WEBVTT 00:00.000 --> 00:29.980 sëmji 00:30.000 --> 00:59.980 Një një një një 01:00.000 --> 01:29.980 Një një një një 01:30.000 --> 01:59.980 Një një një një një 01:59.980 --> 02:29.980 Një një një një një një një një një një, një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një një 02:29.980 --> 02:47.380 Del nga shtëpia me nëzitim për të vajtur diku 02:47.380 --> 02:51.740 Nuk je plotësishti sigur në cilën adres do të shkoshe dhe trafiku e shumë i rënduar 02:51.740 --> 02:54.040 Por ti nuk je fara i shqetsuar 02:54.040 --> 03:02.820 E para se të lergoasht nga shtëpia, shtyp një buton të voglë edhe makina lëviz nga vëndi ku ishte parkuar edhe vjen para shtëpis 03:02.820 --> 03:08.900 Kura flohësh, ajo përdon një sistem të veçan skanimi për të identifikuar dhe dera hapet 03:08.900 --> 03:13.040 Ripi sigurimit lidhet automatikisht kur ti ulesh 03:13.040 --> 03:17.520 I thua makinës se ku të të shkosh 03:17.520 --> 03:23.520 Makina kontrolon gjëndjen e trafikut në përmjet internetit edhe përcakton se cilja është rruga më shpejt drejt vëndëbëritjes 03:24.040 --> 03:29.340 Në të njëtën ko, përderisa makina ka pa isjet maksimalet siguris 03:29.340 --> 03:31.940 Reziku për të pësuar aksident të shumë i vogli 03:31.940 --> 03:45.340 Pa dushim, nëse një makinë e tjelë do të eksistonte 03:45.340 --> 03:49.740 As njeri nuk do të dyshonte për eksistentën e ingjënjerve që e kanë prodhuar atë 03:49.740 --> 03:55.040 Në të vërtet, shumë njerës do të ishin kure shtartë dinin për ata që e projektuan atër 03:55.040 --> 03:59.540 Edhe kompaninë përduese edhe do të përpicheshin të gjenin informacionet të tjera rrëftyre 03:59.540 --> 04:06.980 Gjithë shka e madhe apo e voglë, që ka një ndërtime dhe regull të holdësishëm, duhet ketë me do e mos një kryuas 04:06.980 --> 04:11.980 E qëfar mund të themi për lojet e panumur të atë kryesave të gjalla që shohim rrëftnesh? 04:23.980 --> 04:27.940 Njerëzit të cilet e besojnë faktin se kjo makinë e ka një projektues 04:27.940 --> 04:33.000 A mund të shpjegojnë originën e qënjëve të gjalla që ka në struktura dhe më të ndërlikuara? 04:33.620 --> 04:35.000 Lethe dhe një syrë e vetës 04:35.000 --> 04:41.000 Në cilën do pjesë të universit që shikojmë, që nga trupat tanë e derit e galaktika gigande 04:41.000 --> 04:45.080 Nga qënjët e gjalla në naturë e derit e qelizat që janë aqtë të vogla 04:45.080 --> 04:49.680 Sa që nuk mund të shihen në syrë të lirë, shohim një plan edhe regull të përsosër 04:49.680 --> 04:57.680 Kjo mbetet e njëjt kudo që të shkojmë në përbot, që fardolojë organizmit të shikojmë 04:57.680 --> 05:01.840 Zojqë që rezikojnë jetën për hirtë të vegjënve të tyre 05:01.840 --> 05:07.080 E kastore që ndërtojnë diga, e fluturat që fshihen duke imituar krijesat të tjera 05:07.080 --> 05:11.060 Në të gjithë universin, eksiston një regulli përsosur 05:19.680 --> 05:25.160 Dhe ne jemi dëshmitartë të mregullisë të këti regulli të gjdo që një e gjallë që shohim 05:25.160 --> 05:28.480 Bimet 05:28.480 --> 05:33.020 Kafshët 05:33.020 --> 05:37.020 Detet 05:37.020 --> 05:42.020 Malet 05:42.020 --> 05:46.020 Njerësin 05:46.020 --> 05:51.760 Edhe të gjithë mikroorganizmat e tjerë që jetojnë në botën tonë 05:51.760 --> 05:59.340 Veqorite mregulluashme që gjënden të gjallësët 05:59.340 --> 06:03.500 Regojnë dijen e pafundme të zotit të kryuësit të tyre 06:03.500 --> 06:13.980 Pa dushim, është zotja i që i meriton të gjithë falenderimet 06:13.980 --> 06:18.240 I cili i kryon qënjët e gjallësë bashku me veqorit që ato ka 06:18.240 --> 06:31.280 Këta shemblë që hasen të këqënjët e gjallësët 06:31.280 --> 06:34.660 Janë shenjat edhe argumentet e mjeshtërisë pa krahësueshme 06:34.660 --> 06:37.660 Edhe fuqisë pa matë të pushtetit të zotit 06:37.660 --> 06:40.720 I cili kryoj këto regull të jeshtë zakonshme 06:40.720 --> 06:46.160 Ajo që ka është rëndësishme është interesi i mavë 06:46.160 --> 06:48.260 Që duhet reguar për t'i parë këto shenja 06:48.260 --> 06:51.500 Edhe mirë njohë ja jonë ndaj madhështi se zotit 06:51.500 --> 07:01.260 Med vërtet në qiej edhe në tok 07:01.260 --> 07:04.400 Ka shenja për ata që besojnë 07:04.400 --> 07:07.920 Dhe në kryimin tuaj edhe të kafshve të