1
00:00:00,000 --> 00:00:10,000
Arhitektura

2
00:00:10,540 --> 00:00:14,140
Arhitektura predstavlja jednu od najvažnijih komponenta ljudske kulture.

3
00:00:14,640 --> 00:00:19,500
Tokom hiljada godina različite kulture izgradile su arhitektonska čuda,

4
00:00:19,940 --> 00:00:22,580
od kojih je svako bilo veće od prethodnog.

5
00:00:30,000 --> 00:00:32,480
Piramide

6
00:00:32,480 --> 00:00:35,640
Palate

7
00:00:35,640 --> 00:00:38,960
Katedrale

8
00:00:38,960 --> 00:00:41,760
Džamije

9
00:00:41,760 --> 00:00:49,180
Svako od ovih čuda nastalo je kao produkt preciznih proračuna arhitektonskih slučnjaka,

10
00:00:49,840 --> 00:00:53,260
kao i velikim naporom i zajedničkim radom više hiljada ljudi.

11
00:00:53,260 --> 00:01:05,840
Arhitektura je polje u kome su koncepti, umetnosti i estetike izloženi čovečanstvu od strane samog tvorca.

12
00:01:09,260 --> 00:01:15,980
Ali da li znate da postoje arhitekte u prirodi, koje su mnogo veštije od arhitekata među ljudima?

13
00:01:15,980 --> 00:01:45,960
Arhitekte u prirodi

14
00:01:45,960 --> 00:02:01,440
Je vila

15
00:02:01,440 --> 00:02:04,800
Muzika

16
00:02:04,800 --> 00:02:28,260
Životinje u prirodi zaokupljaju našu pažnju, naročito strukturom svog tela.

17
00:02:28,260 --> 00:02:36,260
Gepard posjeduje savršen skelet i sistem mišiće za trčanje.

18
00:02:44,340 --> 00:02:48,840
Orao posjeduje najbolji aerodinamički oblik na svetu.

19
00:02:50,420 --> 00:02:56,280
Belfin ima posebno izgrađenu kožu i telo kojemu omogućava efikasno plivanje.

20
00:02:58,260 --> 00:03:09,960
Savršena građa tela raznih životinja predstavlja dokaz koji nas podsjeća da je svaka vrsta organizma stvorena od strane nenadmašnog tvorca.

21
00:03:13,740 --> 00:03:21,620
Međutim, posjedovanje savršenog tela nije dovoljno jer u isto vreme životinja mora da zna kako da koristi to telo.

22
00:03:21,620 --> 00:03:30,960
Krila koriste ptici u trenutku poletanja, održavanja u vazduhu i sletanja.

23
00:03:30,960 --> 00:03:49,960
Dok posmatramo svet organizama, možemo uočiti jednu veoma važnu činjenicu.

24
00:03:50,920 --> 00:03:56,660
Svaki organizam ponaša se na način koji najviše odgovara životnoj sredini u kojoj se nalazi.

25
00:03:56,660 --> 00:04:09,060
Šta više, takvo ponašanje je često neverovatno.

26
00:04:09,060 --> 00:04:19,060
Samo je pola sata potrebno da novorođena antilopa ustane i počne da trči.

27
00:04:27,060 --> 00:04:32,060
Mlad unčad kornjače zatrpane ispod peska od strane majke kornjače,

28
00:04:32,060 --> 00:04:36,500
naju da treba da probiju svoje ljušture i izađu na površinu.

29
00:04:38,060 --> 00:04:43,280
Šta više, ona su naučena da ubrzo posle izlazka na površinu treba da stignu do mora.

30
00:04:45,880 --> 00:04:50,320
Izgleda kao da životinje dolaze na svet, već potpuno izvežbane.

31
00:04:50,320 --> 00:05:05,760
Najfascinantniji primer ovog začuđujućeg oblika obrazovanja kod životinja

32
00:05:05,760 --> 00:05:09,580
jesu njihova staništa koje oni tako vešto prave.

33
00:05:09,580 --> 00:05:38,220
Daj na včeli.

34
00:05:39,580 --> 00:05:52,780
Kada za sunčanog dana izađemo u prirodu,

35
00:05:53,460 --> 00:05:56,420
očaravajuća lepota cveća privući će našu pažnju.

36
00:05:56,760 --> 00:05:59,580
Ako počnemo izgleda da posmatramo cveće,

37
00:05:59,580 --> 00:06:02,420
uočit ćemo na njemu još jedno zanimljivo biće.

38
00:06:02,520 --> 00:06:07,100
To je pčela, najdisciplinovaniji arhitekta u prirodi.

39
00:06:09,580 --> 00:06:16,880
Pčele žive u kolonijama i proizvode jedan od najsavršenijih oblika hrane na svetu, med.

40
00:06:16,880 --> 00:06:29,360
One proizvode med u šestostranim komorama koje same grade.

41
00:06:29,360 --> 00:06:38,520
Da li ste se ikada zapitali zašto pčele svoje komore uvek prave u obliku šestougla?

42
00:06:40,280 --> 00:06:47,140
Matematičari su potražili odgovor na ovo pitanje i posle paženih proračuna došli su do zanimljivog zaključka.

43
00:06:47,140 --> 00:06:57,900
Građa u obliku šestougla je najbolji način za izgradnju skladišta sa najvećim kapacitetom i uz najmanju količinu uloženog materijala.

44
00:06:57,900 --> 00:07:00,660
Da razmislimo o drugim oblicima.

45
00:07:01,140 --> 00:07:05,880
Ako bi pčele gradile svoje komore u obliku cilindra ili petostranih prizmi,

46
00:07:06,400 --> 00:07:12,140
onda bi se pojavili neiskorišćeni prostori između njih i manje bi meda moglo da se stavi u komore.

47
00:07:12,140 --> 00:07:23,820
Komore za med u obliku trougla ili kvadrata mogle bi se izgraditi bez ostavljanja među prostora,

48
00:07:23,820 --> 00:07:29,280
ali ovdje su matematičari došli do najznačajnijeg otkrića u ovom slučaju.

49
00:07:29,560 --> 00:07:35,800
Od svih geometrijskih figura, najmanji obim ima šestostrano telo ili heksagon.

