WEBVTT 00:00.000 --> 00:05.020 Hayırlı günler sayın izleyicilerimiz. Adil Yargı isimli programımıza hoş geldiniz. 00:06.160 --> 00:15.660 Sayın Avukat Ceyhun Gökdoğan konuklarımızdan bu akşam ve diğer konuğumuz yaklaşık 20 ile yakın Yüksek Yargı'da görev almış, 00:16.900 --> 00:24.840 Yargıtay'da tetkik hakimliği yapmış ve Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı yapmış olan Türkiye'nin tanınmış hukukçularından Sayın Ahmet Gündel. 00:25.280 --> 00:25.980 Hoş geldiniz efendim. 00:26.020 --> 00:27.380 Teşekkür ediyorum. Hoş bulduk. 00:27.380 --> 00:35.080 Öncelikle ülkemizde son dönem yapılan bu yargı reformlarını yeterli buluyor musunuz Ahmet Bey? 00:36.220 --> 00:50.080 Evet, Türkiye'de yargı reformu, yargıda bir takım iyileştirmeler yapılması ve yargının hızlandırılması konusu Türkiye'nin hep gündeminde olmuştur. 00:50.080 --> 00:56.080 Ve bu yönde de iktidarlar, parlamento bir takım adımlar atmışlardır. 00:56.080 --> 01:05.080 Ancak maalesef bunlardan hiçbirisi de bugüne kadar yargının sorunlarını, problemlerini çözmemiştir. 01:05.080 --> 01:21.320 Her geçen yılda aksine yargının sorunları, iş yükü, niteliksiz kararların çıkması, işte hep bahsedilen uzun tutukluluk süreleri, düşünce özgürlüğü önündeki yargısal engeller, 01:21.900 --> 01:32.080 toplantı gösteri yürüyüşlerinin ve benzeri din-inanç özgürlüklerinin önündeki engeller maalesef yargılama sisteminden kaynaklanan nedenlerle aşılamamıştır. 01:32.080 --> 01:37.960 Elbette son yıllarda yargıda çok önemli gelişmeler oldu. 01:38.920 --> 01:44.920 Öncelikle savcı ve yargıç sayısında önemli artışlar sağlandı. 01:46.360 --> 01:55.020 7-8 sene kadar önce 8 binler civarında olan savcı yargıç sayısı bugün 12-13 binler civarında. 01:55.020 --> 02:01.980 Elbette bunlarla orantılı olarak mahkemelerin sayılarında önemli artışlar meydana geldi. 02:02.900 --> 02:11.020 İşte son yapılan düzenlemelerle yargı tayın 250 olan üye sayısı 387'ler civarına çıkartıldı. 02:12.100 --> 02:14.360 Anayasa Mahkemesi'nin kapasitesi genişletildi. 02:15.220 --> 02:17.020 Görev alanları biraz daha arttırıldı. 02:17.880 --> 02:22.320 Danıştay'ın keza üye sayısında çok önemli genişlemeler meydana geldi. 02:22.320 --> 02:35.140 Ancak bütün bunlara rağmen yine de yargıdaki problemler geçmişte olduğu kadar veya ona yakın bir surette devam ediyor. 02:35.920 --> 02:37.580 Yargılamalar halen uzun sürüyor. 02:38.220 --> 02:48.680 Yargılamaların gerek gelen mahkemelerde gerek yüksek mahkemede uzun sürmesi nedeniyle adli yargıda tutukluluklar uzun sürüyor. 02:48.680 --> 02:51.180 Bunlardan kaynaklanan çok önemli şikayetler var. 02:53.540 --> 03:00.740 Parlamentonun, Adalet Bakanlığı'nın bunların aşılması için belki iyi niyetli olarak yaptıkları bir takım çalışmalar var. 03:01.560 --> 03:12.460 Fakat bu iyi niyetli olarak gördüğümüz çalışmalar bazen yanlış yönlerde bir istikamete doğru yöneldiğini görüyoruz. 03:12.460 --> 03:18.440 Bunları konuşmamızın akışında zaman zaman somut örneklerle de ifade etme imkanına sahibiz. 03:19.120 --> 03:25.760 Bu nedenle yargı hala istediğimiz noktadan bir hayli uzakta duruyor. 03:26.880 --> 03:37.460 Önümüzdeki günlerde Adalet Bakanlığı'nın yaptığı açıklamalara bakıldığında yargının hızlandırılması noktasında bir takım düzenlemeler yapılmasının gündemde olduğunu duyuyoruz. 03:37.460 --> 03:48.340 Gerçekten yargının hızlandırılması ve nitelikli kararlar verilmesinin önünün açılması noktasında bazı girişimler yapılması gerekiyor. 03:48.340 --> 03:59.520 Fakat her şeyden önce alınacak ve şu anda yargı teşkilatında mevcut savcı ve yargıçlarımızın niteliklerinin arttırılması, 04:00.520 --> 04:07.060 çalışmalarının daha verimli olması noktasında bir takım şeylerin daha yapılması gerektiğini düşünüyorum. 04:07.060 --> 04:19.080 Evet siz neredeyse bir ömür yüksek saygının içinde bulunmuş ve yargıdaki hataları, eksiklikleri bizzat yerinde görmüş bir kişi olarak. 04:19.260 --> 04:24.100 Türkiye'de şu anda yargı denetim mekanizmalarını yeterli buluyor musunuz? İşleyiş nasıl? 04:24.100 --> 04:36.560 Yargı tabii kendisi zaten bir denetim mekanizması bir noktada ama yargıç ve savcılarımızı denetleyen mekanizma da var elbette. 04:36.560 --> 05:04.980 Bu kamuoyunun son yıllarda bilmediği ancak gündemine giren hakimler ve savcılar yüksek kurulu biz geçtiğimiz dönemlerde geçmiş dönemlerde hakimler ve savcılar yüksek kurulunun yargıyı siyasallaştırdığından yargıda gerek yerel yargıda gerek yüksek yargıda ideolojik ve benzeri atamalar yapmak suretiyle 05:04.980 --> 05:13.400 yargıda çok önemli tahribatlar yaptığını hep biz söyleye geldik ve bunda da gerçekten çok haklıydık. 05:13.900 --> 05:34.460 Gerek yüksek yargıda gerekse yerel yargıda referandum öncesinde gerçekten Türkiye'yi zora sokan, insanlarımızı zora sokan yargının adaletli dağıtıldığına dair inançları zedeleyen ortadan kaldıran 05:34.460 --> 05:40.460 çok önemli uygulamalara biz tanık olduk ve bunlardan da gerçekten üzüntü duyduk. 05:40.460 --> 05:54.240 Cumhurbaşkanı seçiminin önüne getirilen engeller, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından AK Parti'nin kapatılmasına yönelik olarak açılan davalar, 05:54.240 --> 06:06.960 işte bu BAU sizinle ilgili davalarda görülen sıkıntılar, ideolojik bir takım yaklaşımlar ve buna çok raf ederseniz su alman gerekiyor. 