shpëndara në për tok 07:07.920 --> 07:10.640 Ka shenja për besimtarët e sinqert 07:10.640 --> 07:21.180 Ora biologike te gbimot 07:40.640 --> 07:46.240 Ne mund të mendojmë se vetëm njëriu mund të amas kohënt 07:46.240 --> 07:51.180 Edhe bimet edhe kafshet e kanë një mekanizm për matjen e kohës 07:51.180 --> 07:52.440 Ose orën biologike 07:52.440 --> 08:04.640 Bimet, me shumë lojshmërin e tyre, për miliona vjet e kanë ditur 08:04.640 --> 08:07.720 Qfar duhet bëjnë edhe kur duhet a bëjnë atë 08:07.720 --> 08:10.760 E punën e tyre e kryin paharuar dhe paborgabime 08:10.760 --> 08:13.320 Fal programit të fshehur të këfara e tyre 08:13.320 --> 08:23.700 Gjethet bie nga pëmët qdo vjesht 08:23.700 --> 08:25.540 Pikërish në kohën e dur 08:25.540 --> 08:27.680 Edhe dalin sërisht qdo pramver 08:27.680 --> 08:30.300 Se cili funksion që kryhet nga bimet 08:30.300 --> 08:33.100 Që nga fara që bie në toke dhe pasta i mbin 08:33.100 --> 08:38.000 E derit e kui që siset nga toka dhe shpëndahet në gjdo skajtë pëmve gjigande 08:38.000 --> 08:56.000 Në kushtet natyrore, bimet zjedhin kohën e caktuar për proceset të ndryshme 08:56.000 --> 09:01.460 Ato e bëjnë këto në përpudhje me ndryshimet e caktuar atë dritës të djel 09:01.460 --> 09:06.400 Për shkak se ora e tyre biologike sinkronizohet me dritën e djelit 09:06.400 --> 09:10.540 Ato i plotsojnë dhe primtarit rritmike për 24 orë 09:10.540 --> 09:15.580 E panvarsisht se sa kohës zjasin levizjet rritmike 09:15.580 --> 09:17.600 E vetëm një pik nuk ndryshon 09:17.600 --> 09:22.500 Këto proceset ndodhin për të siguruar jetën e bimës edhe mbjetesën e brezave 09:22.500 --> 09:25.140 Edhe ato ndodhin gjithmon në kohën e duhur 09:25.140 --> 09:27.680 Në mënyrë që ato të funksionojnë si gjithduhet 09:27.680 --> 09:32.080 Disa proceset të ndërlikuara duhet të kryhe në mënyrë të pagabueshme 09:32.080 --> 09:35.940 Për shëmbull, lullzimi nuk është një proces i rëndomët 09:35.940 --> 09:39.160 Që ndodhë vullnetarisht sepse bimët nuk leshojnë gjithmon pjallë 09:39.160 --> 09:42.120 Vesh kësaj, tek shumica e bimëve 09:42.120 --> 09:44.640 Lullet qelin një kohë të saktuar të vitin 09:44.640 --> 09:48.300 Sepse kjo kohë është më e përstashmja për lullzimin e bimës 09:48.300 --> 09:51.580 Orët e bimëve që e regulojnë këtë kohë 09:51.580 --> 09:55.720 Logarisin gjithashtu kohës gjatin e dritës e djelit që bijen bi gjetër 09:55.720 --> 10:01.720 Ora biologike të qdo bime e logarit këtë periud si pas vetive të veçantat të saj 10:01.720 --> 10:05.720 Panvarsisht nga logaritja, lullet qelin në kohën më të përstashmja 10:05.720 --> 10:20.800 Një prej bimëve që e cakton ritmin e saj në këtë mënyrë është soja 10:20.800 --> 10:24.660 Si rezultati studimit të përstatjes e kohës të këtë soja 10:24.660 --> 10:30.740 është parë se panvarsisht se kur mbilen këto bimë, ato i qelin lullet në të njëtën kohë të vitin 10:30.740 --> 10:36.800 Lullja për hap pjalmin duke përkuar me ditët edhe orët kur polenizuesit janë më të shumë 10:36.800 --> 10:40.800 I këto dit edhe orën ndryshojnë nga njëra bimë të kjetër 10:40.800 --> 10:47.800 Por në fund, me këtë përstatjes e kohës, gjdo bime për hap pjalmin në atë mënyrë që garanton rezultatet më të mirë 10:47.800 --> 10:56.880 Për shumë, lullet e për hapim pjalmin në korik edhe në gusht 10:56.880 --> 11:00.700 Mesorës 5 e 30 dërin orën 10 e paradites 11:00.700 --> 11:08.840 Kjo është koha kur bletet dhe insektet e tjera dalin për të kërkuar ushqim 11:08.840 --> 11:13.120 Pra lullja, duhet të logarisi jo vetëm karakteristikat e veta 11:13.120 --> 11:17.400 Por dhe ato të qënjeve të tjera të gjalla dhe rinë e imë të sitë më të vogin 11:17.400 --> 11:23.780 E gjithashtu, bima duhet ke dijet e sakt për kohën kur shfaqen insektet që do t'a plenojnë atë 11:23.780 --> 11:27.980 Për gjatsin e ustimit që ato do të bëjnë edhe për kohën kur ushqehen 11:27.980 --> 11:31.140 Në një situatë të tilë, lindë natyrshën pyetja 11:31.140 --> 11:35.080 Këndodhet e këbima, ora që i ditë gjitha këto të dhëna 11:35.080 --> 11:36.960 Që bën logaritjet e duhula 11:36.960 --> 11:41.400 Që analizon vetit e krijesave të tjera edhe punon në të njëjtën mënyrë 11:41.400 --> 11:45.080 Ashtu si që