50
00:07:36,720 --> 00:07:42,120
Iz tog razloga, iako pokrivaju isto područje, manje materijala je potrebno u obliku.

51
00:07:42,120 --> 00:07:46,180
Uvodno za izgradnju ovakvih objekata, nego za kvadrate i trouglove.

52
00:07:51,120 --> 00:08:01,020
U najkraćem, šestostrane komore predstavljaju najbolji oblik za obezbeđivanje najvećeg kapaciteta za skladištenje sa najmanje utrošenog voska.

53
00:08:01,020 --> 00:08:15,900
Sljedeća iznenađujuća pojava povezana s pčelama ogleda se u njihovoj međusobnoj saradnji za vreme izgradnje komora.

54
00:08:15,900 --> 00:08:23,900
Kad neka od njih uoči kompletnu komoru, ona je prihvata kao jedan objekat.

55
00:08:23,900 --> 00:08:32,020
Pčele tako počinju da grade svoje komore na drugim mestima.

56
00:08:33,780 --> 00:08:39,060
Stotine pčela počinju da grade komore na tri ili četiri različita mesta.

57
00:08:39,060 --> 00:08:44,140
Nastavljaju da grade sve dok se nesretnu na sredini.

58
00:08:44,800 --> 00:08:49,860
U celom procesu nema ni najmanje greške ili nedostatka na mestu na kome se susreću.

59
00:08:51,480 --> 00:08:56,800
Pčele uspešno izračunavaju ugao svake čelije dok izgrađuju svoje komore.

60
00:08:59,440 --> 00:09:05,180
Čelije ovih komora grade pod uglom od 13 stepeni u odnosu na podlogu.

61
00:09:05,180 --> 00:09:10,480
Na taj način, ove strane komore okrenute su na gore.

62
00:09:11,360 --> 00:09:14,440
Taj ugao sprečava da med ističe iz komora.

63
00:09:15,700 --> 00:09:21,680
Gde god da se nađemo u prirodi, pčele uvek koriste ovu savršenu arhitekturu.

64
00:09:25,300 --> 00:09:32,500
One to čine u unutrašnjosti košnice ili drugim rečima u mraku u koji sunčeva svetlost ne prodire.

65
00:09:35,180 --> 00:09:46,560
Ovdje postoji još jedna veoma zanimljiva činjenica.

66
00:09:47,380 --> 00:09:51,420
Pčele pokazuju ove fascinantne osobine od trenutka kad se izlegu.

67
00:09:52,380 --> 00:09:59,340
One nisu učile posmatrajući tokom vremena strukturu saća i njegovih komora i način njihove izgradnje.

68
00:09:59,340 --> 00:10:07,200
Od trenutka kad otvore svoje oči, one imaju mogućnost da obavljaju takve poslova.

69
00:10:08,760 --> 00:10:11,520
Ko je naučio pčele toj arhitektunskoj umetnosti?

70
00:10:11,520 --> 00:10:24,520
Odgovor na to pitanje postoji u Bibliji, u knjizi koju je tvorac dao ljudima da bi im pokazao pravi put.

71
00:10:24,520 --> 00:10:31,880
Zapitaj stoku, nauči ćete.

72
00:10:32,980 --> 00:10:36,380
Ili ptice nebeske, kazat će ti.

73
00:10:39,520 --> 00:10:44,760
Ili se razgovori sa zemljom, nauči ćete.

74
00:10:44,760 --> 00:10:51,840
I ribe će ti morske pripovediti.

75
00:10:57,000 --> 00:11:02,520
Ko ne zna od svega toga da je ruka gospodnja to učinila?

76
00:11:02,520 --> 00:11:14,740
Tajna izuzetnog ponašanja organizama postoji u sposobnostima koje im je dao tvorac.

77
00:11:16,220 --> 00:11:19,980
To je slučaj sa svim bićima, a ne samo s pčelama.

78
00:11:26,280 --> 00:11:31,940
Ovu istinu možemo vidjeti mnogo jasnije dok proučimo druge arhitekte u prirodi.

79
00:11:32,520 --> 00:11:51,400
Dobro vidimo.

80
00:12:02,520 --> 00:12:18,100
Preizvesnog vremena ovo malo jezero koje vidite bilo je potpuno drugačije.

81
00:12:19,100 --> 00:12:22,840
Da budemo precizniji, tu nije bilo jezera sve do pre kraćeg vremena.

82
00:12:23,180 --> 00:12:26,580
Tu je bio samo klukni šljunak koji je ležao na suvoj zemlji.

83
00:12:26,580 --> 00:12:32,280
Ali vredna grupa radnika uložila je veliki napor i izgradila ovo jezero.

84
00:12:33,820 --> 00:12:39,580
Ta vredna grupa radnika su zanimljive životinje poznate pod imenom dabrovi.

85
00:12:39,580 --> 00:12:44,580
Dabrovi

86
00:12:44,580 --> 00:13:02,020
Dabrovi žive zajedno kao jedna velika porodica.

87
00:13:02,020 --> 00:13:07,960
Njihova staništa se nalaze na jednoj strani jezera koje grade svojim vlastitim snagama.

88
00:13:08,920 --> 00:13:15,020
Priča o dabrovima počinje u trenutku kada mužijek i ženka namjeravaju da naprave novo gnezdo za sebe.

89
00:13:15,020 --> 00:13:27,680
Par dabrova napravit će svoj dom na rejci.

90
00:13:28,140 --> 00:13:32,960
Ali da bi to ostvarili, oni najpre moraju da zaustave tok rejci.

91
00:13:35,960 --> 00:13:43,220
Da bi zaustavili rečni tok, oni primenjuju iste metode koje ljudi koriste tokom više stotina godina.

92
00:13:45,020 --> 00:13:57,360
Oni grade branu.

93
00:13:58,180 --> 00:14:02,880
Da bi počeli da grade branu, najpre moraju da nađu materijal.

94
00:14:04,740 --> 00:14:08,260
On se sastoji od stabala drveća i mnogo grana.

95
00:14:08,980 --> 00:14:14,220
Dabrovi počinju svoj rad na izgradnji brane odlaskom u šumovite delove pored rejke.

