1
00:00:00,000 --> 00:00:29,980
Muzika

2
00:00:30,000 --> 00:00:59,980
Muzika

3
00:01:00,000 --> 00:01:02,000
Muzika

4
00:01:30,000 --> 00:01:32,000
Muzika

5
00:01:32,000 --> 00:01:34,000
Muzika

6
00:01:34,000 --> 00:01:36,000
Muzika

7
00:01:36,000 --> 00:01:38,000
Muzika

8
00:01:38,000 --> 00:01:40,000
Muzika

9
00:02:08,000 --> 00:02:10,000
Muzika

10
00:02:10,000 --> 00:02:12,000
Muzika

11
00:02:12,000 --> 00:02:14,000
Muzika

12
00:02:14,000 --> 00:02:16,000
Muzika

13
00:02:16,000 --> 00:02:18,000
Muzika

14
00:02:18,000 --> 00:02:28,000
Muzika

15
00:02:28,000 --> 00:02:30,000
Muzika

16
00:02:30,000 --> 00:02:32,000
Muzika

17
00:02:32,000 --> 00:02:34,160
Teknologjia mirësi prej Zotit

18
00:02:34,160 --> 00:02:44,160
Muzika

19
00:02:44,160 --> 00:02:46,160
Muzika

20
00:02:46,160 --> 00:02:48,160
Muzika

21
00:02:48,160 --> 00:02:50,160
Muzika

22
00:02:50,160 --> 00:02:59,160
Muzika

23
00:02:59,160 --> 00:03:00,460
në shpet me këto përparime

24
00:03:00,460 --> 00:03:02,180
që u abonjetën më të letë.

25
00:03:29,160 --> 00:03:43,800
Më pak se një shekull më bon,

26
00:03:44,380 --> 00:03:45,420
avionët reaktiv,

27
00:03:45,820 --> 00:03:48,440
trenat e shpejtsis e lartë dhe makinat e shpejta

28
00:03:48,440 --> 00:03:50,340
u bon pjesë e jetës onë.

29
00:03:51,020 --> 00:03:53,200
Uthimet që më parë bëshin për disa ditë.

30
00:03:53,780 --> 00:03:55,600
Në ditët tona janë thjesht që është ja orësh.

31
00:03:55,600 --> 00:03:59,200
Përparimet në teknologi nuk ufizohen

32
00:03:59,200 --> 00:04:01,580
vetëm në mjetet bashkohore të transportit.

33
00:04:03,440 --> 00:04:05,560
Munësit teknologike në shumë fusha,

34
00:04:06,060 --> 00:04:07,300
veçanërish në shëndetësi,

35
00:04:07,920 --> 00:04:09,480
informacionë dhe komunikimi,

36
00:04:10,120 --> 00:04:11,440
kanë marë për masa gjigande.

37
00:04:16,080 --> 00:04:19,240
Teknologia që përfshin të gjithë aspektet e realiteti ton,

38
00:04:19,820 --> 00:04:21,940
në e ka bërjetën më të letë dhe më të shpejt,

39
00:04:21,940 --> 00:04:23,000
edhe si rjedhim,

40
00:04:23,000 --> 00:04:25,980
në ka sjell me vetë e plotër e hati e dhe kursim kohë.

41
00:04:31,280 --> 00:04:33,040
Êshtë e vështirë të parashikohet

42
00:04:33,040 --> 00:04:35,040
se qëfar do të ndryshoj në jetën ton,

43
00:04:35,700 --> 00:04:36,640
në një tjetër shekull.

44
00:04:37,300 --> 00:04:38,220
Tanje për tanje,

45
00:04:38,740 --> 00:04:41,180
ne vetë mund të i përfyturojmë vitet e sa ardhmes.

46
00:04:53,000 --> 00:04:58,780
Njerëzit mendojnë se ndërtesat moderne ku jetojnë,

47
00:04:59,440 --> 00:05:00,460
makinat që nga asin,

48
00:05:00,780 --> 00:05:01,460
kompjuterët,

49
00:05:02,000 --> 00:05:05,980
televizorët dhe të gjitha produktet e tjera të panumërta të teknologjisë,

50
00:05:05,980 --> 00:05:07,640
janë krejtësishtë të bërra nga një rilë.

51
00:05:08,420 --> 00:05:09,600
Po të mendojnë pak më thellë,

52
00:05:10,300 --> 00:05:12,960
të ta kuptojmë se pas këtyre përparimeve teknologike,

53
00:05:12,960 --> 00:05:15,260
gjëndet një e vërtet shumë rëndësishme.

54
00:05:16,260 --> 00:05:18,700
Dhe teknologjia është një shembul i dhuratave bujare

55
00:05:18,700 --> 00:05:20,240
që Zoti i ka bor njerëzimit,

56
00:05:20,820 --> 00:05:23,420
ndaj dhe a i duhet falenderuar për të gjitha këto.

57
00:05:24,460 --> 00:05:27,060
Letë shurtojmë të rrisë bashku se përse teknologjia

58
00:05:27,060 --> 00:05:28,380
është një dhurate mirësi,

59
00:05:28,960 --> 00:05:30,820
për të cilën duhet të falenderojnë Zotin.

60
00:05:42,960 --> 00:05:46,000
E fshehta e hekurit

61
00:05:46,000 --> 00:06:06,560
Letu hedhim një sy produkteve teknologjike që kemi në përdorim.

62
00:06:07,000 --> 00:06:07,620
Makinat,

63
00:06:08,860 --> 00:06:09,540
kompjutërët,

64
00:06:10,680 --> 00:06:11,420
televizorët,

65
00:06:11,420 --> 00:06:13,400
sobët që kemi në shtëpi,

66
00:06:14,360 --> 00:06:15,480
telefonat që përdorim.