06:07.360 --> 06:09.680 Canlı yayınlarda bazen bu kazalar oluyor. 06:09.680 --> 06:23.320 Bunun gibi birçok kamuoyunu rahatsız eden uygulamaları biz hep gördük, hep tanık olduk ve bunları da çok sert bir şekilde eleştirdik. 06:23.320 --> 06:29.200 Şimdi zaman zaman bize bunlar bu sorular soruluyor. 06:30.060 --> 06:40.680 Geçmişte eleştirilen ve bugün ortada olmayan bu hakimler ve savcılar yüksek kurulu ve onun getirdiği yargı sistemi ortadan kalktı. 06:41.680 --> 06:49.740 Yeni yargı sisteminde, yeni hakimler ve savcılar yüksek kurulu düzeninde yargıda neler değişti? 06:49.740 --> 07:07.040 Yani bir takım atamaların dışında yargının hızlı çalışmasında ya da yargıçların niteliğinde ne gibi gelişmeler oldu buna bakmamız lazım. 07:07.040 --> 07:22.200 Burada biz geçmiş hakimler ve savcılar yüksek kurulu ile bugünkü kurulun dönemlerine henüz karşılaştıracak kadar bir zamanın geçmediğini biliyoruz. 07:23.200 --> 07:35.880 Yani referandumun yapılmasından, referandumdan sonra hakimler ve savcılar yüksek kurulunun oluşumundan bugüne kadar çok da fazla uzun bir süre geçmedi. 07:35.880 --> 07:39.480 Onun için çok da haksızlık yapmamak gerekiyor. 07:40.680 --> 07:43.500 İyi niyetli bir takım çalışmaların olduğunu ifade etmiştik. 07:43.620 --> 07:51.320 Ancak bunların çok da yeterli olmadığını bazı önlemlerin de bazen ters deptiğini görüyoruz. 07:51.440 --> 08:00.360 Örneğin son olarak yargıtaya sanıyorum 300 civarında bir tetkik hakimi alındı. 08:00.360 --> 08:11.240 Bugün biz programdan önce de arkadaşlarımızla bu konuya girdiğimiz zaman girdik ve durumu kendi aramızda da değerlendirdik. 08:11.360 --> 08:22.760 Şöyle bir bugün bir pozisyonda karşı karşıya kaldım ve bu tasarrufun sıkıntılarını zaten tahmin etmekte ben zorlanmamıştım. 08:22.760 --> 08:30.080 Ama bugün somut olarak gördüğümüz zaman da çok önemli bir sıkıntıyla karşı karşıya olduğumuzu yargıda bugün gözlemledim. 08:30.780 --> 08:37.860 Bugünkü hadise Bakırköy 8. Asli Hukuk Mahkemesi'de bir duruşmamız vardı. 08:37.860 --> 08:54.200 Ve oraya gittiğimiz zaman öğrendik ki oranın yani Bakırköy Adliyesi'nin asli hukuk hakimlerinin bir kısmını yargıtaya geçici olarak 4-5 aylığına tetkik hakimi olarak almışlar. 08:54.200 --> 09:17.000 Yani yargıtaydaki tıkanıklığı aşmak için zaten tıkanık olan İstanbul Adliyesi'ndeki Bakırköy Adliyesi'ndeki hakimleri almak suretiyle deneyimli yaşını başına almış insanları buradaki düzenlerini de bozmak suretiyle yargıtaya almışlar. 09:17.000 --> 09:25.000 Şimdi burada birçok problemle karşı karşıya kaldığımızı ben gördüm. 09:25.260 --> 09:29.880 Zaten tetkik hakimliği yargıtayda başlı başlı bir konudur. 09:30.100 --> 09:31.300 Bir uzmanlık konusudur. 09:32.100 --> 09:43.880 Ne kadar deneyimli savcı ve yargıç olursanız olun, yargıtaydaki tetkik hakimliği sistemine öğrenmeniz, adapte olmanız ve verimli çalışmanız için 09:43.880 --> 09:47.360 en azından 4-5 yıllık bir süre geçmesi gerekiyor. 09:48.140 --> 09:58.020 Yani oradaki her dairenin baktığı suç ya da hukuk dairelerinde davaların sayısı az olmasına rağmen 09:58.020 --> 10:06.480 o kadar çeşitli dosyalar gelir ki hepsinde de çok iyi incelemeniz ve araştırma yapmanız gerekir. 10:06.960 --> 10:14.280 Çünkü yargıtay hukukta hem cezalarda hem hukuk alanlarında son sözün söylendiği bir mercidir. 10:14.280 --> 10:20.400 Oradaki yargıtay savcılarının, tetkik hakimlerinin yetişmiş olmaları lazım. 10:21.040 --> 10:30.600 Aynı şekilde nitelikli yüksek yargıçların bulunması lazım ki adalet son noktada sağlıklı bir şekilde gerçekleşmiş olsun. 10:30.600 --> 10:39.920 Yargıtay'da bir alacak davası, taşınmaz davası veya herhangi bir dava veya bir ceza davası, 10:39.980 --> 10:44.600 beraat, mahkumiyet, 3 yıl, 5 yıl, 20 yıl, 30 yıl müebbet, ağırlaştırılmış müebbet. 10:45.620 --> 10:53.100 Cezaları onaylandığı takdirde artık başvurabileceğiniz Türkiye'de başka bir merci yoktur. 10:53.100 --> 11:04.500 Yani işi Allah'a havaletmekten başka ya da inancınız varsa öbür dünyada almaktan başka bir seçeneğiniz yok. 11:04.620 --> 11:12.140 Bu nedenle gerçekten yüksek yargı, bunu yargıtay için söylenmiş olan bu sözü teşmil edebiliriz. 11:12.260 --> 11:16.600 Yani Anayasa Mahkemesi'ne teşmil edebiliriz, Danıştay'a teşmil edebiliriz. 11:16.600 --> 11:24.900 Çünkü sonuçta yüksek yargı nihai sözü söyleyen, son kararı veren mercidir ve bundan başka da herhangi bir merci yoktur. 11:25.520 --> 11:34.000 Bu nedenle buralardaki çalışanların deneyimle, bilgiyle, kaliteli olmaları gerekiyor. 11:34.120 --> 11:41.860 Yani yargıtayda seri bir şekilde, süratli bir şekilde dosyaların karara bağlanması başlı başına bir faktör değil. 11:41.860 --> 11:49.060 Hem seri çalışacaksınız, hem de kaliteli çalışacaksınız, nitelikli kararlar vereceksiniz. 11:49.540 --> 11:53.320 Aksi takdirde milyonlarca insanı mağdur etmiş olursunuz. 11:53.480 --> 12:00.140 Bugün yargıtaya, gerçekten de veya Danıştay'a milyonlarca dosya gidiyor. 12:00.140 --> 12:10.940 Ve her dosyanın birçok tarafı olduğunu varsaydığınız zaman, ya da o tarafların yakınları, çocukları, aileleri, anneleri, eşleri olduğunu düşündüğünüz zaman, 12:11.580 --> 12:21.900 gerçekten çok önemli bir kitleyi ilgilendirdiğini ve çok önemli bir kitlenin mağduriyetine sebebiyet verildiğini biz görüyoruz. 