo qasë
Kjo e vërtet, teke cilja ka arritur fizika bashkohore, në fakt nuk është asgjë më teper
Se sa zbulimi një të fshetet është pallur nga kurani një mije 400 vjetë më parë
Zotë i mbanë qiejt e tokën duke mos lejuar që të shkëputan e të zhduken
E nëse do të shkëputeshin, as kush së do të imban të dot ato
Vërteta i është kur doherë më i durueshmi, më katë falësi
Hapi i dytë në rrugën për të lënda
Molekullet
Në filim në thamë se atomi është blokë undërtuo si gjdo sendi rëthnesh
Edhe pamë se si rruhen të katomi e kujlibrat e përsosur e tejet delikat
Në këto pjesë, do të vazhdoj mëtej duke shkërtuar se si ndërthuren atomet
Për të formuar molekullet, një tjetër halk e këti zingjiri mrekulish
Molekullet janë njësi më të vogla që përcaktojnë vetit kimiket e lëndës
Këto njësi të vogla janë dërtuar prej dy apo mëte për atomesh
E disa prej tyre edhe prej mire grupe atomesh
Atomet në bajen se bashku brënda molekullet me lidhje kimiket e përcaktuar nga forca elektromagnetike e tërheqjes
Sistemi molekullet me ndërthurje të ndryshme rritë densin e lëndës që ne shohim rëthnesh
Blokun ndërtuas i jetës
Atomi i karbonit
Karboni është elementi më jetësor për qënjit e gjallat
Sepse të gjitha organizmet e gjalla janë ndërtuar nga përbërësit e karbonit
Shtrukturat ndryshme si membrana e qëlizës, lëvoria e drurit, lenta e syrit edhe bardha e njëveze janë të ndërtuar nga përbërësit e karbonit
Karboni ndërthurun me hidrogenin, oksigenin edhe nitrogenin në stasi dhe forma geometriket ndryshme
Rezulton në afro 1.7 milion përbërës
Një prejtipareve më të spikaturat karbonit është atësia ti
Për të formuar me letësiz inëgjir në reshtimi atomeve të karbonit njërim bit jetërin
Disa molekula që përbëjnë karbonin përmbajnë një numër të voglë atomesh
Të tjerat përmbajnë mira ose miliona
Gjithashtu, as një element tjetër nuk është aqë i përshtatë shumë sa karboni
Në formimin e molekuleve me fortësi edhe që ndrua shmëri
Karboni është kreti veçantë krasuar me elementet e tjerë
Si për nga numri, ashtu edhe nga lërmija e përbërzve që mund të formoj
Në bini qerek milioni nga kta përbërzës, janë daluar e përshkruar
Por kjo nga kryon një ide të e të paplot të fuqive të ti
Pasia i është baza e të gjithë formave të lëndës e gjatë
Shkenca sot është ende e pa afta kuptoj plotsisht kapacitetin e atomit karbonit
Në laboratorë, prodohen gjdo ditë përbërzës të rinjë
Tani për tani, mund të flitet pëthuaj për rreth 2 milion përbërzës
Si të gjithë, atomi karbonit është në gjëndje të formoj aferësisht 1.7 milion përbërzës
Ndërsa elementet e tjerë mund të formojnë të gjithë bashk 300.000 përbërzës
E karbonin në mënyrë të jeshë zakonshme mund të formoj 1.7 milion e vetëm nga vetëvetja
Si përfundim, atomet e karbonit formojnë 85% të gjithë përbërzëve të njohur
Qështje se si erdi në eksistens në filim atomi i karbonit në shpje në një tjetër mrakuli
Atomi i karbonit formohet përmes një sër reakcione shbërthamore në qëndrën e ujeve gjigant
Mirë po këto reakcione karakterizohen nga ekulibra fizik aqdelikat
Sa dhe astronomi i njohur materialist Fred Hoyle
Qësbulloj këtë nuk mundit përmbaha i papohuar se një qenje me një superinteligjens kishtë ndërhyrë në fizik
Zotje ka kryuar gjithësin në një harmoni të përsosur
Duke përmëndur një superinteligjens, Hoyle i pranon qartë eksistensën e Zotit
Ardhja e tomeve në jet
Nuk mund të merët kur sesime mund që një ditë prej ditës sopët e gurit në tokën e pajetë të kënë siel në jetë një qenje të gjallë
Me gjitha të disa njerës e bëjnë pikërish një pohim të tilë
Me fjallë të tjera, ata ha mensojnë se atomet u bashkuan vetë vetiu edhe mundësuan lindje në qenjeve të gjalla duke evoluar
Êshtë e qartë se ky pohim që ndronë ljarë garësues pasi atomet nuk kanë vetdije edhe kështu nuk kanë aftësi të vetë organizohet
Për shëmbullë, gjithse tili nga ne e di se një avion nuk mund të vetë kryohet me përzjerje në vetë vetishme të aluminit, të plastikës edhe të karburantit
Një avion ndërtohet vetëm kur këto lënd i bashkojmë në mënyrë të vetdishme pas për logaritjes mjaftësakta
Pra ndaj egzistenca e një lëndet parë si alumini, që liku dhe plastika nuk është mjaftuashme për të ndërtuar një aeroplan
Një avion ndërtohet vetëm për mes një projektimi inteligent
Organizmat e gjallë gjithashtu nuk ndryshojnë nga kjo logik
Një qeliz e gjallë erdi në jetë për mes atomeve pa jetë që u bashkuan vetëm e një kryim të posashme
Kjo është kryim i Zotit që solin e egzistencë që njët e gjalla nga atomet pa jetë