67
00:06:18,260 --> 00:06:21,340
Të gjitha këto produkte përbëhen nga metale si hekurit,

68
00:06:21,500 --> 00:06:23,160
bakri, zingu e alumini,

69
00:06:23,580 --> 00:06:24,820
si dhe nga lënda plastike,

70
00:06:25,200 --> 00:06:26,740
që është një nëm produkt i naftës.

71
00:06:31,660 --> 00:06:32,500
Be fjal të tjera,

72
00:06:33,040 --> 00:06:34,900
nëse këto materialet të papërpunuara,

73
00:06:35,380 --> 00:06:36,560
veçanërisht metalet,

74
00:06:36,560 --> 00:06:38,640
nuk do të eksistoni në tokë,

75
00:06:38,640 --> 00:06:40,420
apo nëse njerëzimit do të mungonin

76
00:06:40,420 --> 00:06:41,880
mjetët e shfrutëzimit të tyre,

77
00:06:42,520 --> 00:06:43,900
atëhere nuk do të kishim mundësi

78
00:06:43,900 --> 00:06:45,520
të flistin për teknologjin

79
00:06:45,520 --> 00:06:47,880
që e letëson ka shumë jetën tonë.

80
00:06:48,880 --> 00:06:50,060
Teknologjia linda të herë,

81
00:06:50,060 --> 00:06:53,080
kur njeri u jebë formë elementeve të gjetura në tokë,

82
00:06:53,080 --> 00:06:54,480
si pas një qëlimit të caktuan.

83
00:06:54,480 --> 00:07:00,220
Gjëtë shqyrtimit të disa për e këtyre elementeve,

84
00:07:00,520 --> 00:07:02,840
dhe të shohim se qëfar në dërtimit të mrekuluashëm,

85
00:07:03,220 --> 00:07:04,220
ka në këto substanca,

86
00:07:04,640 --> 00:07:05,920
që janë aqët të njohura për ne.

87
00:07:09,620 --> 00:07:10,960
Në kryet të listës,

88
00:07:11,160 --> 00:07:13,360
është një element që zënjë vënd shumë të rëndësishëm,

89
00:07:13,440 --> 00:07:14,680
si në jetën tonë,

90
00:07:14,740 --> 00:07:15,880
ashtu dhe në teknologji.

91
00:07:16,520 --> 00:07:16,880
Hekuri.

92
00:07:16,880 --> 00:07:23,440
Hekuri është elementi që gjëndët më shumë në tokë,

93
00:07:23,440 --> 00:07:26,080
edhe përfshin afro 5% të kore sësaj.

94
00:07:30,800 --> 00:07:34,880
Kë element luën një rol shumë të rëndësishëm në dëshdo fasë dhe jetës,

95
00:07:35,400 --> 00:07:38,740
që nga ekulibrat fizikë themelor të botës ku jetojmë,

96
00:07:38,820 --> 00:07:41,060
e deri të kaftësia jonë për të marrë frytë.

97
00:07:44,500 --> 00:07:46,260
Në librin fati i natyres,

98
00:07:46,260 --> 00:07:48,540
që kanë gjallur interes shumë të madhë,

99
00:07:48,640 --> 00:07:51,360
biologu molekular australian Michael Denton

100
00:07:51,360 --> 00:07:52,700
përshkruan mënyrën

101
00:07:52,700 --> 00:07:55,440
se si ligjet e natyres edhe elementet në gjithësi

102
00:07:55,440 --> 00:07:58,040
janë përshkatur në mënyrë të jetëveçant

103
00:07:58,040 --> 00:07:59,740
për të mundësuar jetën e njëriut.

104
00:08:00,320 --> 00:08:01,780
Për hekurin, a i shkruan.

105
00:08:08,020 --> 00:08:09,580
Nga të gjithë metalet,

106
00:08:09,740 --> 00:08:11,920
nuk ka asë një më të rëndësishëm për jetën

107
00:08:11,920 --> 00:08:12,700
se sa hekuri.

108
00:08:13,320 --> 00:08:15,980
Ishte fillimisht të rheqje atomeve të hekurit,

109
00:08:15,980 --> 00:08:17,800
me antë forcës rëndesës,

110
00:08:18,120 --> 00:08:20,460
në qëndër të tokës ajo që prodhojnë zetsin,

111
00:08:20,880 --> 00:08:23,720
që shkaktojnë darjen kimike fillestare të tokës,

112
00:08:24,280 --> 00:08:26,800
qlirimin e gazit nga atmosfera e më parshme,

113
00:08:27,260 --> 00:08:28,040
dhe në përfundim,

114
00:08:28,560 --> 00:08:29,880
kryimin e hidrosferës.

115
00:08:29,880 --> 00:08:44,940
Hekuri ka rëndësitëveçant për sistemin tonë të fërëmarjes.

116
00:08:45,780 --> 00:08:48,880
Kjo substansë kryon një lidhje me oksigenin

117
00:08:48,880 --> 00:08:50,840
në hemoglobinën e gjakut njëriut.

118
00:08:50,840 --> 00:08:58,120
Kjo imban nën kontrola atomet të për të djekshmet oksigenit.

119
00:08:58,860 --> 00:09:02,580
Hekuri e qënë oksigenin që është burim me shumë vlerë e energjie,

120
00:09:03,020 --> 00:09:05,280
drejt mekanizmit fërëmarës të qelizës.

121
00:09:05,740 --> 00:09:06,540
Me fjallët të tjera,

122
00:09:07,080 --> 00:09:10,120
edhe fërëmarja jonë mundësohet në sajtë hekurit.