punon edhe njësia që ndrore një kompjuteri 11:45.080 --> 11:51.860 Kjo të regon qartë, intelijencen edhe pushtetin e lartë 11:51.860 --> 11:57.140 Të ati që kryon edhe kontrolon ritmin e procesave të ndryshme të të gjitha bimbe 11:57.140 --> 12:10.660 Kjo orë biologike të këbimet, është vetëm një prej mrekulive të panumur të atë krijimit 12:10.660 --> 12:18.820 Êshtë a i që zbret nga qie lishi 12:18.820 --> 12:23.060 I cili ju siguron ujë për të pirë edhe bën që të rriten bimet 12:23.060 --> 12:25.080 Me të cilat u shqehen kafshet 12:25.080 --> 12:31.340 Në përmjet ti rriten të lashtat, u lindë, palmat, rrushi dhe frutat të shumë lojshme 12:31.340 --> 12:35.080 Në të gjitha këto, e ka argumentet të fuqis hujnore 12:35.080 --> 12:37.080 Për njerëzit që vështrojnë 12:38.440 --> 12:45.560 Peshkacenet janë të ndjeshëm dhe i rrymave elektrike 12:45.560 --> 12:58.140 Sistemi i frymarjes e peshkacenit, receptoret magnetik që ndimojnë atë të gjej rukën 12:58.140 --> 13:02.500 Edhe aftësia për të notuar shpejt, janë të gjitha mrekulit të krijimit 13:02.500 --> 13:07.880 Ashtu si të gjithë që një të gjalla, zoti i ka krijuar peshkacenet në mënyrë të përsosur 13:07.880 --> 13:20.540 Peshkacenet e bardhë, të cilët në bështeten shumë të këshqisa e të parit për të kapur prejnë 13:20.540 --> 13:25.260 Nuk ka nësi vështirësi, kur notojnë pran ujrave të ngrohta të gumave koralore 13:25.260 --> 13:32.800 Por në ujrat eftotat o që amit, shikimi i tyre do pësohet nga iftotit 13:32.800 --> 13:37.260 Sepse reakcionet kimike nga delsohen për shkakt të ndikimi të ujt eftot 13:37.260 --> 13:51.400 Prandaj syt mund të mosken aftësin të gjurmojnë prejnë që leviz me shpejtësi 13:51.400 --> 13:55.440 Por peshkacenet e bardhë nuk hasin as njëherë një vështirësi të tilë 13:55.440 --> 13:59.440 Sepse në syt e tyre nuk rjedhë gjak iftot ashtu si në trupat e tyre 13:59.440 --> 14:05.260 E te kylloj peshkacenesh, nëzëcia nga muskujt e trupit e tyre shkon drejte në sytë 14:05.260 --> 14:09.260 Si rjedhim, ata mund të kapin edhe peshkun që në tonë më shpejtë 14:09.260 --> 14:10.160 Ma dje dhe fokat 14:10.160 --> 14:22.400 Por si arin të gjejnë ushim, edhe për të gjurmojnë prejnë lojet e tjerë të peshkacenet 14:22.400 --> 14:24.800 Shikimit cilë vërë shumë i dobot në ujrat eftot 14:24.800 --> 14:33.400 Për gjigja e kësa i pyetit, në bond të ditur kryimin e përsosur të peshkacenet 14:33.400 --> 14:44.800 Të gjithë qënjët e gjalla, përvesh në zetsis, lëshojnë edhe elektricitet 14:44.800 --> 14:49.400 E kryesat që jetojnë në tokë, e kanë të vështirti dalojnë këto rryma 14:49.400 --> 14:53.400 Sepse ajri shërben si izolues, por në uj është ndryshe 14:53.400 --> 15:04.940 Uj është përques natyrori elektricitetit, pranda një qënjë e gjallë që është aftot daloj këto elektricitet 15:04.940 --> 15:07.220 E zotëron një shqis shumë efikase 15:07.220 --> 15:12.680 Për shkacenet e kanë këtë përparsinat e shkallë, sa që mund të ndjejnë të gjithë dridjet 15:12.680 --> 15:16.480 Ndryshimet e temperaturës edhe nivellet e krypës e ujtë 15:16.480 --> 15:21.940 Edhe veçanërisht, ndryshimet e voglja në fushën elektrike të produara nga kryesat që lëvisi 15:21.940 --> 15:37.080 Trupi i përshkacenit përmban një numër të madhë fluskash gjelatinose 15:37.080 --> 15:40.120 E këto fluska përqëndrohen veçanërisht e kokë 15:40.120 --> 15:42.940 Nga ku shtrihen për gjatë gjithë trupi të kafshës 15:42.940 --> 15:48.240 Të njohura si ampullat e lorencinit 15:48.240 --> 15:50.740 E këto elektroreceptor të mrekulueshëm 15:50.740 --> 15:53.740 Përdore nga përshkacenit për të gjetur premë 15:53.740 --> 15:59.740 E këto organe kanë një hapjet të drejt për drejt në si përfaqje 16:00.300 --> 16:02.980 Në përmjet poreve në kokën e kafshës 16:02.980 --> 16:05.740 Dhe si elektroreceptor, ata janë shumë të ndjeshëm 16:06.500 --> 16:10.580 Në këto mënyr, përshkacenit ndijojnë në rrëma aqtë dopta 16:10.580 --> 16:12.580 Sa një e miliarta pjese voltis 16:12.580 --> 16:23.900 Kjo është një aftësie jash zakonshme 16:23.900 --> 16:27.820 Mëndoni për baterite elektriku të dorës që keni në shtëpin të uj 16:27.820 --> 16:33.560 Nëse vendosim elektroda 320 km largë njëra tjetrës në shtratin