12:21.900 --> 12:28.240 Şimdi bugünkü bu karşı karşıya kaldığımız olayda da aynen bu durum ortaya çıkıyor. 12:29.140 --> 12:40.180 Oradaki yüksek yargı deneyimi olmayan, dosya inceleyip heyete takrir etme ve yüksek yargı kararı yazma deneyimine sahip olmayan insanlar, 12:40.180 --> 12:47.920 hatta yargıda henüz 2-3 yıllık bir deneyime sahip olan savcı ve yargıçlarımız, 12:47.920 --> 12:54.200 daha doğrusu deneyimsiz olan, yerel yargıda bile deneyimsiz olan savcı ve yargıçlarımız, 12:54.280 --> 13:01.580 bugün maalesef yargıtayda dosya okumak suretiyle dosyanın karara çıkmasına katkı sağlıyorlar. 13:02.320 --> 13:07.920 Öbür tarafta da zaten İstanbul gibi, Bakırköy gibi dosyaların sıkışmış olduğu mahkemelerde, 13:07.920 --> 13:18.900 bugün gördüğümüz gibi, hakimler kendi dosyaları dışında yargıtaya giden hakimlerin dosyalarına bakmıyorlar, 13:19.600 --> 13:28.880 bakmıyorlar derken usulen bakıyorlar fakat esase ilişkin herhangi bir işlem yapmadan sadece duruşmayı 4-5 ay sonrasına tahrik ediyorlar 13:28.880 --> 13:32.320 ve bu arada çok önemli bir zaman kaybı meydana geliyor. 13:32.320 --> 13:39.320 Yani yargıtayda işleri hızlandırayım derken, bu sefer yerel mahkemelerde işleri tıkıyorsunuz, 13:40.360 --> 13:45.120 duruşmaların çok lüzumsuz yere uzatılmasına sebebiyet veriyorsunuz, 13:45.820 --> 13:52.800 hem yerel mahkemelerde problem yaratıyorsunuz, hem de yargıtayda deneyimsiz hakimleri, 13:53.180 --> 13:58.600 yüksek yargı deneyimi olmayan yargıçları ve bir de geçici süreyle orada kullanmak suretiyle, 13:58.600 --> 14:01.600 orada önemli tahribatlara sebebiyet veriyorsunuz. 14:02.500 --> 14:08.760 Onun dışında bu kadar tetkik hakimini kaldıracak, dinleyecek üye sayısına sahip değilsiniz. 14:09.360 --> 14:10.560 O zaman ne yapıyorsunuz? 14:10.940 --> 14:21.800 5 kişilik bir heyeti 2'ye 3'e bölerek, yasanın da dışına çıkmak suretiyle ve çok tehlikeli bir şekilde kararlar veriyorsunuz. 14:21.800 --> 14:30.860 Yani 5 kişinin toplanıp karar vermesi gerekirken, o dosyayı inceleyip, tartışıp, değerlendirip bir karar verilmesi gerekirken, 14:31.380 --> 14:37.280 bir tetkik hakimi ve 2 üyenin veya 3 üyenin katılımıyla o dosya hakkında karar verilip, 14:37.420 --> 14:44.020 5 üyenin imzasına açılmak suretiyle binlerce, yüz binlerce karara imza atıyorsunuz. 14:44.020 --> 14:54.880 Hem yasaya çok önemli bir aykırılık meydana getiriyorsunuz, hem de vatandaşların haklarının alınmasında çok büyük zafiyetler ortaya çıkıyor. 14:55.400 --> 14:58.200 Onun için çok önemli sorunlar var. 14:58.440 --> 15:07.660 Yani yerel mahkeme düzeyinde, yüksek yargı düzeyinde, geçmişte olduğumuz gibi, olduğu gibi bugün de çok önemli problemler var. 15:07.660 --> 15:15.020 Yani bu problemler milyonlarca vatandaşımızı etkiliyor. 15:17.520 --> 15:20.300 Yargıç kalitemizde çok önemli sorunlar var. 15:22.360 --> 15:26.740 Yargıçların yükselecekleri yerler belli yargı sisteminde. 15:26.740 --> 15:33.200 Danıştay'a, adli idari yargıda, adli yargıda işte bir asli ciza mahkemesi yargıcının, 15:33.580 --> 15:37.860 aciza mahkemesi başkanı olma elbette isteği vardır, hakkı vardır. 15:38.440 --> 15:46.860 Ya da bir asli hukuk hakiminin ya da bir aciza mahkemesi başkanının yargıtaya seçilmek gibi bir düşüncesi isteği olabilir. 15:47.060 --> 15:52.380 Fakat bugün bunların önemli ölçüde tıkalı olduğunu biz biliyoruz. 15:52.380 --> 16:07.160 Bu nedenle hakimin çalıştığı zaman ücret olarak, mevki olarak, makam olarak ödüllendirilebileceği bir mekanizmalar artık belli noktalarda hakim birinci sınıfa ayrıldıktan sonra bitmiş oluyor. 16:07.300 --> 16:12.820 Ve hakimin de iştahı, isteği o noktadan itibaren ortadan kalkmış oluyor. 16:12.820 --> 16:24.100 Bu nedenle yargı sisteminde yine yargıçların 12 yıllık, 13 yıllık sürelerde birinci sınıfa ayrıldıktan sonra veya savcılarımız için de bu geçerli bir olay, 16:24.700 --> 16:38.580 daha yukarıda da mevki ya da ücret noktasında yükselmelerini sağlayabilecek ve onların isteklerini, iştahlarını canlı tutabilecek mekanizmalara da ihtiyacımız var. 16:38.580 --> 16:44.180 Bunun dışında hakimler ve savcılar yüksek kurulunun bu noktalarda çok önemli denetimler getirmesi lazım. 16:44.740 --> 16:50.300 Bir kere başlangıçta hak edeni o merciye, makama getirmek gerekiyor. 16:50.960 --> 17:01.140 Yani 30 tane suluk hukuk hakimi içerisinden kim hak ediyorsa onun asli hukuk hakimi yapılması gerekiyor. 17:01.140 --> 17:11.860 Yani hakimler ve savcılar yüksek kuruluna ideolojik olarak ya da hakimler ve savcılar yüksek kurulu üyelerinden bir ya da birkaçının elinden tuttuğu insanların değil, 17:12.500 --> 17:19.220 ya da oradaki kurulu üyelerinin hemşerisi, yakını, akrabası, arkadaşı, hemşerisi, köylüsü olduğu için değil. 17:19.220 --> 17:29.040 O kişiler asli hukuk hakimliğini hak ettikleri için veya ticaret mahkemesi hakimliğini hak ettikleri için ya da asli hiza mahkemesi yargıcı, 17:29.600 --> 17:32.920 ağa ceza mahkemesi başkanlığını hak ettiği için oraya getirilmesi gerekiyor. 17:33.560 --> 17:35.140 Bugüne kadar bunlar çok yapılmadı. 