123
00:09:10,120 --> 00:09:15,820
Po qëfarë do të ndothe si kur të mos kishte atome hekuri?

124
00:09:16,920 --> 00:09:18,280
Nëse ato nuk do të eksdistoni,

125
00:09:18,820 --> 00:09:21,800
jeta nuk do të ishte e mundur në planetin ku jetojnë.

126
00:09:25,800 --> 00:09:27,220
Nëse nuk do të kishte hekur,

127
00:09:27,800 --> 00:09:29,780
toka filestare nuk do të ishte ngërohur,

128
00:09:29,940 --> 00:09:32,920
edhe atmosfera e hidrosfera nuk do të ishin formuar.

129
00:09:34,280 --> 00:09:37,020
Fusha magnetike që mbronë tokën nga meteorët,

130
00:09:37,020 --> 00:09:38,520
nuk do të ishte e formuar,

131
00:09:38,520 --> 00:09:40,480
edhe nuk do të kishte breza rezatimi,

132
00:09:40,760 --> 00:09:41,720
apo shtresë o zone.

133
00:09:44,080 --> 00:09:46,240
Toka do të ishte një planeti vëdhekur.

134
00:09:52,820 --> 00:09:54,400
Hekuri përbonë gjithashtu,

135
00:09:54,520 --> 00:09:58,280
bazën më të rëndësishme materiale të qytetrimëve të kryuare nga njerëci,

136
00:09:58,800 --> 00:10:00,980
sepse industria egziston falë hekurit,

137
00:10:01,300 --> 00:10:04,840
edhe që liku prodohet nga bashkimi i hekurit me karbonit.

138
00:10:04,840 --> 00:10:10,300
Të gjithë prodhimet e teknologjise përparuar,

139
00:10:10,660 --> 00:10:12,200
që në e bëjnë jetën ka që të thjesht,

140
00:10:12,480 --> 00:10:14,840
edhe në këtë mënyrë për mirsojnë cilsin e jetës,

141
00:10:15,340 --> 00:10:16,800
janë pasjurimi industrisë.

142
00:10:17,140 --> 00:10:18,280
Nëse nuk do të kishte hekur,

143
00:10:18,760 --> 00:10:21,040
atere nivelli teknologjist në tokë,

144
00:10:21,120 --> 00:10:23,960
nuk do të ishte asgjë më shumë se veglet të thjeshtat drurit.

145
00:10:23,960 --> 00:10:31,480
E gjithë kjo të regon se eksistenca elementit të njohur si hekur,

146
00:10:31,680 --> 00:10:34,160
edhe pranija e ti në sasitë madhe në tokë,

147
00:10:34,520 --> 00:10:35,660
është një dhurate madhe,

148
00:10:35,940 --> 00:10:38,280
për të cilën duhet të falendrojmë Zotin.

149
00:10:38,940 --> 00:10:39,480
Në të vërtet,

150
00:10:40,000 --> 00:10:42,320
Zotin i kushton vëmondje këti faktin në Kuran,

151
00:10:42,780 --> 00:10:43,960
në surën El Hadid,

152
00:10:44,600 --> 00:10:46,080
ose hekuri a i thotë.

153
00:10:53,960 --> 00:10:54,920
Në të vërtet,

154
00:10:55,520 --> 00:10:58,460
ne i solëm të dërguarit tanë me argumentet të qarta,

155
00:10:58,860 --> 00:11:02,300
edhe bashk me ta zbritëm libra të shendë edhe drejtsin,

156
00:11:02,760 --> 00:11:04,580
që njerëzit i përmbahen të drejtës.

157
00:11:05,320 --> 00:11:06,500
Ne zbritëm hekurin,

158
00:11:06,940 --> 00:11:09,760
që në të ka forës të madhe edhe dobi për njerëzit,

159
00:11:10,360 --> 00:11:12,340
me qëlim që Allahu të nzjerë në pa,

160
00:11:12,940 --> 00:11:14,280
ata që mbështesin atë,

161
00:11:14,720 --> 00:11:15,900
edhe të dërguarit e ti,

162
00:11:16,420 --> 00:11:18,360
edhe të cilët i besojnë të fshehtës.

163
00:11:19,080 --> 00:11:19,600
Vërtet,

164
00:11:19,600 --> 00:11:21,900
Allahu është i plotë fuqishëm,

165
00:11:22,360 --> 00:11:23,080
i lartësuar.

166
00:11:28,080 --> 00:11:30,800
Hekuri që mbart në vetë vete një forës shumë të madhe,

167
00:11:30,920 --> 00:11:32,600
edhe gjenë përdorim në mjaftë fusha,

168
00:11:33,000 --> 00:11:34,060
është një prej mirësive,

169
00:11:34,240 --> 00:11:36,640
më do me thënë se të cilat i mundësoj njerëzimit,

170
00:11:36,980 --> 00:11:38,240
të përparoj në teknologi.

171
00:11:38,880 --> 00:11:39,320
Prandaj,

172
00:11:39,780 --> 00:11:42,060
gjithë shka që është produar nga hekuri dhe qeliku,

173
00:11:42,060 --> 00:11:43,920
në kujton edhe njëherë,

174
00:11:43,960 --> 00:11:46,140
mirësin edhe mëshirën e zotit.

175
00:11:49,600 --> 00:11:54,620
Ndërtesat,

176
00:11:55,160 --> 00:11:55,900
e automobilet,

177
00:11:56,480 --> 00:11:57,040
avionet,

178
00:11:59,100 --> 00:11:59,740
hekurudat,

179
00:12:00,640 --> 00:12:02,780
edhe qelë gërvishësit nbi tokë,

180
00:12:03,140 --> 00:12:04,860
mund të njajnë si vepra njerëzore.