oqeanit 16:33.560 --> 16:37.400 Me një bateri 1.5 volt, përshkacenit që ndodhen me styre 16:37.400 --> 16:40.900 Mund të ndjenë fushën elektrike që kryohet 16:40.900 --> 16:45.960 E dërita ni, kemi parë se përshkacenit kanë sisteme fizike shumë të ndërlikuara 16:45.960 --> 16:49.000 Si këto t'i pare që gjëndën të këpëshkacenit 16:49.000 --> 16:54.740 Kudonu univers s'ka fakte që nga të regojnë djenë madhështore të zotit të plotë fëqishmë 16:54.740 --> 17:00.060 E këto fakte janë një mjetë me antët cilit mund të kuptojmë djenë e ti të pakrahasuashmë 17:00.060 --> 17:03.640 Të mendojmë për të edhe të jemi mirë njohës vetë të mati 17:03.640 --> 17:11.400 Zotit thot në kuram 17:15.960 --> 17:29.400 Një prejshenjave të ti është kryimi i qiejve dhe i tokës dhe i qënjeve të gjalla që ka shpëndarë në përto 17:29.400 --> 17:43.180 Gjumit dimërori a rinjve është burim frymzimi për zbulimet të reja në mjekësi 17:45.960 --> 17:57.960 Sa herë që përmëndët gjumit dimërori, pa dyshim, kafshet e para që nga vinë në përmëndë janë rinjtë 17:57.960 --> 18:02.220 E kote fundit, shkenstarët kanë borë kërkime për të zbuluar 18:02.220 --> 18:06.960 Se si rinjtë mund të qëndrojnë të shëndetshëm gjatë muajve të gjatë gjumit dimërori 18:07.680 --> 18:13.960 Dhe po kërkojnë mënyrat të reja për të studuar karakteristikat fizologike të rinjve në fushën e mjekësisë 18:13.960 --> 18:20.780 Për shumbullë, në Universitetin Teknologik të Michigamit po bëhen kërkime për të gjetur një kur për oso porozën 18:20.780 --> 18:23.960 Duke studuar metabolizmin e kockave të arrijtë 18:23.960 --> 18:28.160 E kockat e trupit tonë për të rihen vazhdimisht gjatë jetës 18:28.160 --> 18:36.740 Por nëse dopsimi i kockës rritet, për shkak të plakjes apo pasivitetit, edhe nëse për të rritja ulet, atere indi kockor dopsohet 18:36.740 --> 18:44.640 Kjo gjëndol të kënjerëse, por me gjithë se ari u izia Amerikës qëndron pëthuaj se të rësisht pale vizur 18:44.640 --> 18:49.680 Gjatë muajve të gjumit dimëror, a i nuk pëson humje të densitetit të kockës 18:49.680 --> 18:54.620 Nëse njeriu do të qëndron të në shtratë për të njëjtën gjatësi kohore 18:54.620 --> 18:58.540 Kockat e ti do të bëshin shumë të këbrishta edhe do të thyheshin me letësi 18:58.540 --> 19:17.800 Një artikul, lidur me këtë tem, i ekipit studimor të drejtuar nga Seth Donahue 19:17.800 --> 19:25.720 I Universitetit Teknologjik të Michiganit në Hoakton, u botuan e revistën biologike eksperimentale vidin 2003 19:25.720 --> 19:30.800 A i përshkruan rritjen e dopsimi të kockave gjatë gjumit dimëror të ariut 19:30.800 --> 19:33.580 Por ri për të rritje e kockës në betet e njëjtë 19:33.580 --> 19:39.220 Njërzit që qëndrojnë pale vizur pësojnë dëmtime për shkak se rritet dopsimi i kockës 19:39.220 --> 19:42.940 Ndërsa prodhimi i saj ulet edhe nuk qëndron konstant 19:42.940 --> 19:46.780 Kur ariu zhjohet nga gjumit dimëror dhe fillon të le vizë sërisht 19:46.780 --> 19:49.940 Prodhimi ari nivelin më të lartë edhe si rridhim 19:49.940 --> 19:53.060 Kockat mund të kthehen shumë shpejt në gjëndin e më parshme 19:53.060 --> 19:58.280 Por nëse njëriu qëndron pale vizur për një kohë ka ishte gjatë për shkak të ndonjë dëmtime 19:58.280 --> 20:04.360 Apo së mundjeje, a i do të vuaj nga dopsimi i kockës edhe në base mund të mos kthehet as njëherë 20:04.360 --> 20:05.860 Në gjëndin e ti të më parshme 20:05.860 --> 20:10.560 Ariu i Amerikës nuk ushqehet gjatë gjumit dimëror 20:10.560 --> 20:12.540 Në këtë ras, lindë përëtja 20:12.540 --> 20:16.200 Kue mera i kallshumin e nevojshëm për ripër të rritjen e kockës 20:16.200 --> 20:21.360 Donahue mendon se kallshumi i qliruar në dopsimi i kockës 20:21.360 --> 20:25.360 Tithet sërish nga trupi edhe përdoret për ripër të rritjen e kockës 20:25.360 --> 20:28.080 Një prej arsueve përse a i e beson këtë 20:28.080 --> 20:33.620 është se ariu nuk kryen as njëve primëtari sekretuese ose urinare gjatë gjumit dimëror 20:33.620 --> 20:36.600 Sez Donahue, shprehet kështu 20:36.600 --> 20:41.760 Ne jemi shumë të interesuar të dimë se si ari prodhoj në arrit kallshumin 20:41.760 --> 20:45.280 Ka shumë mundësi që kjo të bëhet në përmjet hormoneve të veçam 20:45.280 --> 20:54.120 