96
00:14:15,020 --> 00:14:21,460
Najpre pojedu nešto lišća sa drveća koje pronalaze.

97
00:14:21,460 --> 00:14:39,520
Međutim, njihov glavni cilj je da poseku drveće i da ga odvušu.

98
00:14:40,000 --> 00:14:43,840
Oni to čine tako što precizno glođu s tablo drveta.

99
00:14:43,840 --> 00:15:02,720
Zanimljivost koja se pojavljuje u njihovom poslu otkriva se u činjenici da oni glođu drvo na takav način da kada posao privedu kraju, stablo uvek pada u pravcu rejke.

100
00:15:02,720 --> 00:15:21,320
Odsecanje i odvlačenje drveća je najteža komponenta njihovog posla.

101
00:15:21,320 --> 00:15:31,820
Kasnije dabrovi cepaju ova stabla i od dobijenih komponenta formiraju branu, postavljajući ih ispred najvećeg stabla koje su dovukli.

102
00:15:51,320 --> 00:15:59,320
Jedini alat koji koriste sve vreme jesu njihove šape i čeljusti.

103
00:16:02,600 --> 00:16:06,080
Posao nastavljaju pokazujući veliko strpljenje.

104
00:16:06,620 --> 00:16:11,380
Dva dabra mogu u proseku da izseku oko 400 stabala godišnje.

105
00:16:12,200 --> 00:16:18,200
Ta stabla oni će zatim izdeliti na manje komponente i odvući ih do njihove brane.

106
00:16:21,320 --> 00:16:49,140
Za glodanje stabala ili grana, dabrovi koriste prednje zube.

107
00:16:49,140 --> 00:16:54,640
Pošto ih neprekidno koriste, njihovi prednji zubi se troše ili lome.

108
00:16:55,040 --> 00:16:59,380
Međutim, dabrova vilica je stvorena već pripremljena za tako nešto.

109
00:17:00,460 --> 00:17:06,060
Njihovi prednji zubi održavaju svoj rast kao nokti na čovekovim prstima.

110
00:17:06,060 --> 00:17:16,240
Veliki tvorac koji je stvorio dabrove podario im je zube za posao koji treba da urade.

111
00:17:16,240 --> 00:17:25,560
Telo dabra oblikovano je na takav način da mu olakšava plivanje u vodu.

112
00:17:30,140 --> 00:17:34,940
Njihova stopale imaju kožice, tako da lakše mogu da potiskuju vodu.

113
00:17:34,940 --> 00:17:42,220
Njihov red sličan je velikom besu koje im pomaže da udobnije plivaju u vodu.

114
00:17:42,220 --> 00:18:02,620
Dabrovi revnosno nastavljaju svoju granu.

115
00:18:03,180 --> 00:18:09,960
Precizno postavljaju krupna stabla i male grane i svakog dana pomalo povećavaju svoju branu.

116
00:18:12,220 --> 00:18:42,200
Njihovi prednji zubi održavaju svoju granu.

117
00:18:42,220 --> 00:18:59,560
Kako se brana povećava, voda koja se skuplja ispred nje postaje sve duplja.

118
00:18:59,560 --> 00:19:11,940
Na kraju višemesečnog rada velika brana je formirala jezero.

119
00:19:29,560 --> 00:19:39,560
Ali kako se jezero povećava, dabrovi ojačavaju branu i popravljaju svaku pihotinu.

120
00:19:40,700 --> 00:19:43,560
Oni vrlo strpljivo izvršavaju ovaj težog zadatak.

121
00:19:43,560 --> 00:20:06,860
Slika koja se pojavljuje posle višemesečnog peškog rada jednom rečju veličanstvena je.

122
00:20:06,860 --> 00:20:35,520
Prava brana nalik onoj koju prave ljudi završena je.

123
00:20:35,520 --> 00:20:41,540
Ako bolje pogledamo vidjet ćemo da dabrovi prave udubljene brane.

124
00:20:41,540 --> 00:20:49,520
Ovaj oblik nije slučajno izabran.

125
00:20:49,980 --> 00:20:55,380
Razlog je u tome što takav oblik brane pruža najbolji otpor vodenom pritisku.

126
00:20:56,220 --> 00:20:59,800
Brane savremenih hidroelektrana imaju takav oblik.

127
00:20:59,800 --> 00:21:10,260
Ukratko, dabrovi poznaju konstrukciju brana od prvog dana u svom životu.

128
00:21:10,260 --> 00:21:13,400
Oni imaju znanje koje je čovek razvijao dugo vreme.

129
00:21:13,880 --> 00:21:16,380
Ko je dabrovima dao to znanje?

130
00:21:17,420 --> 00:21:21,120
Nema sumnje da jedan organizam ne može slučajno da izgradi branu.

131
00:21:21,120 --> 00:21:27,480
On ne može slučajno da otkrije oblik brane koji će pružati najbolji otpor vodenom pritisku.

132
00:21:28,240 --> 00:21:32,120
On te sposobnosti ne može da prenese sljedećim generacijama.

133
00:21:32,120 --> 00:21:44,340
Tvorac koji je stvorio sva bića, dao je dabrovima veštinu kojom raspolažu i nadahnuo ih da to čine.

134
00:21:52,340 --> 00:22:00,160
Cilj dabrova u konstruisanju ove velike brane jeste formiranje jezera u kome bi oni mogli da naprave svoje gnezdo.

135
00:22:00,160 --> 00:22:05,800
U isto vreme, dok konstruišu branu, oni prave i svoje gnezdo.

136
00:22:06,560 --> 00:22:09,160
Gnezdo se nalazi na rubu jezera bliže zemlje.

137
00:22:10,020 --> 00:22:17,540
Gnezdo koji izgleda kao komila drveća kada se posmatra odozgo, u suštini je veoma dobro oblikovano.

138
00:22:20,840 --> 00:22:23,940
Jedini ulaz u gnezdo nalazi se ispod vode.

139
00:22:24,820 --> 00:22:28,580
Za ulazu u stanište potrebno je proći kroz skriveni tunel.