181
00:12:05,640 --> 00:12:06,180
Në të vërtet,

182
00:12:06,720 --> 00:12:09,560
ato egzistojnë vetëm se përse zotit kryoj hekurin,

183
00:12:09,960 --> 00:12:11,380
edhe e zbritjatë në tokë.

184
00:12:19,600 --> 00:12:31,140
Shënjat e krijimit hujënor në metalurgji

185
00:12:31,140 --> 00:12:43,900
Nëse cilin prej përbërzve që janë pjesë teknologjisë, gjënden shënjat e krijimit të zotin

186
00:12:43,900 --> 00:12:54,120
Njëri prej këtyre përbërzve është metalurgjia, apo prodhimi dhe pashtrimi i metalet

187
00:12:54,120 --> 00:12:59,280
Metalurgjia është piknisja e teknologjisë

188
00:12:59,280 --> 00:13:05,940
Eksistenca e metalet e të përshtashme dhe mjetet me cilat njerëzit mund t'i shkrin edhe t'u japim formë atyre

189
00:13:05,940 --> 00:13:08,260
Janë shumë të rëndësishme për teknologjin

190
00:13:08,260 --> 00:13:13,880
Mjeti i parë është zjarë

191
00:13:13,880 --> 00:13:17,000
Falë zjarët, njeri u mund t'i shkri i metalet

192
00:13:17,000 --> 00:13:25,700
Metalet janë përqua si të vetëm natyror të elektricitetit

193
00:13:25,700 --> 00:13:30,260
Kështu industria elektronike është rjedhimi eksistencës e zjarët

194
00:13:35,640 --> 00:13:39,040
Michael Denton shprehet në këtë mënyrë për këtë qështje

195
00:13:39,040 --> 00:13:49,060
Aftësia jonë për t'a përdorur zjarën nuk është përëndësishme

196
00:13:49,060 --> 00:13:53,840
Sepse vetëm në përmjet përdorimit të zjarët u bëj mundur përparimi teknologjik

197
00:13:53,840 --> 00:13:59,980
Në përmjet zjarët, erdhën metalurgjia e veglet metalike edhe se fundmi njohurit kimike

198
00:13:59,980 --> 00:14:09,000
Zjarë i filon më ndezje në lëndve të djekëshme

199
00:14:09,000 --> 00:14:13,840
Karboni që përmban lënda e lejonat të të djët

200
00:14:21,160 --> 00:14:25,960
Kur karboni dhe oksigeni bashkve projnë, ato shlirojnë sasitëm dhe anëzetsie

201
00:14:25,960 --> 00:14:29,020
Në cilat ne i shohim dhe indjejmë në formën e flakve

202
00:14:29,020 --> 00:14:50,040
Kjo është me dëvërtet shumë interesantë

203
00:14:50,040 --> 00:14:54,040
20% e atmosferës e tokës përbëhet nga oksigeni

204
00:14:54,040 --> 00:14:56,740
Karboni gjëndet e këtë gjithë qënjët e gjalla

205
00:14:56,740 --> 00:14:59,860
Përshirë dhe trupat tanë, me fjalë të tjera

206
00:14:59,860 --> 00:15:04,000
Materialet e zjarit eksistojnë pran e pran në të gjithë botën

207
00:15:04,000 --> 00:15:07,700
Atere përse ato nuk bashkve projnë së bashk

208
00:15:07,700 --> 00:15:11,340
Përse trupat tanë edhe të gjithë organizmat e tjera

209
00:15:11,340 --> 00:15:13,380
Nuk shpërthejnë pa pritur në flak

210
00:15:13,380 --> 00:15:16,660
Përgjigja gjëndet në vetit mahnitse të zjarit

211
00:15:16,660 --> 00:15:27,140
E vetit kimiket e oksigenit dhe të karbonit

212
00:15:27,140 --> 00:15:28,880
Janë reguluar me aq kuides

213
00:15:28,880 --> 00:15:32,320
Sa që këto element arin të bashkve projnë me njëri tjetrin

214
00:15:32,320 --> 00:15:35,260
Dhe të prodhojnë zjarë në temperatura shumë të larta

215
00:15:35,260 --> 00:15:40,040
Për këto arsye që zjarit të ndizet është e nevojshme temperatura e larta

216
00:15:40,040 --> 00:15:47,700
Dikush që mundohet të ndez zjarit duke fërkuar dy shkopin

217
00:15:47,700 --> 00:15:50,440
Në fakt të rritë temperaturën me anë të fërkimit

218
00:15:50,440 --> 00:15:57,800
Për të ndezur një shkrepse duhet angrohim atët duke fërkuar kokën e kunjit

219
00:15:57,800 --> 00:15:59,620
Mbi një si përfaqit të ashpër

220
00:15:59,620 --> 00:16:05,440
Nëse karbonit dhe oksigenit do të kishë një prilje shumë të lartë

221
00:16:05,440 --> 00:16:07,060
Për të bashkve projnë me njëri tjetrin

222
00:16:07,060 --> 00:16:11,000
Njerëzit, pemët dhe kafshët do të merë një zjarë pa pritur

223
00:16:11,000 --> 00:16:13,100
Sa po të rritë e temperatura e aerit

224
00:16:13,100 --> 00:16:18,000
Dhe kjo do të kthejni një dukurit të përdiqme

225
00:16:18,000 --> 00:16:26,220
Për shëmbur, kjo bim që gjëndet në shkret tjerë

226
00:16:26,220 --> 00:16:27,920
Do të mund të merë të zjarë pa pritur

227
00:16:27,920 --> 00:16:32,340
Si një urorë, kër temperatura e aerit të arin të nivelin më të lartë në mesdi