17:35.260 --> 17:39.580 Ya da yargıta seçilenler hak ettiği için önemli bölümü seçilen insanlar olmadı. 17:40.180 --> 17:46.320 Bizim yargı sistemimizin yaşadığı önemli problemlerden bir kısmı da buradan kaynaklanıyor. 17:46.320 --> 17:49.140 Birçok insan hak etmediği noktada bugün. 17:49.620 --> 18:00.160 Hak edenler, sesini çıkarmayanlar, sessiz kalanlar, kulisi olmayanlar bulundukları yerde yıllarca kalıyorlar ve bu insanları belli süre sonra küstürüyorsunuz. 18:00.720 --> 18:03.360 Hak etmeyenlerin daha üstlere çıktığını görüyor. 18:03.980 --> 18:15.000 Kendisi gibi hak etmiş olan insanların da biraz önce söylediğim nedenlerle kulis yapmadığı için veya yağcılık tabiri caizse yalakalık yapmadığı için 18:15.000 --> 18:22.680 aynı yerinde kalması nedeniyle küskünlük yaratıyorsunuz ve meslekte binlerce bir küskün ordusu meydana getiriyorsunuz. 18:22.740 --> 18:25.660 Biz bunu yargıda geçmişte çok yaşadık ve 18:25.660 --> 18:37.620 bu savcı ve yargıçlarımız bu aşamadan sonra da artık sağlıklı bir şekilde dosya inceleyemez hale geliyorlar ve bu psikolojiden son derece uzaklaşıyorlar. 18:37.620 --> 18:42.520 Hakimleri ve savcıları yüksek kurulunun da denetimlerini artırması lazım. 18:42.520 --> 19:00.540 Yani bir savcının bir yargıcın sadece dosyaları bir sonraki CS'ye atmak için bir gayret sarf ettiğini yoksa gerçekten o dosyaya bir katkı vermek suretiyle davanın kısa süre içerisinde sağlıklı bir şekilde bitirilmesi için bir gayret sarf ettiğini ölçmesi gerekiyor. 19:00.540 --> 19:13.480 Bunu ölçümsüz bıraktığınız takdirde bugün olduğu gibi maalesef hakimlerimiz ve savcılarımız çok fazla bir gayretin içerisine girmiyorlar. 19:14.280 --> 19:18.220 Buna hakkını veren çok sayıda savcı ve yargıcımız var biz bunu biliyoruz. 19:18.420 --> 19:25.440 Yani adalete gönül vermiş kısa süre içerisinde adaleti dağıtmak isteyen çok sayıda savcı ve yargıcımız var. 19:25.440 --> 19:33.460 Bunlar çırpınış içerisindeler. Bunları biliyoruz ve bunlar da zaten duruşmalarda dosyalarından kendisini belli ediyor. 19:33.840 --> 19:48.060 Fakat bir o kadar da artık doyuma ulaşmış, meslekte beklentisi kalmamış ve bir an önce o dosyanın o duruşmada bir şekilde elinden başka bir CS'ye sarkmasını bekleyen yargıçlarımız var. 19:48.640 --> 19:54.440 Emniyetten gelen soruşturma evrakına hiçbir katkı sağlamadan üstüne takipsizlik iddianame takan savcılarımız var. 19:55.440 --> 20:00.580 Ve sağlıklı soruşturmalar yapılmadan verilen kararlar var. 20:00.720 --> 20:03.000 Çok sayıda bu örnekler bizim önümüzde. 20:03.420 --> 20:09.440 Bu nedenle böyle bir yargı sisteminden iyi bir adalet beklemek, hızlı bir adalet beklemek son derece zor. 20:10.060 --> 20:12.360 Çok kuvvetli neşterlerin vurulması lazım. 20:13.340 --> 20:17.380 Kamuoyunun sesine, hukukçuların sesine kulak verilmesi lazım. 20:17.380 --> 20:24.880 Biraz önce bahsettiğim gibi yargıçları ve savcılarımız üzerindeki denetimlerin biraz daha arttırılması lazım. 20:24.880 --> 20:28.260 Onların olanaklarının biraz daha genişletilmesi lazım. 20:28.780 --> 20:44.260 Savcı ve yargıç sayımızın da biraz daha arttırılması ve çok nitelikli genç arkadaşlarımızın mesleğe dahil edilmeleri ve bunların meslek içi eğitimlerle mevcut bilgilerinin ve deneyimlerinin biraz daha pekiştirilmesi lazım. 20:44.260 --> 20:48.360 Daha detaylı olarak birçok şeyi biraz sonra yine konuşuyoruz. 20:48.420 --> 20:49.860 Ben biraz fazla konuştum sanıyorum. 20:49.880 --> 20:51.260 Bu konuyu yine Ahmet Bey'in söylediklerini... 20:51.260 --> 20:54.720 Ceyhun Bey biraz fırsat verelim bu konuda. 20:54.800 --> 20:55.320 Estağfurullah. 20:55.660 --> 20:58.780 Ahmet Bey'in söylediklerine bazı rakamsal olarak eklemeler yapmak istiyorum. 20:59.320 --> 21:04.600 Gerçekten de dosyaların yeterince incelenmemesi konusu yargıda genel büyük bir sorun. 21:04.600 --> 21:09.200 Bu konuyla ilgili çok büyük mağduriyetler yaşanıyor gerçekten her konuda, her alanda. 21:09.300 --> 21:11.380 Hukuk alanında da ceza alanında büyük sorunlar yaşanıyor. 21:12.440 --> 21:13.860 Örneğin bir örnek vermek istiyorum. 21:14.360 --> 21:22.600 Ceza Mahkemesi Kanunu'nun 309. maddesi kesinleşmiş yargı kararlarına karşı Adalet Bakanlığı'na başvurma istemiyle yapılan olağanüstü bir yargı yoludur. 21:22.600 --> 21:26.520 Bu konuyla ilgili olarak bir istatistik vermek istiyorum müsaadenizle. 21:28.620 --> 21:38.580 Yargıtay dairelerine gönderilen kesinleşmiş bu tür dosyalarla ilgili 2400 tane dosyanın 2272 tanesini kesinleşmiş yargı kararlarından bahsediyoruz. 21:38.680 --> 21:39.800 Yerel mahkeme kararlarından. 21:40.160 --> 21:44.160 2272 tanesini yargıtay daireleri bozmuş ve geri göndermiş. 21:44.980 --> 21:48.700 Sadece 116 adalet bakanlığının istemini reddetmiş. 21:49.260 --> 21:51.700 2272 tanesini kabul etmiş. 21:51.700 --> 22:00.800 Dolayısıyla %98 oranında yaklaşık bir kesinleşmiş yargı kararının, yerel mahkeme kararının bozulmasına dair bir oransal istatistik var. 22:01.100 --> 22:01.760 Bu çok önemli. 22:02.360 --> 22:02.840 Neden önemli? 22:03.040 --> 22:06.860 Ahmet Bey'in ifade ettiği gibi dosyalar yeterince incelenmiyor. 22:07.020 --> 22:09.780 Geri gibi özen gösterilmiyor mahkemeler tarafından. 22:10.180 --> 22:14.560 Dolayısıyla bu tür oransal ve istatistik çıkıyor ortaya. 