140
00:22:28,580 --> 00:22:34,440
Tunel se izdiže i odvodi u sakrivenu komoru iznad nivoa vode.

141
00:22:36,000 --> 00:22:40,100
Porodica dabrova živi u toj suvoj i sigurnoj komori.

142
00:22:40,100 --> 00:22:48,700
Neki dabrovi prave svoja gnezda na dva sprata.

143
00:22:49,420 --> 00:22:56,100
Prvi sprat predstavlja ulaz i dnevnu sobu, a gornji sprat predstavlja trpezariju i spavaću sobu.

144
00:22:56,100 --> 00:23:02,620
Dabrovo gnezdo ima dva podvodna ulaza i ventilaciju za vazduh postavljenu na vrhu.

145
00:23:03,240 --> 00:23:10,600
Unutar ovog predivnog gnezda, dabrovi ne samo da su zaštićeni od spoljašnjih opasnosti, već imaju i udoban dom.

146
00:23:10,600 --> 00:23:24,500
Njihovi mladi prilikom dolaska na svet otvaraju svoje oči u ovom gnezdu.

147
00:23:24,500 --> 00:23:50,020
Kada malo porastu, počinju da izlaze napolje u društvu svojih roditelja da bi se upoznali sa svetom.

148
00:23:54,500 --> 00:24:24,420
Kada se umore od plivaňa,

149
00:24:24,500 --> 00:24:28,960
Ono što je za njih najbolje jeste da se popnu na leđa svojih majke.

150
00:24:28,960 --> 00:24:55,920
Jezero koje dabrovi formiraju ponekada može biti duboko od 3 do 4 metra.

151
00:24:55,920 --> 00:25:00,380
Očigledno je da im je potrebna voda takve dubine za izgradnju gnezda.

152
00:25:00,380 --> 00:25:04,240
Ali zašto prave jezero takve dubine?

153
00:25:04,240 --> 00:25:13,840
Odgovor na ovo pitanje postaje jasan u zimu.

154
00:25:13,840 --> 00:25:25,040
Zimi površina vode se ledi i formira se debeo sloj leda.

155
00:25:25,040 --> 00:25:34,220
Ako jezero nije dovoljno duboko, ono će se zalediti do dna, a to bi onemogućilo dabrove da se kreću.

156
00:25:34,220 --> 00:25:42,120
Dabrovi, kao da znaju za to, pokušavaju da naprave malo jezero koje će biti duboko onoliko koliko je potrebno.

157
00:25:43,580 --> 00:25:49,060
Na taj način, tokom zime, duboki sloj vode ostaje ispod leda.

158
00:25:49,060 --> 00:25:53,060
To je dovoljno dubrovima da krenu u potragu za hranom.

159
00:25:59,960 --> 00:26:07,080
Kada razmišljamo o ovome, jasno nam je da je ono što dubrovi čine fascinantna pojava.

160
00:26:07,080 --> 00:26:14,500
Ove male životinje u stanju su da urade ono što većina ljudi ne bi mogla bez naročite inženjerske obuke.

161
00:26:15,020 --> 00:26:19,280
Šta je pomoglo dubrovima da mogu da izvode ovakve poslove?

162
00:26:21,360 --> 00:26:26,480
Ne može se reći da su dubrovi posebno inteligentna stvorenja u odnosu na druge.

163
00:26:26,480 --> 00:26:41,240
Odakle onda ove male životinje imaju sposobnost da planiraju svoja gnezda s posebnim ulazima za vodu i otvorima za ventilaciju?

164
00:26:41,240 --> 00:26:48,600
Kako oni znaju da naprave brane istog oblika koji se može vidjeti na branama najmodernijih hidrocentrala?

165
00:26:48,600 --> 00:26:56,640
Ove mogućnosti prevazila za inteligenciju i znanje ovih divnih malih životinja.

166
00:26:59,980 --> 00:27:07,600
Jasno je da postoji superiorna inteligencija koja im je omogućila da budu u stanju da sve ovo učine.

167
00:27:08,240 --> 00:27:17,360
Veliki dvorac koji je stvorio sva bića i oblikovao njihov način života, također je naučio dabrove da prave savršene brane i gnezda.

168
00:27:18,600 --> 00:27:28,680
Tvorac otkriva svoj suverenitet nad svim stvorenjima u jednom stihu iz Biblije.

169
00:27:30,520 --> 00:27:37,480
Gospodnja je zemlja i što je god u njoj, vaseljena i sve što živi na njoj.

170
00:27:48,600 --> 00:28:11,580
Kada pogledamo delo drugih arhitekata u prirodi, jasno možemo vidjeti da svaki od njih predstavlja čudo stvaranje.

171
00:28:11,580 --> 00:28:15,380
Pogledajmo neke od hiljada primjera.

172
00:28:19,580 --> 00:28:20,540
Termiti

173
00:28:20,540 --> 00:28:34,480
Termiti su insekti slični mravima, žive u kolonijama i grade sebi velika gnezda.

174
00:28:36,380 --> 00:28:45,180
Gradivni blokovi njihovih gnezda su male cigle od zemlje, koje termiti prave koristeći svoju pljuvačku kao vezivno sredstvo.

175
00:28:45,180 --> 00:28:55,520
Visina gnezda termita može nekada da bude viša od tri ili četiri metra.

176
00:28:56,180 --> 00:29:01,780
Arhitektura ovih gnezda sličnih neboderima u odnosu na veličinu termita neverovatna je.

177
00:29:01,780 --> 00:29:09,240
Unutrašnjost gnezda termita puna je uskih prolaza.

178
00:29:10,300 --> 00:29:15,920
Unutrašnjosti tih hodnika radi zajedno i vrlo skladno oko milion i pol termita.

179
00:29:17,260 --> 00:29:28,920
Kad pogledamo poprečni presek njihove građevine, vidjet ćemo posebnu odaju za kraljicu, poljoprivredna područja, skladišta i prolaze za ventilaciju.

180
00:29:28,920 --> 00:29:38,200
Termiti rade i na izgradnji i na popravljanju gnezda, a također se pripremaju za susret s bilo kojim potencijalnim neprijateljem.

181
00:29:38,700 --> 00:29:42,500
Oni se u unutrašnjosti gnezda bave poljoprivredom jer gaje gljive.