228
00:16:32,340 --> 00:16:41,920
Sigurisht, kjo do të bënde që të mos eksiston të jetën të të njëtë

229
00:16:42,460 --> 00:16:48,060
Nga në tjetër, nëse oksigenit dhe karbonit

230
00:16:48,060 --> 00:16:51,300
Që të bashkve pronin do të kishë nevoj për nëzetësi më të madhe

231
00:16:51,300 --> 00:16:55,920
Nga sa kamë të vërtet, atëre njerëzit nuk do të kishën mundësit në disni një zjarë

232
00:16:55,920 --> 00:17:02,220
Zjarit do t'ishte një form mitike energjis

233
00:17:02,220 --> 00:17:06,180
që do të shfaqe i vetëm kur rrufeja të shkakton të djegjen e ndo një pylit

234
00:17:06,180 --> 00:17:16,820
Vetit e oksigenit dhe të karbonit

235
00:17:16,820 --> 00:17:19,240
janë kryuan bje kujlibra ka që të ndjeshëm

236
00:17:19,240 --> 00:17:22,140
e sa që ato janë në formën më të mirë të mundshme

237
00:17:22,140 --> 00:17:24,460
që të përdoren dhe të mbahen nën kontrol

238
00:17:24,460 --> 00:17:27,100
Ajo që njerëzit e quaj në zbulimi i zjarit

239
00:17:27,100 --> 00:17:30,940
është në fakt zjarit që Zoti ka vën në shërbim të njerëzimit

240
00:17:30,940 --> 00:17:33,680
Zoti e përmon këtë fakt në kuran

241
00:17:33,680 --> 00:17:36,700
edhe thot se zjarit e shkriua në mënyrë të veçant

242
00:17:36,700 --> 00:17:44,100
A i që prej drurit e gjelë bërbëri për ju zjarin

243
00:17:44,100 --> 00:17:46,360
të cilin e përdorni për të ndesur

244
00:17:46,360 --> 00:17:58,120
Këto ka kujetojmë përbën një mjedis të përsosur për ndezje në zjarit

245
00:17:58,120 --> 00:18:04,520
Kë mjedis i kriuar posa qërisht është piknisja e teknologjisë që ne kemi sot në zotri

246
00:18:04,520 --> 00:18:12,520
Dentoni u referohet kështu faktorve mjedisor për përdorimin e zjarit

247
00:18:12,520 --> 00:18:24,040
Pa dyshim, përdorimi i zjarit varet nga faktorët të tjerë mjedisor

248
00:18:24,040 --> 00:18:28,340
për shëmbu nga eksistenca e drurit e dhe kushtet relativisht të sata

249
00:18:28,340 --> 00:18:32,260
Nëse këta faktorës shtes nuk do të ishin të favorshëm

250
00:18:32,260 --> 00:18:35,680
atëhere panvarsisht nga të gjithë përshtatjet fizike dhe mendore

251
00:18:35,680 --> 00:18:39,700
që na karakterizojnë ne edhe panvarsisht nga përshtatja e tokës

252
00:18:39,700 --> 00:18:42,580
si vëndbanim për jetën që mbështetet e karboni

253
00:18:42,580 --> 00:18:47,960
asë zjarit, asë metalurgia, asë kimia edhe asë një përparim shkenzor

254
00:18:47,960 --> 00:18:49,700
nuk do të kishin qënë të mundur

255
00:18:58,340 --> 00:19:02,040
Në dëvërtet, ndërtimi fiziki qënjeve njërzore me fjalët të tjera

256
00:19:02,040 --> 00:19:05,660
duartë edhe kratë të tyre, aftësia për të levizur dhe për të par

257
00:19:05,660 --> 00:19:09,640
për shtate në mënyr ideale që t'jemi të aftë të përdorim zjarit

258
00:19:09,640 --> 00:19:15,060
Zotje ka kryuar trupin e njëriut me një përsos mërit të tjilë

259
00:19:15,060 --> 00:19:17,220
që i mundson të pletsoj të gjithë nevojet

260
00:19:17,220 --> 00:19:23,240
A ju ka dhënë njërzve gjithashtu, zjuarsin dhe aftësin

261
00:19:23,240 --> 00:19:25,560
me cilat mund të përdorë zjarit

262
00:19:25,560 --> 00:19:31,440
Letë përfyturojmë, si kur t'kishim ardhur në jetë pa kra

263
00:19:31,440 --> 00:19:41,840
Në këtë rast, do t'ishte e pa mundur të ndiznim zjarin

264
00:19:41,840 --> 00:19:46,460
Tu jepnim formë metaleve edhe si rjedhim të zhvillonim teknologjin

265
00:19:46,460 --> 00:19:50,560
Letë mendojmë si kur nivelli zjuarsis mund kishte qenë më i ullet

266
00:19:50,560 --> 00:19:55,460
edhe nevet në mungon të dia që t'kuptonim edhe t'i jepnim formë botës rëthnesh

267
00:19:55,460 --> 00:19:59,860
Në këtë rast, aftë nuk do t' mund t'i përshkruanim nevoja tona teknologike

268
00:19:59,860 --> 00:20:04,260
Por zotin e ka dhuruar intelektin me cilin mund të mendoj

269
00:20:04,260 --> 00:20:07,100
Ne ka dhuruar pes shqisa të mrekulueshme

270
00:20:07,100 --> 00:20:10,440
Me cilat mund të ndijojmë botën, si dhe trupin

271
00:20:10,440 --> 00:20:14,340
Me të cilin pletsojmë nevoja tona në mënyrën më të mirë të mundshme