22:14.560 --> 22:20.980 Bunun çözümü de dosyaların incelenmiş olmak için değil de gerçek manada incelenmesi. 22:20.980 --> 22:29.480 Yani ortaya atılan iddiaların, ondan sonra ortaya konan savunma delillerinin gerçekten vakit ayırarak ve özenli bir biçim incelenmesi. 22:29.880 --> 22:36.420 Bu sağlandığı takdirde böyle bir sorunun, böyle bir oransal istatistiğin ortaya çıkmayacağını düşünüyorum ben de. 22:36.420 --> 22:39.080 Şöyle bir soru doğuyor o zaman. 22:40.160 --> 22:44.920 İlk derece mahkemelerde, yerel mahkemelerde yargıtay hata yapmaz görüşü. 22:45.840 --> 22:46.120 Evet. 22:46.500 --> 22:46.960 Hakim. 22:47.080 --> 22:47.300 Evet. 22:47.940 --> 22:49.060 Bu gerçekten böyle mi? 22:49.600 --> 22:49.860 Evet. 22:50.040 --> 22:51.420 Böyle bir görüş hakim gerçekten. 22:51.420 --> 23:02.860 Yani yargıtay dairelerinden verilen kararlara genel anlamda böyle hiç bir şekilde hukuki olarak bir hatası olmayan bir karar gözüyle bakılıyor yerel mahkeme kararında. 23:03.320 --> 23:04.580 Tabii bunun birçok eğitmenleri var. 23:04.660 --> 23:09.060 Bunlardan bir tanesi not sistemi gibi bir durum söz konusu. 23:09.160 --> 23:11.660 Ahmet Bey kendisi çok iyi bilir bu konuyu. 23:11.660 --> 23:16.300 Öncelikle biz, yani ben fikir olarak bu not sistemin kaldırılması lazım. 23:16.480 --> 23:21.520 Bu not sistemi kaldırıldığında yargıçlarımız üzerindeki yargıtay baskısı ortadan kalkacaktır. 23:22.040 --> 23:27.880 Yani yargıçlarımız özgür iradeliyle, vicdanlarıyla, kanuna uygun bir karar verebileceklerdir. 23:28.220 --> 23:31.020 Bu da adalet duygusunun tatmin açısından çok zaruridir. 23:31.020 --> 23:38.020 Bu böyle yapılmadığı sürece yargıçlarımız her zaman kendilerini yargıtayın baskısı altında hissedeceklerdir. 23:38.740 --> 23:41.660 Ve özgür iradelilere, vicdanlarına uygun bir karar veremeyeceklerdir. 23:42.380 --> 23:47.820 Peki bu konuyu ben Ahmet Bey'e de yönelteceğim ama önce siz bir istatistik verdiğiniz için... 23:47.820 --> 23:48.620 Çok özür diliyorum. 23:48.720 --> 23:51.420 Ben bu arada hem karşılıklı da bir şey gelişir. 23:51.540 --> 23:51.740 Tabii. 23:52.180 --> 23:55.100 Ben tabii zamanı çok kullandım ama çok özür diliyorum. 23:55.100 --> 23:56.720 Burada konu açıldığı için. 23:56.880 --> 23:57.280 Çok iyi oldu. 23:57.280 --> 23:58.860 Konu biraz sonra dağılabilir. 24:00.100 --> 24:07.280 Bu yerel mahkeme, yargıtay meselesinde gerçekten çok önemli problemler var. 24:08.020 --> 24:12.820 Yerel mahkeme yargıçlarımızda bu sulh hukuk hakiminden, sulh ceza hakiminden, 24:12.920 --> 24:25.440 acza mahkemesi başkanına kadar yargıtayın dokunulmaz ve verdiği kararların yüzde yüz doğru olduğuna dair bir inanç yerleşmiş. 24:25.440 --> 24:33.860 Yani bir yargıtay kararı yerel mahkemeye intikal ettiği zaman yüksek mahkeme böyle karar vermiş. 24:34.080 --> 24:39.260 Yapabileceğimiz bir şey yok tarzı yaklaşımlara biz çok rastlıyoruz. 24:39.980 --> 24:48.520 Bunun en somut örneklerinden bir tanesi de işte BAV davasından yargılanan birçok arkadaşımızın durumu. 24:48.520 --> 24:59.240 Ben de zaman zaman o duruşmalara katıldım ve oradaki yargıtay ve yerel mahkeme arasındaki bu çarpık ilişkiyi gözlemledim. 24:59.780 --> 25:04.940 Yargıtay 8'in ceza dairesinin verdiği karar son derece yanlış bir karar. 25:04.940 --> 25:23.740 İki tane karar verdiği yargıtay 8'in ceza dairesi ikisinde de müdahillik noktasında müdahale çete davasına müdahale imkanı bulunmayan iki veya üç tane şikayetçi ki o sonradan ikiye inmişti. 25:23.740 --> 25:36.800 Onların müdahillik değerine karar verilmek suretiyle ve onların temizli üzerine mahkemenin ortadan kaldırma kararını bozmak suretiyle çok önemli bir hukuksal yanlışlığa imza atıldı. 25:36.800 --> 25:54.600 Ve yerel mahkemelerde, yerel mahkemede daha sonra bunun farkına varmak suretiyle müdahillik kararını kaldırmasına rağmen yargıtay kararının yanlışlığını ortaya koymak suretiyle, tespit etmek suretiyle kendi kanaati noktasında bir karar veremedi. 25:54.600 --> 25:59.440 Onun için bu bakışın ortadan kalkması gerekiyor. 26:00.540 --> 26:06.860 Kalkması gerekiyor. Yani yargıtay da yanlış kararlar verebiliyor ve çok da yanlış kararlar çıkıyor. 26:07.340 --> 26:12.940 Yerel mahkeme verdiği kararın doğru olduğuna inanıyorsa onun arkasında durmalı. 26:13.880 --> 26:21.700 Onun arkasında durmak suretiyle kararında direnmeli ve dosyanın bir üst kurla, genel kurla gitmesini sağlamalı. 26:21.700 --> 26:30.600 Yani yargıtayın verdiği her bozma kararına uymak zayıflıktır, kolaycılıktır. 26:32.540 --> 26:37.940 Yani yargıç gerektiği zaman risk alabilecek bir kişi olması lazım. 26:38.420 --> 26:46.660 Verdiği kararın doğru ve adaletli olduğuna inanıyorsa yargıtay ne derse desin, yargıtay ilgili ceza dairesi ne derse desin, 26:46.660 --> 26:51.720 Yerel mahkeme kendi kararının sonuna kadar arkasında durması gerekiyor. 26:52.080 --> 26:57.100 Doğru kararın ama. Yani ben verdim, arkasında dururum olayı değil. 26:57.700 --> 26:58.920 Doğru karar vereceksiniz. 26:59.560 --> 27:05.640 Doğru karar verdiğinize inandığınız takdirde de yargıtaydan gelen karar ne olursa olsun, bunun arkasında duracaksınız. 27:06.180 --> 27:09.080 Taraflar şöyle desin veya böyle desin, bunun hiçbir önemi yoktur. 