Osteoporosa filon me dopsimin e indit kockor 20:54.120 --> 20:58.120 Dhe mund të qoj në fraktura edhe deri në vdekje për shkak të fyrjes 20:58.120 --> 21:00.000 Kur është në një fazë shumë të avancuar 21:00.000 --> 21:03.780 Plakja është faktori kryesor për zhvillimin e osteoporosus 21:03.780 --> 21:06.400 Indi kockor për të rrihet vazhdimisht 21:06.400 --> 21:08.560 Me gjithatë, ripër të rritje e kockës 21:08.560 --> 21:13.120 Rruhet në nivel të lartë dheri në moshën 30 dheri në 35 vjeqare 21:13.120 --> 21:17.080 E pas moshës 25 vjeqare, dopsimi i kockave filon të rritit 21:17.080 --> 21:20.400 Shumë njerës në ditet e sot me vue nga kjo së mundi 21:24.120 --> 21:27.640 Shkenstarët, duke studiuar kockat e ariut 21:27.640 --> 21:29.560 Përsa i përketë rezistencës 21:29.560 --> 21:32.020 Dhe përtu e shmërisëa dhe densitetit mineral 21:32.020 --> 21:34.580 Bën një zbulim që i habitit të gjithë 21:34.580 --> 21:36.220 Si pas përfundimit të studimit 21:36.220 --> 21:39.060 Mosha nuk ishte asnjë ndikim në kockat e ariut 21:39.060 --> 21:42.560 Veç kësaj, me rritje në ariut, rritje e rezistenca 21:42.560 --> 21:44.560 Edhe densiteti minerali kockave 21:44.560 --> 21:48.840 Ekipi studimoru për qëndrua veçanërish të këpara hormoni 21:48.840 --> 21:51.360 I sekretuar nga gjëndra e paratiroides 21:51.360 --> 21:55.280 Ata u habitën kurpan se struktura e këti hormoni 21:55.280 --> 21:59.000 Ndryshon të nga struktura e parahormonit në trupin e njëriut 21:59.000 --> 22:03.740 Tani shkenstarët, po përpqen të identifikojnë originën e ndryshimit 22:03.740 --> 22:05.360 Në përmje dy hormoneve 22:05.360 --> 22:07.400 Edhe të prodhojnë një version artificial 22:07.400 --> 22:10.200 Që imiton funksionimin e hormonit ariut 22:10.200 --> 22:13.940 Nëse ka sukses, mund të prodhojnë një ilaci ri 22:13.940 --> 22:16.080 Për të sëmurët me osteoporos 22:16.080 --> 22:21.720 Ky studim, mund të ndryshojnë metodat që përdoren për trajtimin e osteoporos 22:21.720 --> 22:24.060 Edhe mund të luajnë një rol të rëndësishëm 22:24.060 --> 22:26.080 Për ulljen e problemeve me kockat 22:26.080 --> 22:28.400 Jo vetëm për ata që kanë zën shtratin 22:28.400 --> 22:31.000 Edhe të moshuarit që vuajnë nga dopsimi kockor 22:31.000 --> 22:32.780 Por dhe për astronautët 22:32.780 --> 22:35.000 Të cilët kalojnë kohë të gjatë në hapsir 22:35.000 --> 22:43.140 E shumë njërës ndije në form kur bëjnë u shtrime regullisht 22:43.140 --> 22:45.920 Por ariuja Amerikës ndije të po ashtë në form 22:45.920 --> 22:48.440 Kur zjohet pas muajve të gjumit dimror 22:48.440 --> 22:52.920 Si pas një studimi të botuar në revistën Natyra të vitit 2001 22:52.920 --> 22:57.860 Arrinte Amerikës që nuk lëvizin pëthuaj se fare gjatë muajve të gjumit dimror 22:57.860 --> 23:01.840 Nuk pësojnë humbje të konsideruashme në fuqine muskujve dhe t'inder 23:01.840 --> 23:06.320 Henry Harlow, i Universitetit o Jomingut edhe ekipi t'i studimor 23:06.320 --> 23:12.240 Zbuluan se ariinte Amerikës humbasi 22% të fuqise muskujve gjatë gjumit dimror 23:12.240 --> 23:15.500 Dhe vjetë dheri në 15% të proteineve 23:15.500 --> 23:19.180 Në fakt, këto zbulime janë mahnitës 23:19.180 --> 23:21.460 Sepse njerëzit për një periudhë të njashme 23:21.460 --> 23:26.820 Do t'humbisnin 85% të fuqise tyre edhe 90% të proteineve 23:26.820 --> 23:32.300 Disa vite më parë, fiziologu Edgar Folk 23:32.300 --> 23:35.140 Zbuloj se ureja, që është substancë toksike 23:35.140 --> 23:37.080 Që nëzjerë trupin në pushte normale 23:37.080 --> 23:40.400 Rrithithet nga fshikë za ariut gjatë gjumit dimror 23:40.400 --> 23:42.660 Nitrogeni që gjëndet e kureja 23:42.660 --> 23:46.300 Shërben për rriqarkullimi në trup edhe për prodhimin e proteines 23:46.300 --> 23:48.820 Tek njerëzit nuk egziston një sistemi t'ilë 23:49.540 --> 23:52.220 Nëse sistemi urinarë i njeriut nuk funksionon 23:52.220 --> 23:54.060 Ma dje dhe për një kohë të shkurtët 23:54.060 --> 23:57.220 A i mund të vdes nga grumbullimi ures toksike në gjatë 23:57.220 --> 24:06.140 Harlow mendon se ureja plotson një pjesë të nevojës a ariut për proteina 24:06.140 --> 24:10.020 Dhe kjo protein përftohet gjithashtu edhe nga burimet të tjera 24:10.020 --> 24:13.360 