272
00:20:14,340 --> 00:20:19,600
Falë këtyre dhuratave hynore, ne kemi mundësi të shfryzojmë mirësi të jetës

273
00:20:19,600 --> 00:20:24,300
Kemi mundësi të themelojmë qyteterime edhe të zhvillojmë teknologjin

274
00:20:24,300 --> 00:20:27,660
E të gjithë këto mirësi burojnë nga zotit

275
00:20:27,660 --> 00:20:31,300
E këto dhuratat fa numërta, për monden kështu në kuramit

276
00:20:31,300 --> 00:20:52,360
Nëse do të përpikëshit, ti numëronit mirësit e zotit

277
00:20:52,360 --> 00:20:54,560
Nuk do të mund t'i logarisnit ato

278
00:20:54,560 --> 00:20:59,500
Vërtet, e zotit është më katë fales, më shirë plotë

279
00:21:01,300 --> 00:21:11,560
Po ashtu krahas faktit se zjari mund të ndizet dhe të mbahet nën kontrol në bot

280
00:21:11,560 --> 00:21:15,160
A i ka dhe një karakteristik tjetër që ndimon metalurgjit

281
00:21:15,160 --> 00:21:18,040
Të gjitha metalet në bot, veçanërisht hekurit

282
00:21:18,040 --> 00:21:20,580
Shkrihen edhe këthehen në gjëndjet të lëngshme

283
00:21:20,580 --> 00:21:23,420
Në një temperatur që zjari është në gjëndjet të arri

284
00:21:23,420 --> 00:21:37,880
Për shëmbu, për të shkriher hekurit nevojitet një temperatur prej 1530 gradësh

285
00:21:37,880 --> 00:21:41,560
Dhe kjo mund të arrihet e vetëm në përmjet një zjarit fëqishëm

286
00:21:41,560 --> 00:21:49,920
Nëse për të shkriher hekurit, do të kërkojmë një temperatur edhe më të lartë

287
00:21:49,920 --> 00:21:53,280
Asnjë lënd djekse në bot, nuk do të mund të arrinte edhe kështu

288
00:21:53,280 --> 00:21:55,340
Metalurgjia nuk do të mund të eksistant

289
00:21:55,340 --> 00:22:03,400
Sigurisht, në këtë ras nuk do të kishtë zhvillime teknologjike

290
00:22:03,400 --> 00:22:05,300
Edhe nuk do të ndërtoheshin qytetri

291
00:22:05,300 --> 00:22:13,340
E pasi për mbledh shkurtimisht zhvillimin shkendësor të njërzimit

292
00:22:13,340 --> 00:22:16,020
Dentoni bënë komentin e më poshtëm

293
00:22:16,020 --> 00:22:24,340
Por me gjithse rukëtimi që i gjatë

294
00:22:24,340 --> 00:22:28,180
Faktet të regojnë se përfundimi nuk është vën për asnjë qasë në dyshim

295
00:22:28,180 --> 00:22:30,860
Se kemi ndjeku një rukë pëthuaj se të hapur

296
00:22:30,860 --> 00:22:34,000
Me një fund të parashikuar edhe se suksesi yn

297
00:22:34,000 --> 00:22:36,340
Nuk ka qenë aspakt që është i arastësie

298
00:22:36,340 --> 00:22:39,260
Ne kemi përshkruar një rukë të paratsaktuar

299
00:22:39,260 --> 00:22:42,480
Që nga zbulimi i zjarit dheri të lindja shkendësës

300
00:22:42,480 --> 00:22:46,580
Edhe të zbulimi i roli ton të rëndësishëm në regullin e naturës

301
00:22:46,580 --> 00:22:54,760
E vërteta e shprehu nga profesori biokimis Michael Denton

302
00:22:54,760 --> 00:22:59,520
Në terminologji shkendësore është e vërteta e mësuar nga kurani prej gjdo besimtari

303
00:22:59,520 --> 00:23:03,160
Zoti e kryoj botën që njerëzit të jetoj në të

304
00:23:03,160 --> 00:23:07,420
Vuri gjithshka që eksiston në tokë në shërbim të njerëzimit

305
00:23:07,420 --> 00:23:10,720
Edhe e pasuroja të me bekime e mirësi të panumët

306
00:23:10,720 --> 00:23:12,860
Zoti thot në kuran

307
00:23:12,860 --> 00:23:20,200
Zoti është a i që ka kryjuar qijet e tokën

308
00:23:20,200 --> 00:23:25,400
A i lëshon ujë nga qijelje në përmjet ti në zjerë frutat si ushim për ju

309
00:23:25,400 --> 00:23:31,840
A i ka vën në shërbimin tuaj anijet që me lejen e ti ju të lundroni me tonë për dete

310
00:23:31,840 --> 00:23:35,100
A i ka kryjuar lumejt për dobin tuaj

311
00:23:35,100 --> 00:23:38,980
E po ashtu edhe djelin e hënën që lëvizin pandër prer

312
00:23:38,980 --> 00:23:41,840
Ka vën në shërbimin tuaj natën e ditën

313
00:23:41,840 --> 00:23:44,120
A i ju jep gjithshka që i kërkoni

314
00:23:44,120 --> 00:23:47,440
E nëse do përpichen i ti nëmroni mirësi të zotit

315
00:23:47,440 --> 00:23:49,440
Nuk do të mund ti nëmroni dot

316
00:23:49,440 --> 00:23:53,280
Vërtet, njeri është i pa drejt e mos mirë njohës