27:09.080 --> 27:15.800 Maalesef biz bu davada, biraz önce bahsettiğim davada, Yerel mahkeme bunun arkasında duramadı. 27:16.500 --> 27:22.380 Veya bunun gibi, bunu ben somut bir örnek olarak, yani gündemde olan bir konu olduğu için ben bunu söylüyorum. 27:22.980 --> 27:25.140 Bu nedenle farklı bir konu daha var. 27:25.140 --> 27:33.840 Şimdi Yerel mahkeme tereddütlü konulara da bir karar verirken, ben karar vereyim, bu karmaşanın içerisinden bir şekilde çıkayım, 27:34.600 --> 27:39.720 ne de olsa Yüksek Yargıtay bu konuların uzmanı o çözer, diyor. 27:39.720 --> 27:49.400 Dosya Yargıtay'a geldiği zaman da bu sefer Yargıtay, Yerel mahkeme, olayı gören, yaşayan, sanıkları dinleyen, delilleri toplayan, 27:49.860 --> 27:58.360 davaya, olaylara daha yakın olan bir organ diye, Yargıtay da oranın takdirine çok fazla müdahale etmiyor. 27:58.360 --> 28:02.800 Bu şekilde gerçekten çok adaletsiz kararlar çıkıyor. 28:03.020 --> 28:06.840 Bu nedenle asıl mahkemeler, yerel mahkemelerdir. 28:07.440 --> 28:09.320 Bunu Yargıtay'ımızın bilmesi gerekiyor. 28:10.580 --> 28:12.840 Yüksek Yargı, denetim mekanizmasıdır. 28:13.700 --> 28:24.000 Onun için asıl iş, bu işin mutfağı, savcılık teşkilatları, sağlıklı bir soruşturma ve yerel mahkemelerde sağlıklı bir yargılama yapılması. 28:24.240 --> 28:33.220 Şimdi dosya temiz edilmediği zaman ya da reisen temize tabi olmadığı zaman, temiz edilmedikçe, yerel mahkemelerin kararları kesinleşir. 28:34.040 --> 28:37.360 Yani her dosyanın Yargıtay'a gidecek diye bir kuralı yoktur. 28:37.360 --> 28:44.140 Koşulları varsa Yargıtay'a gider, Yargıtay'a gitmeden de kesinleşen yüz binlerce, milyonlarca karar vardır. 28:44.540 --> 28:50.620 Bu nedenle işin asıl yeri yargılama merci, yerel mahkemedir. 28:50.940 --> 28:53.860 Yargıtay sadece denetim mekanizmasıdır. 28:53.860 --> 28:59.620 Bu nedenle yasa koyucu, usul yasalarımız yerin mahkemelerine çok önemli yetkiler vermiştir. 29:00.120 --> 29:03.660 Kendi doğru bildikleri kararların arkasında durma imkanı tanımıştır. 29:04.120 --> 29:15.880 Bu nedenle yargıçlarımızın kendilerine güvenli olması, iyi araştırıp doğru kararlar vermeleri ve bunun da cesur bir şekilde arkasında durmaları, hukuki cesaretlerini ortaya koymaları gerekir. 29:15.880 --> 29:19.640 Yargıçlarımız bu cesareti ortaya koyamazlarsa kim koyacak? 29:20.700 --> 29:27.340 Onun için ben Ceyhun Bey'in sözünü keserek laf geldiği için bunu da vurgulamakta yarar görüyoruz. 29:27.340 --> 29:28.300 Çok da iyi ettiniz. 29:28.480 --> 29:32.080 Bir cümle son olarak oransal bir istatistik daha vermek istiyorum. 29:32.820 --> 29:41.120 Dairelerin kararlarının yüzde yüz doğru olmadığının bir istatistiği de Ceza Genel Kurulu ve Hukuk Genel Kurulu'nun dairelerin kararlarının yarı yakında bozmasıdır. 29:41.700 --> 29:43.820 Bu çok Türkiye'deki bilinen bir istatistiktir. 29:44.480 --> 29:48.140 Bu da her zaman dairelerin kararlarının haklı olmadığının en sonu delilidir zaten. 29:48.140 --> 29:59.980 Yani Yargıtay Genel Kurulu ve Ceza Genel Kurulu ve Hukuk Genel Kurulu dairelerin vermiş olduğu kararlarının yerel mahkemeler o kararları direndiğinde o kararların yüzde elliye yakınını bozuyorlar. 30:00.060 --> 30:03.620 Yani Yargıtay dairelerin kararlarının yüzde ellisi yanlış oluyor. 30:03.700 --> 30:04.780 Evet aynen öyle. 30:04.780 --> 30:07.780 Evet bu önemli bir nokta. 30:08.300 --> 30:12.560 Çünkü Ahmet Bey somut bir dava üzerinden gitti. 30:12.800 --> 30:18.060 Çok dava var bunun gibi de yani biz gündemde biz de zaman zaman gelip çıktığımız. 30:18.140 --> 30:24.260 Gündemde olan bir dava olduğu için ve bizim tanık olduğumuz bir dava olduğu için bunu söyledim. 30:24.320 --> 30:27.160 Bunun gibi çok biz çok rastladığımız dava var. 30:27.160 --> 30:33.700 Mesela o davada ben şunu da hatırlıyorum söylemekte fayda var madem yeri geldi. 30:33.840 --> 30:41.600 Hem yerel mahkeme hem Yargıtay arasındaki hatta iki Yargıtay dairesi arasındaki farklılık söz konusu oldu. 30:41.600 --> 30:53.940 Mesela 4422 ile başlayan davanın yargılanması yaklaşık dört sene sonra görevsizlik kararıyla ağır ceza mahkemelerine gönderildi. 30:54.620 --> 30:58.700 Ve Türk Ceza Kanunu o zamanki 313. maddesinden yargılanma yapıldı. 30:58.700 --> 31:16.440 Ve onunla zaman aşımı aldıktan sonra dediğiniz gibi müdahil hakkı temiz hakkı olmayan kişilerce temiz edilip ve bu hem mahkemece atlanıp hem Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca atlanıp hem de Yargıtay dairesince değil mi? 31:16.440 --> 31:26.080 8. dairesine bu konu atlandıktan sonra fakat ondan sonra da Yerel Mahkeme müdahilliği ortadan kaldırdı ve olay açıkta kaldı. 31:26.100 --> 31:40.560 Yargılama konusunda bakın 313. madde yerine Türk Ceza Kanunu'nun değişen 4422 yerine ve gelen Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinden yargılanma yapılması gerektiğine gayet bir hüküm çıktı. 31:40.560 --> 32:05.500 Ancak Lehe Kanunu'nun uygulaması gerektiğinden dolayı 313'ten yargılanmanın sona erdirilmesi gerektiğine dair hem Türkiye'deki en ünlü hukuk profesörlerinin zaten halinizin de bildiği gibi yargılamanın 313'ten olması gerektiğine dair hatta Yargıtay 5. Ceza Dairesi bu konuda 313'tür yargılama maddesi diye hüküm verdi. 