Si pas Harlowit, ashtu si disa loj gjerë prinsh 24:13.360 --> 24:15.140 Të cilët tretin zorë të tyre 24:15.140 --> 24:17.660 Në ras se kanë nevojë urgjente për proteina 24:17.660 --> 24:21.580 Arrind mund të thisin rezervat të paqëndrueshme proteinash 24:21.580 --> 24:24.060 Si muskullin e bu të organeve të bronshme 24:24.060 --> 24:26.240 Duke u bazuar të kshifrat e marra 24:26.240 --> 24:29.400 Nga termometrat e vegjel që ata vunë në trupët e arrive 24:29.400 --> 24:31.360 Shkencetarët arritën në përfundimin 24:31.360 --> 24:34.300 Se arrind të dridhen regulisht gjatë gjumit dimror 24:34.300 --> 24:38.560 Ata mendojnë se dridhja regull është faktor që ruan forcën e muskullin 24:38.560 --> 24:40.200 Si pas grupit studimon 24:40.200 --> 24:44.040 Të kuptuarit e sistemi që mbron muskullit e arrive gjatë gjumit dimror 24:44.040 --> 24:48.000 Mund të qojnë një konceptim të ri për trajtimin e sëmundjeve të muskullit 24:48.000 --> 24:50.440 Që lidhen me palëdhishmërin e njerësme 24:50.440 --> 24:54.380 I lachet që bëha në bastë të substancave që prodohen në trupin e arriut 24:54.380 --> 24:55.900 Mund të nëndimojnë 24:55.900 --> 24:57.860 Të gjejmë kura të reja për disa sëmundje 24:57.860 --> 25:01.200 Si diabeti, sëmundje e veshkave edhe obesiteti 25:01.200 --> 25:03.500 Pra ashtu si që pamë 25:03.500 --> 25:06.840 Arrind për hedhin drit në studimet mjekësore me trupët e tyre 25:06.840 --> 25:10.540 Karakteristikat e arrinve të cilet janë kuptuar nga shkencetarët 25:10.540 --> 25:13.320 E vetëm pas vitesh të gjata studimin e laborator 25:13.320 --> 25:16.600 Kanë egzistuar të këto kafsh që në momentin e lindjes të tyre 25:16.600 --> 25:18.940 Zoti i plotfuqishmë 25:18.940 --> 25:22.180 I ka kryuar arind bashk me mekanizmat të tyre të përsosur 25:22.180 --> 25:25.980 Për ruajtje në shëndetit të tyre gjatë muajve të gjatë të gjumit dimror 25:25.980 --> 25:27.160 Êshtë zoti 25:27.160 --> 25:32.220 Ai që përcakton gjdo karakteristik të gjithë qënjeve të gjalla në tokë dhe në qiel 25:32.220 --> 25:56.540 Zoti yn i ka kryuar këto tipare të mrekulueshme të kafshet si fakte 25:56.540 --> 25:58.540 Por të cilet njerëzit duhet të mendojnë 25:58.540 --> 26:00.080 A i thot në kuran 26:00.080 --> 26:07.540 Edhe në kryimin tuaj edhe të kafshve të shpëndara në përtok 26:07.540 --> 26:09.960 Ka shenja për besimtarët e sinqert 26:09.960 --> 26:19.700 Kukuvajka të gjua in natë 26:19.700 --> 26:42.160 Të gjitha kryesat në tokë 26:42.160 --> 26:45.940 E janë kryuar me karakteristikat të mrekulueshme edhe aftësi i mahnitse 26:45.940 --> 26:50.000 Se cili prej nesh mund të sho lojët të larmishme të këtyre kryesave 26:50.000 --> 26:52.520 Qilësit edhe vetit e tyre të ndryshme 26:52.520 --> 27:19.520 E gzistojnë rreth 10.000 lojët të ndryshme zoshë 27:19.520 --> 27:25.340 Të cilet janë kryuar në mënyrë të përsosur edhe se cili prej tyre ka karakteristika mahnitse 27:25.340 --> 27:29.360 Një prej në bretërisë mrekulueshme të zojve është kukuvajka 27:29.360 --> 27:34.120 E pjesa më e madhe kukuvajkave janë aktive gjatë natës 27:34.120 --> 27:38.020 Natë është kohë fshehje edhe gjumi për shumicën e qënjeve të gjalla 27:38.020 --> 27:49.140 Por për kukuvajken është kohë e gjuetis 27:49.140 --> 27:54.700 Dhe gjitha veqorit e tyre janë kryuar për të bërë të mundur fluturimin me lehtësin e rësir 27:54.700 --> 28:00.560 Nuk duhet haruar se një kryes që le viz natën duhet jetë aftë le viz pa bërë zhurm 28:00.560 --> 28:07.700 Por pjesa më e madhe e zojve bëjnë zhurm kur fluturojnë 28:07.700 --> 28:15.240 Për shumë, zhurmë që bëjnë krahët e mielë mës kur ajo fluturonë 28:15.240 --> 28:17.740 Mund të dëgjohet nga një distante larkë 28:17.740 --> 28:21.340 Krahët e shumë zojve të mëdhej bëjnë zhurmë gjithashtu gjatë fluturimit 28:21.340 --> 28:24.360 Zhurmë gjatë fluturimit është një pengese madhe 28:24.360 --> 28:27.140 Sepse gjahu e ndjenë sulmin që pëja frohes 28:27.140 --> 28:31.360 Por këj problem nuk eqziston për kukuvajken që fluturon natën 28:31.360 --> 28:34.440 Edhe kjo fal strukturës së veçan të pendve të saj 28:34.440 --> 28:39.060 Pendet e saj janë të butë dhe pjesa fundore e pendve të fuqishme të krave 28:39.060 --> 28:42.880 