317
00:23:53,280 --> 00:24:04,740
Ajo që i njohëm si mrekulia e teknologjisë

318
00:24:04,740 --> 00:24:07,240
është mirësi e dhuruar nga zoti për njeriun

319
00:24:07,240 --> 00:24:09,680
Të gjitha mjetet teknologjike

320
00:24:09,680 --> 00:24:12,140
Janë kryimet të posashme prej zotit

321
00:24:12,140 --> 00:24:16,240
Ato përbëhen nga materialet që zoti i ka vën në dispozicionin tonë

322
00:24:19,420 --> 00:24:21,940
Njerëzit u japin form këtyre materialeve

323
00:24:21,940 --> 00:24:26,340
Duke përdorur trupin, shqisat, intelektin edhe aftësit novatore

324
00:24:26,340 --> 00:24:27,640
Që zoti u ka dhuruar

325
00:24:27,640 --> 00:24:56,680
Njerëzit u dhruu

326
00:24:56,680 --> 00:24:57,940
e kërënjët e krijimit të qelqi.

327
00:25:01,600 --> 00:25:04,940
Ekzison një lëndë që ne e përdorim bashk me teknologjinë,

328
00:25:05,160 --> 00:25:07,520
që zënjë vënd shumë të rëndësishëm në jetën ton,

329
00:25:08,060 --> 00:25:11,660
e për më tepër është një lënde pak rahasueshme, qelqi.

330
00:25:12,620 --> 00:25:15,560
Që nga koha kura ju zbulua e deri ditët e sotme,

331
00:25:16,060 --> 00:25:18,160
lojet e qelqi t'janë shtuar vazhdimisht.

332
00:25:18,660 --> 00:25:20,900
Përdorimi ti është gjeruar shumë dhe si rjedhim,

333
00:25:20,900 --> 00:25:24,600
a i është bërë një produkti do mëzdo shumë për konsumatorit.

334
00:25:24,600 --> 00:25:28,420
Kjo lëndë e rëndësishme përdorit në ndërtim,

335
00:25:29,180 --> 00:25:33,060
automjete, pije, ushime, lëndë,

336
00:25:33,160 --> 00:25:38,020
në sektor si farmaceutika, energia elektrike, elektronika e shumë të tjerë.

337
00:25:39,420 --> 00:25:42,340
E qelqi ndodhet në dërmjet gjëndjes e lëngët edhe të ngurt,

338
00:25:42,720 --> 00:25:44,600
silikonit, apo atomet e rërës,

339
00:25:44,980 --> 00:25:47,820
bashkohen në mënyrë të të shregullt me atomet e kalqiumit,

340
00:25:47,820 --> 00:25:50,740
të kaliumit, të magnezit edhe të sodiumit.

341
00:25:51,700 --> 00:25:54,400
E qelqi prodohet si rezultati kësaj paregullësie,

342
00:25:54,600 --> 00:26:03,440
E qelqi përdorët gjërësisht për shkakte e përsi së vetive të ti,

343
00:26:03,900 --> 00:26:05,100
a i nuk ndryshkët,

344
00:26:05,600 --> 00:26:08,180
është i qëndruashëm ndaj ujt edhe është i te i dukshëm.

345
00:26:12,180 --> 00:26:16,280
Qelqi e shumë i qëndruashëm ndaj ndikimeve të substancave në gjëndje të lëngët,

346
00:26:16,280 --> 00:26:17,960
të ngurt edhe të gas,

347
00:26:18,400 --> 00:26:20,080
me të cilat mund të bjerë në kontakt.

348
00:26:20,080 --> 00:26:24,120
E kjo dukuri njihet me emrin rezistensë kimike.

349
00:26:25,720 --> 00:26:30,360
Veç kësaj, rezistenca kimike e qelqit është një vetia reguluashme.

350
00:26:31,420 --> 00:26:34,080
Nivelli alkalit e qelqit e ule rezistensë,

351
00:26:34,400 --> 00:26:38,920
kurse oksidi i borit, i aluminit, i zingut edhe i oksidit të zirkoniumit,

352
00:26:38,920 --> 00:26:39,980
e rrisin atë.

353
00:26:39,980 --> 00:26:50,860
E falë kësaj vetie,

354
00:26:51,240 --> 00:26:53,420
shumë lënë kimike shkatëruese dhe gëryese,

355
00:26:53,840 --> 00:26:54,920
rruhen në enë qelqit.

356
00:26:57,600 --> 00:27:00,940
E vetit mekaniket i qelqit janë gjithashtu të mahnishme,

357
00:27:00,940 --> 00:27:04,060
por të arritu rezistencen e ti në nivellet e larta,

358
00:27:04,480 --> 00:27:06,220
mund të përdoren metodat të veçanta.

359
00:27:09,980 --> 00:27:15,100
E qelqit i forcuar është shumë i qëndruashme.

360
00:27:18,760 --> 00:27:20,300
Edhe pot goditet me qekan,

361
00:27:20,500 --> 00:27:22,440
apo të përplaset, nuk mund të fyrhët.

362
00:27:23,040 --> 00:27:24,640
Qelqit mund të bëhet edhe me i fort

363
00:27:24,640 --> 00:27:26,500
nëse shtonë lënë të tjera kimike

364
00:27:26,500 --> 00:27:28,780
ndërmjetë dy shtresave të qelqit.

365
00:27:31,280 --> 00:27:33,040
është interesante fakti

366
00:27:33,040 --> 00:27:35,060
që kjo metodu zbulua pikërisht

367
00:27:35,060 --> 00:27:37,120
në tjidhim të epokus automobileve.

368
00:27:39,980 --> 00:27:48,860
Izbulimi i qelqit të forcuar

369
00:27:48,860 --> 00:27:50,060
u bëp pikërisht atëhere,

370
00:27:50,320 --> 00:27:51,760
kur nevojit e i më shumë,

371
00:27:51,840 --> 00:27:53,520
në epokën e automjetit motorik.