32:05.860 --> 32:09.880 8. de tam tersi verdi. Lehe Kanunu'da uygulanmamış oldu. 32:09.880 --> 32:18.520 İşte biz hep yani bunları da söyledik biraz önce konuştuğumuz zaman biz dönemde yargıda yüksek yargıda çok önemli ideolojik kararlar çıktı. 32:19.560 --> 32:26.880 Bu davanın Yargıtay'daki özellikle ilk bozma kararı zaten asıl olan da ilk bozma kararıydı. 32:27.820 --> 32:34.680 Tamamen ideolojik nedenlerle verilmiş bir karardı ve o daire zaten ideolojik verdiği kararlarla bilinen bir daireydi. 32:34.680 --> 32:52.180 Evet hukuk tarafında Yargıtay'ın 4. hukuk dairesi, ceza tarafında da Yargıtay'ın 8. ceza dairesi yıllarca ideolojik kararlar verdiler ve maalesef bu davada o ideolojik verilen kararlardan biriydi ve onun o dönemin kurbanı olan dosyalardan birisidir. 32:52.180 --> 33:02.040 Bunun altını çizmek gerekiyor. Bunun elbette bugün telafi edilmesi gerekiyor. Ancak bir takım sıkıntılarında varlığını biz biliyoruz maalesef. 33:02.780 --> 33:11.120 Peki bu siyasi davalarda özellikle hakimlerin dış etkenlerden, basından veyahut ideolojik etkenlerden etkilenmemesini nasıl sağlayacağız? 33:11.120 --> 33:21.200 Şimdi kurul sağlayacak bunu. Yani yerel yargının denetimi tamamen kurula aittir. Hakimler ve savcılar yüksek kurulu. 33:22.160 --> 33:29.720 Şimdi işte hep ayrım yapıyoruz ya eski hakimler ve savcılar yüksek kurulu, yeni hakimler ve savcılar yüksek kurulu. 33:30.140 --> 33:39.760 Ben bir konuyu dikkatinize getirmek istiyorum. Mutlaka herkesin dikkatini çekiyor ama belki vurgulanmadığı için de pek üstünde durulmuyor. 33:39.760 --> 33:48.160 Bundan bir sene önce, iki sene önce birçok savcı ve yargıçlarımız sürekli kamuoyunun önündeydi. 33:48.860 --> 33:56.620 Sincan hakimi bir taraftan ortaya çıkardı. Falanca işte derneğin başkanı, üyesi, sekreteri ortaya çıkardı. 33:56.780 --> 34:00.040 İdeolojik demeçler verirlerdi, ideolojik kararlar verirlerdi. 34:00.580 --> 34:09.100 İşte sanıkların yanında yer alırlardı. Bir savcı, bir yargıç, yargılanan bir sanığın yanında boy gösterirdi. 34:09.100 --> 34:17.500 Evi aranan bir kişinin yanında yer alırdı. Savcısınız, yargıçsınız. Kararlar son derece ideolojik. 34:17.500 --> 34:27.700 Hatırlarsanız, Sincan'daki bir yargıç, Cumhurbaşkanı hakkındaki takipçi kararını kaldırdı. 34:27.700 --> 34:39.700 Yani orada zarar gören taraf, bu kayıp trilyon davası denilen olayda, davanın mağdur tarafı, müşteki tarafı, suçtan zarar gören tarafı, 34:40.220 --> 34:47.300 hazine olmasına ve hazinenin böyle bir itiraz yapmamasına rağmen, sokaktan geçen bir vatandaşa bu karara itiraz ettirerek, 34:47.300 --> 34:54.340 Cumhurbaşkanı hakkındaki takipçi kararını kaldırdılar. Biz bunları yaşadık yargıda. 34:54.720 --> 34:57.380 Şimdi bu insanlar, dikkat ederseniz bugün ortada yok. 34:58.180 --> 34:58.980 Neden ortada yok? 34:59.800 --> 35:03.240 Eski hakimler ve savcılar yüksek kurulu bu kişilerin arkasındaydı. 35:04.280 --> 35:10.780 Bu kişilerin bu hareketlerini, ideolojik tavırlarını, davranışlarını, tahribatlarını destekliyordu. 35:10.780 --> 35:16.260 Bugün bu kurulun böyle bir şeyi söz konusu değil. Onun için bunlar ortadan kayboldular. 35:17.420 --> 35:21.780 O tür yaklaşımlar olsa bugün bu cezalandırılacaklarını farkındalar. 35:22.640 --> 35:26.400 Bunun için de köşelerine çekildi, dosyalarını okuyorlar. 35:26.500 --> 35:32.420 Normalde yapmaları gereken, eskiden de yapmaları gereken yargı görevlerini yerine getiriyorlar. 35:32.820 --> 35:34.380 Bugün bunlar yok. 35:34.380 --> 35:41.520 Eskiden yargıtay başkanı çıkar, hükümete karşı bildiri yayınlardı. 35:41.680 --> 35:43.460 Danıştay başkanı bildiri yayınlardı. 35:44.440 --> 35:48.760 Şimdi bakın, belki hukuktan biraz da siyaset alanına giriyoruz ama, 35:49.520 --> 35:52.240 Türkiye'de korkunç bir vesayet sistemi oluşturulmuştu. 35:52.240 --> 35:58.500 Bir taraftan askeri vesayet, bir taraftan özellikle yüksek yargıdan kaynaklanan bir vesayet, 35:59.000 --> 36:00.880 seçilmiş hükümetleri sarmalıyordu. 36:00.880 --> 36:05.340 Bunun adının AK Parti hükümeti olması şart değil, önemli değil. 36:06.180 --> 36:14.980 Bu grupların, bunların menfaatine, ideolojilerine aykır olan bütün hükümetler aynı kuşatmanın altındaydı. 36:15.900 --> 36:22.100 Şimdi AK Parti'nin hükümete geldiği 2002 yılını, 2003 yıllarını hatırlayalım. 36:22.780 --> 36:27.840 Yani biz gerçekten çabuk unutan bir halkız. 36:27.840 --> 36:32.960 Hani hafızayı beşer, nisyan ile mağlüldür. 36:33.500 --> 36:38.340 Yani insan hafızası unutma özürlüdür. 36:38.560 --> 36:42.780 Türkçesiyle bir şey var ya, biz çok çok bu konuda özürlüyüz. 36:43.360 --> 36:46.140 Yani geçmişe çok çabuk unutuyoruz. 36:46.140 --> 36:49.500 Sayın Ahmet Gündel yeni anayasa yapımından bahsetti. 36:50.280 --> 36:58.280 Ve buradaki düzenlemeler bize hak mahrumiyeti yaşanmış olaylarda acaba faydası olacak mı? 36:58.340 --> 37:01.180 Örneğin biraz evvel siz zikrettiniz. 37:01.800 --> 37:02.760 Müdahillik konusu. 37:03.560 --> 37:06.400 Şimdi yanılıyorsam düzeltin. 37:06.500 --> 37:10.600 Yargıtaya gelen bir davada temiz edilmiş bir dava oluyor sonuçta. 37:10.600 --> 37:17.260 Yargı, yargıcın ilk baktığı konu bu temiz hakkına sahip mi bu kişi? 37:17.920 --> 37:18.340 Değil mi? 37:18.440 --> 37:21.940 Ona göre ben inceleme hakkım var mı, yok mu, değil midir? 