Aji është Allahu që bërit e qahet e të rritet fare e grurit edhe e frutave
Aji nëzjerë të gjallën nga e vdekura edhe është po aji që nëzjerë të vdekurën nga e gjalla
I til është Allahu e atëhere pëse u mashtruat edhe u larguat nga e vërteta
Energjia e Atomit
Ka një fuqitë madhe që ruhet brënda bërthamës Atomit
A që madhe është kjo fuqi
Sa që me zbulimin e kësaj energjie, njerëzimi do tjetë në gjëndje të ndërtoj kanale gjigantë që lidhin së bashku oceanet
Të ndërtojnë tunele në male e të prodhojnë klima artificiale
Kjo force përdoru në energjin bërthamore dhe në mjekësi
është pa dyshim me rëndësi jetësore në kohën e sotme
Emriksa i fuqitë madhe të fshehur brënda bërthamës Atomit
është forcë e fuqishme bërthamore
Kjo forcë qëlirohet nga procesi teknik i njohur si zbërthim
Me fjallë të tjera, ndarje bërthamore edhe gjatë këti reakcioni
qëlirohet njësasie madhe energjia
Reakcioni njohur si zbërthim është ndarje e bërthamës Atomit
E cilë ambahet e lidhur me forcën e fuqishme bërthamore
Forcën mët fuqishme në univers
Substanta kryesore që përdoret në eksperimentet e reakcionit e zbërthimit
është uraniumit
Gjetë eksperimenteve të zbërthimit
Shkenstarët goditën me një neutron bërthamën e uraniumit
Me shpejtsit e lartë edhe zbuluan se bërthama filoj të ndahe
Në përbërësit e saj duke shliruan njësasie energjia
Në ndikimin e energjisë e produar
Bërthama e uraniumit filon të hedh i ashë përbërësit e saj
Me shpejtsit e madhe edhe kështu njës një reakcion zingjir
Gjdo bërthame sa pëndarë
Sillet si një bërtham filestare uraniumit
Kështu filon një zingjir i ri reakcionesh
Një numëri madhë bërthama sh uraniumit
Ndahe në piesë si rezultati këture reakcionet e zingjir
Duk e shkaktua shlirimin e njësasie të madhe energjie
Janë të ndarje bërthamash që kanë shkaktua shkatrimet e mdha në Hiroshima e Nagasaki
Duk e shkaktuar vdekje në dhjetra mira njërsë
E qasti në shpërthimit të bombës atomike të hedhur në Hiroshima
Me 1925
Prej pasojave të taj vdikje në afërsisht 100.000 njërës
Një tjetër bombë që u lëshua në Nagasaki shkaktoj vdekjene 20.000 të tjetërës
E vetëm në qasti në shpërthimit
Fëqia shliruar për shpërthimit dhe bërthamore
Përveç se shkaktoj vdekjene shumë njërzve
Shkatëroj edhe një numër të madhë zona shbanimi
Edhe qoj në qëregullimet pari paruash me genetike e fiziologike
Në zonët e banuara përreth
Për shkaktë rezatimit të shliruar
Shka do të ndikon të edhe në brezat që do të vinin më pas
Po si është e mundur që toka ku ne jetojmë
E gjith atmosfera dhe gjith shka e gjallë
E jo e gjallë
Përfshirë edhe ne vetë
Përbëhen prej atomës
Për më te për kjo forcët
Pabesuash me eruaj tur tek atomi
Nuk shlirohet me antë mjetëve natyrolë
Shka ku është
Se ku i libri i përsosur në kriimin e atomit
E mba në këtë forcë nën kontrolë
Reakcioni zinë gjirë që shkakton një shpërthim bërë thëmord
Mund të prodohet vetëm në mënyrë artificiale
E fjallë të tjera nga dora e njeriut
Përfundim
Gjët gjithë këti filmi
Ne analizuam një dukuritë të maniqme dhe të marakulluashme
Pam se një trup që përbëhet nga atome
Thith atome në ajer
U shqehet me atome
Gjitha jo që pam
Nuk është asgjë më tepër
Sesta përplasia e fotoneve dhe elektroneve
Në atomet e syrit uaj
Shmunt të thuhet
Për atë që perceptojnë për mes prekjes
Kjo ndodhë prej atomeve në lukurën ton
Që shtynë atomet në objekte
Ndërtimi atomi të regon një ekulibre e projektim shumë të ndërlikuar
Ndaj dhe asnjëra projekture strukturave
Nuk ka ardhu në jetë rastësisht
Si që mendojnë materialistët që mohojnë eksistencen e zotit
Nga rastësia lindë vetëm kaos, prishje, qëregullime dhe falsitet
Harmonia për sosur
Regulli dhe ekulibri në atom
Të regojnë se gjithjeta
është prodhimi një kryimi të vetdishmet për sosur
Gjithë këtot vërteta shkënësore që njohëm
Edhin posht filozofinat e iste në një mënyrë të pakundërshtuashme
Edhe provojnë se zanafila e gjithë shkaje
E gjalla po jo e gjallë
Nuk është rastësie verbë
Por kryimi
Kryuasi gjithë shkaje që eksiston
është Allahu i gjithë fuqishëm
Zoti i bodve
Në një varkë të kuranit shpalet
Në kryimin e qiajve të tokës
Në këmbimin e natës e të ditës
Në anijet që lundrojnë për mes detit në të mirë të njërzve
Në ujnë që Allahus bëret prej qialit
Duke idhë një jetë tokës pas vdekjes e saj
E duke shpëndar në të kryesat të zhdoloj
Në ndryshimin e drejtimit të erave
E në rret që mbahen mes qialit e tokës
Në të gjitha këto
Ka shenja për njërzit që mendojnë