Ka një strukturë me thek që i kryon mundësin të fluturoj 28:42.880 --> 28:45.380 Si përfaqe e butë e pendve të krahve 28:45.380 --> 28:50.380 Esfumon zhurmë edhe kështu kukuvajka fluturon pa bol më të voglën zhurmë 28:50.380 --> 28:53.100 Një karakteristik tjetëre mërkulluashme e kukuvajkës 28:53.100 --> 28:54.780 është strukturë e syve të saj 28:54.780 --> 29:02.840 Syte kukuvajkës janë të mëvejnë dhe të vendosu në anën e përpar me të kokos e saj 29:02.840 --> 29:07.500 Të gdisa loj kukuvajkës, syte përbëjnë 5% të peshës totalet të trupit 29:07.500 --> 29:09.840 E kjo është një raport vërteti marë 29:09.840 --> 29:16.820 Nëse ne do të kishim të njëjtin raport 29:16.820 --> 29:19.660 Syte tam do të kishim për masat e një qitroje 29:19.660 --> 29:25.820 E fakti që syte kukuvajkës janë të vendosu në anën e përpar me të kokos 29:25.820 --> 29:29.480 I mundsojnë asaj një shikim stereoskopik me kënd të gjërë 29:29.480 --> 29:34.160 Kjo do të thotë se ajo mund të shohë një objekt me të dysyt në të njëjtën kohë 29:34.160 --> 29:37.540 E falë këti të pari, kukuvajka mund të përtsaktoj me sektësi 29:37.540 --> 29:40.540 Ljarëksin duke i par objektet në tre dimensione 29:40.540 --> 29:46.400 Disa loj kukuvajkës janë të aftat a zgjerojnë fushin e tyre të të parit 29:46.400 --> 29:50.400 Duke e rotuluar kokën 180 grad edhe duke parkështu 29:50.400 --> 29:51.960 E qëfar gjëndet pas tyre 29:51.960 --> 30:04.260 Kjo jo vetëm që imbron këta zojnë nga grabiqarët 30:04.260 --> 30:08.400 Por u jeb mundësin të përtsaktojnë me sektësi vendodhjene presë tyre 30:08.400 --> 30:20.540 Kjo kriimi përtsosur i kukuvajkave mund të shihet edhe të kaftësia e tyre e levizjes e qafës 30:20.540 --> 30:23.320 Qafaj kukuvajkës është po thuaj se e pa dukshme 30:23.320 --> 30:26.600 Sepse fshihet nga pendet e saj të gjatë edhe elastik 30:26.600 --> 30:31.200 Në qafën e saj gjënden 14 ruaza 30:31.200 --> 30:34.440 Që është dy fishi ruazave që gjëndet të këqafa e njëriut 30:34.440 --> 30:39.620 Karakteristikat që i përmdodhëm shkurtimisht 30:39.620 --> 30:41.620 I janë faktet të qartat të kryimit 30:41.620 --> 30:43.300 Zoti i pëllot fuqishu 30:43.300 --> 30:47.220 I ka kryuar kukuvajkat me të gjithë karakteristikat e tyre të përsosur 30:47.220 --> 30:49.300 Qdo që një e gjallë në natyr 30:49.300 --> 30:52.460 Na je prova për mjeshtrin kryuese të zotit 30:52.460 --> 30:54.440 Edhe djen e ti të pakrahasuashme 30:54.440 --> 31:03.580 Allahu është a i 31:03.580 --> 31:07.340 Që ka kryuar shtatë qie edhe prej tokës po aqësata 31:07.340 --> 31:10.060 Urdhër i ti zbret për mes tyre 31:10.060 --> 31:13.020 Që ju të dini se Allahu është i pëllot fuqishu 31:13.020 --> 31:16.320 Edhe se a i përfshin gjithë shka në diturin e ti 31:16.320 --> 31:28.160 Fluturat me njohurije optike 31:28.160 --> 31:37.900 Fizikantët përmondin tre ligje themelore të optike së rezes e dritës 31:37.900 --> 31:41.940 E sta më pingull të bijen rezet e dritës në bisi përfacje 31:41.940 --> 31:43.540 A që më shumë grohet ajo 31:43.540 --> 31:47.600 Nëse drita e djelit bijen bisi përfacje në të njëtin kënd 31:47.600 --> 31:50.000 Këndi më jërët do të ngrohet më shpejt 31:50.000 --> 31:53.660 Një si përfacje pasjuruese e pasjuron dritën 31:53.660 --> 31:55.880 Në të njëtin kënd ku bije drita 31:55.880 --> 32:05.140 Studentet e fizikës i din këto ligje 32:05.140 --> 32:06.500 Por ka shumë njerës sot 32:06.500 --> 32:08.680 Që nuk i din këto të vërteta shkendësore 32:08.680 --> 32:10.120 A ta nuk e din 32:10.120 --> 32:13.520 Se si këto ligje ndikojnë të kjeta e tyre përdiqme 32:13.520 --> 32:16.120 Por ka dhe disa qënjet të tjera të gjalla 32:16.120 --> 32:17.760 Që i din këto ligje shumë mirë 32:17.760 --> 32:18.780 Fluturat 32:18.780 --> 32:21.500 Fluturat i përdorin ligje të optikes 32:21.500 --> 32:22.980 Në jetën e tyre të përdiqme 32:22.980 --> 32:26.420 Të gjithi pëlqenjën fluturat 32:26.420 --> 32:29.900 Këto kryesa, mëngjyrat e tyre të ndriqme 32:29.900 --> 32:32.480 Edhe mënyrat delikate të fluturimit e tyre 32:32.480 --> 32:35.340 Janë një prej bukurive që zoti ka kryuar për ne 32:35.340 --> 32:56.900 Me gjitha të, përveç pa mjesë të tyre të jashme 32:56.900 --> 