182
00:29:43,000 --> 00:29:51,620
Preživljavanje tako velike populacije zavisi od veoma važnih uslova, stabilnosti toplote u gnezdu i uravnotežene vlažnosti.

183
00:29:51,620 --> 00:29:55,280
Rešenje ovog problema savršeno je izvedeno.

184
00:29:55,800 --> 00:29:59,720
Izgrađene su paralelne ploče u području krova na gnezdu.

185
00:29:59,720 --> 00:30:08,560
Ove ploče napravljene od blata upijaju vlagu koja se oslobađa iz tela termita.

186
00:30:11,700 --> 00:30:19,280
Vlaga isparava usled unutrašnje toplote i izlazi napolje kroz ventilacijone kanale na gnezdu.

187
00:30:19,280 --> 00:30:30,200
Ovo isparavanje snižava temperaturu gnezda, a također obezbeđuje stalnu cirkulaciju vazduha.

188
00:30:32,160 --> 00:30:38,700
Ove ploče u gnezdu termita omogućavaju besprekordno funkcionisanje provetravanja.

189
00:30:38,700 --> 00:30:51,300
Postoje i drugi začuđujući primjeri poznavanja konstrukcije koji postoje u životu termita.

190
00:30:51,920 --> 00:30:55,500
Druge vrste termita koje žive u ravnicama Severne Australije.

191
00:30:55,980 --> 00:31:01,080
Prave gnezda u obliku oštrih objekata koji su veoma široki i imaju veoma glatke ivice.

192
00:31:01,980 --> 00:31:05,260
Tajna ovih gnezda leži u njihovom uglu u odnosu na sunce.

193
00:31:05,260 --> 00:31:10,440
Termiti grade svoja gnezda pod takvim uglom da u podne kad sunce najjače greje,

194
00:31:10,920 --> 00:31:15,540
samo je mala površina gnezda okrenuta prema njemu, pa se zagrevanje svodi na minimum.

195
00:31:17,120 --> 00:31:21,060
Isti ugao gnezda primjenjen je u radu svih vrsta termita.

196
00:31:23,240 --> 00:31:27,320
Termiti koji učestvuju u ovoj predivnoj izgradnji potpuno su slepi

197
00:31:27,320 --> 00:31:30,600
i to je najupadljivija odlika iz njihovog života.

198
00:31:30,600 --> 00:31:39,420
Kako onda ova mala i slepa stvorenja mogu da izgrade ovako velike kule

199
00:31:39,420 --> 00:31:43,000
zasnovane na preciznim inženjerskim proračunima?

200
00:31:45,420 --> 00:31:50,800
Kako milijon ipotermita u jednom gnezdu uspeva savršeno da sarađuje?

201
00:31:50,800 --> 00:31:57,620
Biolog David Attenborough, poznati engleski prirodnjak,

202
00:31:58,060 --> 00:32:01,620
dao je svoj komentar o ovom pitanju u jednom od svojih tekstova.

203
00:32:03,120 --> 00:32:09,020
Svaki od ovih radnika popločava svoje neravno blato u položaj koji od njega zahteva glavni plan.

204
00:32:09,660 --> 00:32:13,080
Kako su oni u stanju da to urade, mi još uvek ne razumemo.

205
00:32:13,080 --> 00:32:21,420
Taj veliki plan koji ljudska bića ne mogu da razumeju,

206
00:32:21,500 --> 00:32:24,580
ako me se termiti bez pogovora priklanjaju,

207
00:32:25,100 --> 00:32:29,580
jeste ono što je u ova stvorenja utisnuo sam tvorac.

208
00:32:35,420 --> 00:32:36,900
Ptice tkarči

209
00:32:36,900 --> 00:32:45,220
Sljedeći primjer majstora arhitekture u prirodi je su ptice tkarči

210
00:32:45,220 --> 00:32:49,060
koje grade svoja gnezda povezujući listove trave jedne s drugim.

211
00:32:49,780 --> 00:32:53,680
Da bi se gradila gnezdo, ptica tkarč prvo formira trouglasti okvir,

212
00:32:53,980 --> 00:32:58,900
onda pokriva zadnji deo ovog okvira povezujući tri različite vrste čvora.

213
00:33:00,720 --> 00:33:04,620
Svako gnezdo ima čvrst okvir, zidove i ulad.

214
00:33:06,900 --> 00:33:16,860
Prvi korak u konstrukciji gnezda jeste povezivanje dugih,

215
00:33:17,060 --> 00:33:21,080
tankih vlati trave sa tankom grana, ali to nije ni malo lako.

216
00:33:21,660 --> 00:33:25,880
Ptica tkarč mora da uloži veliki napor da bi povezala samo jedan čvor.

217
00:33:27,020 --> 00:33:30,700
Veoma je važno da ovaj prvi čvor bude pravilno vezan.

218
00:33:31,140 --> 00:33:36,480
Inače ne bi mogao da se uspostavi kontinuitet u izgradnji ostalog dela gnezda.

219
00:33:37,460 --> 00:33:42,500
Ako je prvi čvor pogrešno vezan, onda će sve ostalo biti pogrešno izgrađeno,

220
00:33:42,820 --> 00:33:45,680
pošto je sve zasnovano na prvom čvoru.

221
00:33:46,480 --> 00:33:51,480
Čvorovi se umnožavaju tokom vremena i formiraju oblik obruča.

222
00:33:51,820 --> 00:33:55,240
Ptica precizno izračunava dimenzije obruča koji pravi.

223
00:33:55,880 --> 00:33:59,280
Obruč treba da bude dovoljno veliki da ona može da uđe,

224
00:33:59,640 --> 00:34:03,260
ali dovoljno mali da spreči druge, veće ptice da uđu.

225
00:34:04,220 --> 00:34:08,980
Ptica pravi obruč idealne veličine, ne samo jednom, već uvek.

226
00:34:08,980 --> 00:34:24,280
Pošto je tkanjem travki napravila osnovni obruč i sve oko njega na isti način,

227
00:34:24,660 --> 00:34:26,320
ona počinje da gradi krov.