372
00:27:54,580 --> 00:27:55,940
Në vitin 1903,

373
00:27:56,140 --> 00:27:58,300
kimisti frances Eduard Benediktus

374
00:27:58,300 --> 00:28:00,400
formoj një qelq me tri shtresa,

375
00:28:00,720 --> 00:28:02,960
duke vendosur midis dy shtresave të qelqit

376
00:28:02,960 --> 00:28:04,200
në një tratë celuloz.

377
00:28:04,840 --> 00:28:05,640
Izbulimi i ti

378
00:28:05,640 --> 00:28:08,120
filloj të vendosej në gjamat e makineve

379
00:28:08,120 --> 00:28:10,380
dhe vijoj të prodhohej masivisht

380
00:28:10,380 --> 00:28:12,180
në industrinë automobilistike.

381
00:28:12,180 --> 00:28:18,840
Qelqit ka një veti tjetër shumë të rëndësishme,

382
00:28:18,920 --> 00:28:21,060
që e bën kajshtë të rëndësishme në jetën tonë.

383
00:28:22,060 --> 00:28:23,060
Lëndet e ti të para

384
00:28:23,060 --> 00:28:25,220
janë të shumëta dhe gjënden me lehtësi.

385
00:28:25,600 --> 00:28:26,960
Nëse Zotit do t'kishtë dashu,

386
00:28:27,340 --> 00:28:29,220
këto lënd të para do t'kishin qënë të ralla,

387
00:28:29,640 --> 00:28:30,760
si aria diamanti,

388
00:28:31,460 --> 00:28:32,400
po t'kishtë e qënë kështu.

389
00:28:32,660 --> 00:28:34,000
Ne nuk do t'mund t'i përdornim

390
00:28:34,000 --> 00:28:35,060
ka gjërësishë sa sotë.

391
00:28:35,060 --> 00:28:37,380
Ashtu si hekuri dhe zjarëi,

392
00:28:37,820 --> 00:28:39,340
qelqit e shkryuar për njerëzit

393
00:28:39,340 --> 00:28:42,020
edhe shvën në dispozicionin e tërë.

394
00:28:53,040 --> 00:28:54,480
Produktet e teknologisë

395
00:28:54,480 --> 00:28:56,800
e zën një vënd të rëndësishme në jetën tonë,

396
00:28:56,800 --> 00:28:58,620
e bëjnë punën tonë më të letë

397
00:28:58,620 --> 00:29:00,720
edhe e zgjerojnë mjedisin tonë të banimit.

398
00:29:01,600 --> 00:29:03,540
Ne mund të kryojnë më shumë punë

399
00:29:03,540 --> 00:29:04,920
dhe një kohë më të shkurtur.

400
00:29:06,060 --> 00:29:07,580
Ne uftojmë në vëndet e larkë

401
00:29:07,580 --> 00:29:08,880
të për një kohë më të shkurtur.

402
00:29:15,220 --> 00:29:17,140
Sigurisht, teknologjia e sotme

403
00:29:17,140 --> 00:29:19,020
është prodhimi shkallës që ka arritur

404
00:29:19,020 --> 00:29:21,180
inteligenca edhe mjeshtëria njeriut.

405
00:29:23,320 --> 00:29:25,260
Me gjithë atë, nuk duhet haroj

406
00:29:25,260 --> 00:29:27,000
mas njëherë, njëtë vërtet të mave.

407
00:29:28,840 --> 00:29:31,540
është zoti i bodvë, a i që i dhuron njerëzimit,

408
00:29:31,900 --> 00:29:33,540
lëndët për prodhimin e teknologjisë

409
00:29:33,540 --> 00:29:35,320
dhe qëshmë e rëndësishmja

410
00:29:35,320 --> 00:29:38,160
inteligentën edhe aftësin për t'i përdoru rator.

411
00:29:38,160 --> 00:29:45,220
Gjdo njeri i vedishëm, për këtë të vërtet

412
00:29:45,220 --> 00:29:48,340
duhet a di se të gjitha produktet e teknologjisë

413
00:29:48,340 --> 00:29:50,520
janë në të vërtet mirësi prej zotit.

414
00:29:52,900 --> 00:29:55,100
Njeriut duhet jetë mirënjohës zotit

415
00:29:55,100 --> 00:29:57,700
edhe t'i përdora rritjet e ti teknologjike

416
00:29:57,700 --> 00:30:01,040
për të fituar knajqësin edhe dashurin e zotit.

417
00:30:01,660 --> 00:30:05,900
Në vargjet e kuranit, zoti shprehet se toka dhe mbarë gjithësia

418
00:30:05,900 --> 00:30:08,480
janë kryuar posa qërisht për njerëzimin.

419
00:30:08,480 --> 00:30:20,180
Zotit është a i që kanë nështruar për ju detin,

420
00:30:20,760 --> 00:30:22,640
që në për të, me urdhrin e ti,

421
00:30:23,120 --> 00:30:25,820
të lundrojnë anijet për të kërkuar begatit e ti

422
00:30:25,820 --> 00:30:28,080
dhe që ju të jeni mirënjohës.

423
00:30:28,680 --> 00:30:32,960
A i ka vën në shërbimin tua gjithë shka që gjëndet në qie e në tokë,

424
00:30:32,960 --> 00:30:34,240
të gjitha janë prej ti.

425
00:30:34,960 --> 00:30:38,400
Me dëvërtet në tokë, ka shenja për njerëzit që mendojnë.

426
00:30:38,480 --> 00:30:40,420
Më lesa.