32:59.940 Fluturat zotërojnë mjavdë vetit e tjera mahnitësën 32:59.940 --> 33:02.740 Në njëherë, këto kryesa që e kanë jetën të shkurëtër 33:02.740 --> 33:04.640 Bëjnë disa logarit të habitshme 33:04.640 --> 33:06.620 Për shumë, fluturat koljas 33:06.620 --> 33:09.940 Nuk mund të fluturojnë nëse temperatura e trupit e saj 33:09.940 --> 33:12.180 Bie në njëzet e të edhe gradë Celsius 33:12.180 --> 33:15.900 Në këtë rast, ajo i shtrin krahët e saj me njëherë 33:15.900 --> 33:17.540 Edhe kthehet me shpin nga djeli 33:17.540 --> 33:19.580 Që të manë rezet e ti i pingullin 33:19.580 --> 33:33.840 Kur men ngrosin e mjaftueshme dhe temperaturë e trupit rritet mbi 20 grad, ajo këthehet 90 grad rrëdboshtit të saj, tani i rezet e djelit bjen mbi të horizontalisht dhe temperaturë e trupit filon të bjerë. 33:34.000 --> 33:41.920 E veç kësaj, disa loj fluturash kanë pikat mëdhat të zeza me luspa në ato piesë ku krahët e tyre janë maafër me trupin. 33:41.920 --> 33:49.360 Si pas në gjyrës të tyre, e këto luspa mund të apërshtatin temperaturën në nivelin maksimal ose minimal. 34:01.880 --> 34:09.440 Ne të gjithë kemi par flutura që i hapin dhe i mbyllin krahët e tyre në djel, si të ishin duke u munduar të kaprin një kënd të veçantë. 34:09.440 --> 34:14.600 Pikat e zezat e këtë trupat e këtyre insekteve indimojnë të thithin rezet e djelit. 34:15.700 --> 34:20.820 E duke përshqatur lëvizjen e hapjes edhe mbylljes e krahëve në drejtimin e rezet e djelit, 34:21.180 --> 34:23.260 e flutura rrit temperaturën e trupit të saj. 34:30.820 --> 34:36.900 Njerëzit përdorin pasqyra dhe thjerëzat e lukta, e që ti përqëndrojnë rezet në një pik të caktuar. 34:36.900 --> 34:43.220 Në mënyrë të njashmë, fluturat pjeris i vendosin krahët e tyre në një kënd të amam si një thjerës, 34:43.560 --> 34:48.900 që u lejon të i përqëndrojnë rezet e djelit në ato zona ku kanë më shumë nevoj për në zetësi. 34:49.400 --> 34:52.520 Që të realizohet kjo, e duhet të kesh një urimbi optikën. 34:53.280 --> 34:56.240 Këto flutura nuk kanë djeni për fizikën apo optikën. 34:57.120 --> 34:59.780 Madje nuk kanë fare djeni për ligjet e fizikës, 34:59.780 --> 35:04.680 apo për këndin, i tili i ndimon të i marin rezet e djelit në mënyrën ma efikase. 35:05.800 --> 35:07.660 Ashtu si të gjithë krijesat në univers, 35:08.140 --> 35:11.860 Zoti i ka kryuar fluturat me të gjitha sistemet e sofistikuara, 35:12.200 --> 35:13.880 që atyre u nevojiten për tjetuar. 35:14.480 --> 35:17.200 Zoti mbron edhe shetë gjithë shka që ka kryuar. 35:17.760 --> 35:20.180 A ju ujep këtyre krijesat, vetit e duhura, 35:20.180 --> 35:23.140 se qëfar duhet të bëjnë që t'ingrohin trupat e tyre. 35:31.060 --> 35:34.640 A ti i përket gjithë shka që gjëndet në qiej e në tokë. 35:35.260 --> 35:38.220 Allahu është a i, që nuk kanë nevoj për askant. 35:38.840 --> 35:41.300 A i është i plot fuqishmi, i falenderuari. 35:41.300 --> 35:51.040 Argumente që dëshmojnë për eksistencën e Zotit janë kudo. 35:51.040 --> 36:13.520 Cilë ndobim apo kafshtë të studiojmë, 36:13.620 --> 36:17.500 rezultati do të në tregoj gjithmonë për realitetin e kryimit të përsosur. 36:17.500 --> 36:21.460 Të gjitha qënjët e gjallë, 36:21.740 --> 36:23.180 kanë aspektet panumurta, 36:23.540 --> 36:27.800 të pas buluara edhe se cili për e tyre kryohet për një qëlim të veçant. 36:29.840 --> 36:32.300 Zdo qënjët e gjallë mbart në trupin e saj, 36:32.660 --> 36:33.660 e faktet kryimit. 36:36.080 --> 36:38.240 Zdo individi arsyëshmë, 36:38.240 --> 36:40.440 duhet të meditoj për kryimin e Zotit, 36:40.640 --> 36:43.300 të lavdëroj edhe të alertësoj atë gjithmonë. 36:47.500 --> 37:02.380 Këj është Allahu, Zotit juaj. 37:03.080 --> 37:05.480 Nuk meriton të adhurohet askush veçti. 37:06.220 --> 37:07.560 Kryuësi i gjithsis, 37:08.160 --> 37:09.700 prandaj adhuroni vetëm atë. 37:10.500 --> 37:12.620 A i është mbiqqyrës i gjdo gjëje. 37:12.620 --> 37:42.600 Këj është mbiqyrës i gjithsis, 37:42.600 --> 38:12.580 PYM JBZ 38:12.600 --> 38:42.580 PYM JBZ 38:42.600 --> 39:12.580 PYM JBZ 39:12.600 --> 39:42.580 PYM JBZ 39:42.580 --> 40:12.560 PYM JBZ 40:12.560 --> 40:42.540 PYM JBZ 40:42.540 --> 41:12.520 PYM JBZ 41:12.520 --> 41:14.520 PYM JBZ