228
00:34:26,320 --> 00:34:37,620
Tehnika koju ptice tkači koriste za izgradnju svojih nezda,

229
00:34:37,860 --> 00:34:40,480
ista je kao i ona koju koriste ljudi tkajiči.

230
00:34:40,940 --> 00:34:44,960
Oni tkaju niti konca ili kanapa provlačeći jedne kroz druge.

231
00:34:44,960 --> 00:34:57,120
Oni s velikim strpljenjem primenjuju ovu tehniku i grade savršena gnezda.

232
00:35:02,520 --> 00:35:09,660
Drveće na kome žive ptice tkači izgleda kao veliki grad sačinjen od hiljada stanova.

233
00:35:14,960 --> 00:35:20,740
Svaka ptica tkači izgrađuje gnezdo iste konstrukcije,

234
00:35:21,140 --> 00:35:24,680
zahvaljujući istoj sili koja je u tome vodi.

235
00:35:32,120 --> 00:35:33,400
Diblja pčela

236
00:35:33,400 --> 00:35:42,460
Sljedeći organizam koji liči na pčelu, koja proizvodi med, jeste divlja pčela.

237
00:35:44,960 --> 00:35:52,060
Ova vrsta divlje pčele žvaće komadiće drvete i koristi ih u proizvodnji celuloze ili drugim rečima papira.

238
00:35:52,920 --> 00:35:56,880
Ona onda taj papir koristi za izgradnju okruglog gnezda.

239
00:35:56,880 --> 00:36:18,080
Kao i pčela koja pravi med, ona pravi šestostrane komore od papira koji lepi na unutrašnji deo krova

240
00:36:18,080 --> 00:36:22,800
i polaže jaja u svaku od šestostranih komora na krovu gnezda.

241
00:36:23,240 --> 00:36:26,880
Oko tri sedmice kasnije iz tih jaja izlegu se larve.

242
00:36:26,880 --> 00:36:46,880
Ove larve pokazuju zapanjujuću inteligenciju jer zatvaraju vrata na komori koje je njihova majka ostavila otvoreni.

243
00:36:47,400 --> 00:36:52,200
Na taj način larva sprečava padanje na dno pod uticajem sopstvene težine.

244
00:36:52,200 --> 00:36:58,060
Posle nekoliko sedmica rasta, larve izljaze iz svojih komora kao odrasle pčele.

245
00:36:59,440 --> 00:37:01,940
Mlade pčele ne gube vreme u svom životu.

246
00:37:01,940 --> 00:37:05,260
Sve što rade pokrenuto je od strane njihovog tvorca.

247
00:37:08,240 --> 00:37:13,080
Mladi proširuju konstrukciju koju je njihova majka započela.

248
00:37:22,200 --> 00:37:29,300
Na kraju dolazi do formiranja velike kolonije.

249
00:37:29,840 --> 00:37:34,620
Gnezdo divjih pčela sada je postalo više spratna zgrada sa apartmanima.

250
00:37:34,620 --> 00:37:53,200
Svaka divlja pčela koja se ovdje izleže bit će usmerena ka aktivnostima za koje je stvorena.

251
00:37:53,200 --> 00:38:13,020
Ovi mali lonci koje vidite pripadaju još jednoj vrsti divljih pčela.

252
00:38:13,020 --> 00:38:23,920
Ova divlja pčela pravi lepljivo blato mešajući svoju pljuvačku sa vlažnom zemljom.

253
00:38:24,060 --> 00:38:30,020
Ona pravi nevjerovatno pravilne čupove korišćenjem ovog blata koje je sama proizvela.

254
00:38:30,900 --> 00:38:33,800
Ona oblikuje ovo blato tako što ga stalno zaobljava,

255
00:38:34,440 --> 00:38:38,900
što u stvari predstavlja istu tehniku koju koriste ljudi kada prave čupove.

256
00:38:38,900 --> 00:38:46,320
Kada je čup završen, pčela ne zaboravlja da doda poklopac.

257
00:38:46,320 --> 00:39:12,240
Kada je sve spremno, pčela okreće svoj zadnji deo prema otvoru čupa i izleže u njega svoje jaja.

258
00:39:12,240 --> 00:39:18,260
Poslije dodavanja malo hranljivog materijala, ona zatvara ovaj čup i odleće.

259
00:39:20,320 --> 00:39:28,420
Larva koja se izleže iz jaja kasnije će probiti čup i izaći i tako započeti vlastiti život.

260
00:39:28,420 --> 00:39:33,860
Ovi čupovi slomljeni od strane mladunaca sada su napušteni.

261
00:39:34,120 --> 00:39:38,680
Mladi koji se izlegu odmah počinju da prave besprekorne čupove,

262
00:39:38,840 --> 00:39:43,660
kao što su to činile i njihove majke, i to bez ikakvog uvežbavanja.

263
00:39:46,320 --> 00:39:50,300
Ovu neuporedivu veštinu dobili su od strane samog tvorca,

264
00:39:50,820 --> 00:39:53,580
koji im je odredio takav način života.

265
00:39:53,580 --> 00:39:58,800
Pavuk

266
00:39:58,800 --> 00:40:07,380
Pavci pletu svoje mreže od konca i svog tela.

267
00:40:13,980 --> 00:40:18,300
Pavukov konac je pet puta jači od čelika iste debljine.

268
00:40:18,300 --> 00:40:26,700
Čak i velike muve koje vrlo brzo lete ne mogu da pobegnu iz jake i vrlo elastične zamke pavkove mreže.

269
00:40:30,700 --> 00:40:36,520
Postoje lepljive kapljice na mreži koju pravi pauk poznat pod imenom crna udovica.

270
00:40:36,520 --> 00:40:41,000
Žrtva koja je uhvaćena ovom mrežom sama sebe nikada ne može da oslobodi.

271
00:40:47,320 --> 00:40:52,100
Pavkova mreža je lepljiva, savitljiva i izuzetno jaka.

272
00:40:52,100 --> 00:40:59,300
Osim što predstavlja zamku, ova mreža je očigledno i produžetak paukovog tela.

273
00:41:00,500 --> 00:41:06,640
Pauk oseti vibracije svakog insekta koji se uhvati u mrežu i hvata ga bez čekanja.

274
00:41:06,640 --> 00:41:14,500
Mreža se stvara u zadnjoj četvrtini paukovog tela.

275
00:41:15,040 --> 00:41:19,940
Pomoću svojih nogu, pauk isteže konac koji proizvodi njegov naročiti organ.

276
00:41:20,460 --> 00:41:25,240
Lepljive kapljice na površini konca predstavljaju u stvari male svežnjeve konca.

277
00:41:25,240 --> 00:41:29,380
Oni se otvaraju kada je potrebno i mreža se lako rasteže.

278
00:41:29,380 --> 00:41:41,320
Nema sumnje da je sam tvorac učinio da pauk bude u stanju da izgradi ovako arhitektonsko čudo.

279
00:41:41,320 --> 00:42:00,500
Greška evolučija

280
00:42:00,500 --> 00:42:14,900
U ljudskoj istoriji 19. vek je zabeležen kao vek grešaka,

281
00:42:14,900 --> 00:42:22,960
zato što su u tom periodu čovečanstvu bile nametnute mnoge filozofije lišene naučne osnove, kao što je recimo marksizam.

282
00:42:22,960 --> 00:42:33,940
Međutim, teorija evolucije predstavlja najveću grešku 19. veka,

283
00:42:34,220 --> 00:42:37,120
koju je promovisao britanski biolog Charles Darwin.

284
00:42:42,360 --> 00:42:47,240
U svojoj knjizi Poreklo vrsta, objavljenoj 1859.

285
00:42:47,240 --> 00:42:52,240
Darwin je tvrdio da su svi organizmi u prirodi nastali kao rezultat slučajnosti.

286
00:42:56,240 --> 00:43:00,080
Ova teorija izgledala je nekim ljudima vrlo prihvatljiva,

287
00:43:00,440 --> 00:43:03,960
pogotovo što je nivo nauke u 19. veku bio vrlo nizak

288
00:43:03,960 --> 00:43:06,560
i uskoro je bila široko prihvaćena.

289
00:43:11,120 --> 00:43:16,720
Međutim, savremena naučna otkrića potpunosti su negirala Darwinove tvrdnje.

290
00:43:17,240 --> 00:43:25,240
Paleontologija, nauka o fosilima,

291
00:43:26,200 --> 00:43:30,560
pokazuje da su se različite grupe organizama iznenada pojavile na svetu

292
00:43:30,560 --> 00:43:35,080
i da tokom navodnih više milijardi godina nije bilo evolucije.

293
00:43:36,940 --> 00:43:40,240
Anatomija i biohemija pokazale su da organizmi predstavljaju

294
00:43:40,880 --> 00:43:45,240
izuzetno složene strukture i da oni ne mogu slučajno da nastanu.

295
00:43:47,240 --> 00:43:55,080
Biološka otkrića pokazala su da organizmi u prirodi ne imaju mehanizme

296
00:43:55,080 --> 00:43:58,400
koji bi im omogućili da se pretvaraju jedni u druge.

297
00:43:58,400 --> 00:44:08,660
Iz tih razloga, darvinizam je danas teorija koja je u potpunosti naučno osporena.

298
00:44:12,400 --> 00:44:15,880
Inteligentno ponašanje organizama koje smo videli u ovom filmu

299
00:44:15,880 --> 00:44:20,860
predstavlja još jednu važnu činjenicu koja osporava teoriju evolucije.

300
00:44:20,860 --> 00:44:29,640
Ovo inteligentno ponašanje koje životinje pokazuju bez ikakvog uvežbavanja

301
00:44:29,640 --> 00:44:33,020
evolucionisti nazivaju instinkt.

302
00:44:35,520 --> 00:44:40,900
Ali oni nisu u stanju da objasne kako su organizmi dobili te instinkte.

303
00:44:40,900 --> 00:44:47,320
U svojoj knjizi Poreko vrsta, darvin je posvetio cijelo jedno poglavlje o ovom problemu.

304
00:44:51,200 --> 00:44:54,900
Na samom početku tog poglavlja, pod nazivom Instinkt,

305
00:44:55,260 --> 00:45:01,000
on priznaje poguban uticaj koji na njegovu teoriju ima inteligentno ponašanje životinja.

306
00:45:01,000 --> 00:45:07,480
Tako je predivan taj instinkt kod pčela koji izgrađuju ćelije svojih košnica,

307
00:45:07,880 --> 00:45:10,140
kao što su mogli da se uvere mnogi čitaoci,

308
00:45:10,600 --> 00:45:14,120
da je on potpuno dovoljan da ospori celu moju teoriju.

309
00:45:17,080 --> 00:45:21,480
Darwin je naročito bio zbunjen arhitektonskom veštinom pčele

310
00:45:21,480 --> 00:45:23,540
i zato je sebi postavljao pitanje.

311
00:45:23,540 --> 00:45:28,540
Šta ćemo reći o predivnom instinktu koji vodi pčelu da pravi svoje ćelije,

312
00:45:28,540 --> 00:45:32,820
što praktično predstavlja otkriće najpoznatijih matematičara.

313
00:45:38,020 --> 00:45:41,340
Odgovor koji je Darwin dao na ovo pitanje bio je

314
00:45:41,340 --> 00:45:42,980
navika.

315
00:45:43,700 --> 00:45:48,420
Drugim rečima, on je predpostavio da organizmi razvijaju navike tokom svog života

316
00:45:48,420 --> 00:45:51,300
i onda te navike prenose na mlađe generacije.

317
00:45:51,300 --> 00:45:54,800
Tako se nasljeđeni instinkt razvija tokom vremena.

318
00:45:58,540 --> 00:46:04,940
Do ovakvog stava Darwin je došao oslanjajući se na teorije francuskog biologa Lamarca

319
00:46:04,940 --> 00:46:06,560
koji je živeo pre njega.

320
00:46:08,100 --> 00:46:11,300
Međutim, naučna disciplina koja se zove genetika,

321
00:46:11,840 --> 00:46:13,740
koja je razvijena u 20. veku,

322
00:46:14,200 --> 00:46:16,900
pokazala je da su Lamarkove teorije besmislene

323
00:46:16,900 --> 00:46:20,260
i da organizmi ne mogu da prenesu ponašanje ili naviku

324
00:46:20,260 --> 00:46:22,680
koju su stekli na sljedeću generaciju.

325
00:46:22,680 --> 00:46:44,940
Dakle, Darwinovo objašnjenje postojanja instinkta

326
00:46:44,940 --> 00:46:47,840
nije zasnovano na naučnim činjenicama.

327
00:46:47,840 --> 00:46:53,000
Sljedeći problem koji postojanje instinkta postavlja teoriji evolucije

328
00:46:53,000 --> 00:46:55,780
jeste činjenica da bića posjeduju instinkte

329
00:46:55,780 --> 00:46:57,660
od trenutka dolaska na sve.

330
00:46:58,420 --> 00:47:00,840
Životinja koja bi bila lišena neophodnog instinkta

331
00:47:01,400 --> 00:47:03,260
ne bi bila u stanju da preživi.

332
00:47:03,880 --> 00:47:06,700
To pokazuje da instinkti ne nastaju postepeno

333
00:47:06,700 --> 00:47:08,840
tokom vremena, kako tvrde evolucionisti.

334
00:47:08,840 --> 00:47:20,600
Prema tome, instinkti su praktično u stanju

335
00:47:20,600 --> 00:47:23,640
da sami u potpunosti ospore teoriju evolucije

336
00:47:23,640 --> 00:47:25,720
kao što je i sam Darwin strahovao.

337
00:47:29,060 --> 00:47:32,580
U svojoj knjizi Belika evoluciona misterija

338
00:47:32,580 --> 00:47:35,840
evolucionista Gordon Taylor iznosi sljedeće priznanje.

339
00:47:35,840 --> 00:47:42,580
Kada se zapitamo kako je instinktivni način ponašanja

340
00:47:42,580 --> 00:47:45,320
prvi put nastao i počeo da se nasljeđuje

341
00:47:45,320 --> 00:47:47,340
mi ne nalazimo odgovor.

342
00:47:58,440 --> 00:48:01,260
Evolucionistima je zaista nemoguće da objasne

343
00:48:01,260 --> 00:48:03,160
kako su instinkti nastali.

344
00:48:03,160 --> 00:48:06,000
Izvor njihovog nastanka nije slučajnost

345
00:48:06,000 --> 00:48:10,160
već stvorac koji je organizmima dao takve sposobnosti.

346
00:48:10,160 --> 00:48:15,160
Pravi izvor umetnosti.

347
00:48:15,160 --> 00:48:28,220
Pravi izvor umetnosti.

348
00:48:45,160 --> 00:48:50,620
Pčele koje prave besprekodne šestorugaone komore.

349
00:48:51,460 --> 00:48:55,880
Dabrovi koji grade brane poštujući precizne inženjerske proračune.

350
00:48:56,540 --> 00:49:00,180
Termiti koji podižu složene nebodere iako su slepi.

351
00:49:00,600 --> 00:49:02,040
Ptice tkači.

352
00:49:03,320 --> 00:49:05,800
Divlje pčele koje prave stanove od papira

353
00:49:05,800 --> 00:49:09,280
i hiljade drugih arhitektonskih eksperata u prirodi.

354
00:49:09,280 --> 00:49:16,740
Sposobnosti ovih bića koje se iskazuju u neverovatnim delima arhitekture

355
00:49:16,740 --> 00:49:21,280
očigledno ukazuju na samog dvorca kojim je dao te sposobnosti.

356
00:49:21,280 --> 00:49:25,880
Kada pobliže proučimo svako od ovih stvorenja

357
00:49:25,880 --> 00:49:28,280
razumećemo reči zapisane u Bibliji.

358
00:49:28,280 --> 00:49:36,120
Hvalite ime gospodnje.

359
00:49:37,140 --> 00:49:42,280
Od istoka sunčanoga do zapada neka se slavi ime njegovo.

360
00:49:44,720 --> 00:49:48,720
Postoji još jedno stvorenje koje je Bog obdario takvim veštinama

361
00:49:48,720 --> 00:49:51,640
koje mu omogućavaju da stvara čuda arhitekture.

362
00:49:58,280 --> 00:50:03,440
To stvorenje je čovek.

363
00:50:14,440 --> 00:50:17,700
Mnogi ljudi danas nisu svesni ove činjenite.

364
00:50:18,560 --> 00:50:20,600
Zato što imaju mnoge sposobnosti,

365
00:50:21,000 --> 00:50:24,360
ljudi se u svom životu isključivo okreću samom čoveku.

366
00:50:24,360 --> 00:50:28,760
Međutim, postoji neko koje je dao čoveku tijelu,

367
00:50:29,160 --> 00:50:33,420
osjećanja, inteligenciju, smisla za umetnost i estetiku.

368
00:50:37,480 --> 00:50:41,100
Predivna dela koja ljudi pripisuju samom čoveku

369
00:50:41,100 --> 00:50:43,860
očigledno predstavljaju u njegovom životu

370
00:50:43,860 --> 00:50:47,340
još jednu manifestaciju Božje umetnosti i znanja.

371
00:50:47,340 --> 00:50:54,440
Iz tog razloga, svaku čudo lepote, estetike i inteligencije

372
00:50:54,440 --> 00:50:57,300
ukazuje na tvorca koji je sve to stvorio

373
00:50:57,300 --> 00:51:00,580
i koji nadahnjuje sva bića po svojoj želji.

374
00:51:00,580 --> 00:51:21,120
To je rečeno i u biblijskom stihu.

375
00:51:21,120 --> 00:51:24,780
Pevaj, gospod, u sva zemlja.

376
00:51:25,580 --> 00:51:28,440
Kazujte po narodima slavu njegovu,

377
00:51:28,640 --> 00:51:31,220
po svim plemenima čudesa njegova.

378
00:51:32,260 --> 00:51:35,380
Slava je i veličanstvo pred licem njegovim,

379
00:51:36,120 --> 00:51:39,940
sila i krasota u svetinji njegovoj.

380
00:51:39,940 --> 00:51:47,980
Top 10 najljegovimo u svetinja.