37:22.100 --> 37:22.880 Tabii haklısınız. 37:22.880 --> 37:32.080 Zaten temiz eden kişi gerçekten müdahil sıfatına sahip olmadan temize başvurmuşsa, 37:32.640 --> 37:38.380 yargıtayın dosyanın içeriğine girmeden, yani suçlu mu suçsuz mu olayına girişmeden, 37:38.880 --> 37:43.260 temiz talebini reddetmesi ve dosyayı mahalline iade etmesi gerekir. 37:43.680 --> 37:45.580 Ve dosyada zaten orada kesinleşir. 37:45.860 --> 37:46.900 Elbette bakması lazım. 37:46.900 --> 37:53.460 Ancak dediğimiz gibi yani yargıtay savcısı dosyayı iyi okuyacak. 37:54.120 --> 37:56.700 Orası yüksek mahkemenin savcılık makamı. 37:57.480 --> 37:59.900 Deneyimli ve bilgili kişiler oraya getirilecek. 38:01.080 --> 38:06.500 Dosyayı yargıtaya dairesine intikal ettiği zaman yine oradaki kişi deneyimli bir hakim olacak 38:06.500 --> 38:13.900 ve o deneyimli hakim dosyayı iyi bir şekilde inceleyecek, raporunu hazırlayacak, 38:13.900 --> 38:16.580 bunu ilgili heyete götürecek. 38:16.900 --> 38:21.960 Heyette deneyimli beş tane yüksek yargıçtan oluşuyor, oluşması gerekiyor. 38:22.640 --> 38:24.980 Şimdi onun için hep yargıtaya vurgu yapıyoruz. 38:25.720 --> 38:30.980 Yani yasa koyucu neden beş tane oraya yüksek yargıç koymuş? 38:31.640 --> 38:38.180 Bir olayda, bir uyuşmazlıkta beş tane yüksek yargıç kafası, aklı, deneyimi, mantığı bir araya gelsin 38:38.180 --> 38:43.340 ve o problem, o dava orada çok sağlıklı bir şekilde karara bağlansın. 38:43.340 --> 38:47.020 Yoksa oraya iki tane, üç tane de yüksek yargıç konabilirdi. 38:47.100 --> 38:50.060 Bir yüksek yargıç da bunu inceleyebilirdi. 38:51.020 --> 38:56.040 Örneğin Asliye Hukuk Mahkemesi veya ceza mahkemesinde bir tane yargıç inceleyerek karar verir. 38:56.400 --> 38:59.240 Yargıtay'da da bir tane yüksek yargıç bunu denetleyebilirdi. 38:59.240 --> 39:07.280 Ama o yüksek yargıcın gözünden ne kadar deneyimli olursa olsun, ne kadar bilgili olursa olsun bir takım şeyler kaçabilir. 39:07.400 --> 39:12.340 Bir kişi kaçırabilirsiniz veya deneyiminiz, tecrübeniz, bilginiz ona yetmeyebilir. 39:12.780 --> 39:20.280 Ancak sizin o açığınızı diğerleri kapatır ve beş kişinin kararıyla çok sağlıklı bir sonuca ulaşılabilir. 39:20.460 --> 39:26.540 Bundan dolayı beş tane yargıç var ve bu yargıçların da iyi inceleme yapması gerekiyor. 39:26.540 --> 39:51.760 Şimdi geçmişte ve kısmen bugün olduğu gibi beş kişinin vermesi gereken kararı, beş kişinin dinlemesi gereken takriri, müzakereyi iki kişi, üç kişilik bölünmüş heyetlere yaptırırsanız işte yüksek yargıdaki adaletsizlikler de ortaya çıkar ve bu da vatandaşa yansır. 39:51.760 --> 40:07.220 Bu nedenle işte bu tür olaylar biraz buradan kaynaklanıyor, biraz da biraz önce ifade ettiğim gibi o dönemlerde yüksek yargının özellikle sekizinci ceza dairesinin aşırı siyasallaşmasından kaynaklanan nedenlerden kaynaklanıyor. 40:07.620 --> 40:14.500 İşte bu dosyada bu unsurlar bir araya gelince böyle çok garip bir durum ortaya çıktı. 40:14.500 --> 40:26.740 İlk bozmada yer alması gereken bozmalar ikinci bozmada ortaya çıktı ve çok garip bir koki durumda bugün karşı karşıyayız. 40:26.840 --> 40:28.500 Mahkeme de son derece zor durumda. 40:28.500 --> 40:32.180 Sanıklar da zor durumda. 40:32.480 --> 40:35.860 Düşünün ki kaç yıldan beri yargılanıyorlar? 40:36.040 --> 40:40.500 11-12 yıldan beri yargılanıyorlar ve ceza tehdidi altındalar. 40:41.220 --> 40:43.960 Kamuoyuna çok farklı bir şekilde lanse edildiler. 40:44.440 --> 40:51.940 Sanıklara işkence yapıldı ve o işkenceden kaynaklanan yargılama bir tarafta devam ediyor. 40:52.840 --> 40:54.800 Mahkeme onu görmezden geliyor. 40:54.980 --> 40:57.300 Sonucunu beklemek gibi bir zahmete katlanmıyor. 40:57.300 --> 41:08.520 Onun için maalesef yargının iyi işlememesinden kaynaklanan nedenlerle ve geçmişte polis teşkilatının da görevini iyi yapmamasından, 41:08.520 --> 41:21.460 o dönemlerde politiz olmasından, diğerlere hizmet etmek gereğini duymasından dolayı bütün bunlar birleşince böyle sizin bu dava ve diğer birçok davada olduğu gibi gariplikler ortaya çıktı. 41:22.060 --> 41:25.760 Ancak o gün ortaya çıkması bugün de bunların devam etmesi anlamına gelmiyor. 41:25.760 --> 41:33.300 Bu tür hukuk haykırılıkların, yanlışlıkların dava devam ettiğine göre, kesinleşmediğine göre giderilmesi lazım. 41:33.760 --> 41:41.660 Kesinleşmiş olsa bile bugün işkence davası yargılamanın yenilenmesini gerektirecek nitelikte bir delildir. 41:42.520 --> 41:45.860 Bu dahi baş başta o yargılamanın yenilenmesini gerektirir. 41:45.860 --> 41:54.160 Bu nedenle henüz dosyaya devam ediyorken bütün bunların göz önüne alınmak suretiyle bu ve benzeri davalarda sağlıklı kararların verilmesi lazım. 41:54.160 --> 42:03.900 Bunu gündemde olan bir konu olduğu için ve yargı çarpıtlığına, yargıtayın ve yerel mahkemelerin birçok kez sağlıksız çalışmasına örnek olarak gösteriyoruz. 42:04.000 --> 42:05.920 Ve canlı örnek olarak bu hayla önümüzde duruyor. 42:06.020 --> 42:16.580 Ve bunun gibi binlerce dosya düşünün ki ve bunun binlerce yüz binlerce sanığı, şikayetçisi, mağduru bu olaylardan zarar görecek bir şekilde önümüzde duruyor. 42:16.580 --> 42:32.640 Bu nedenle siz saklısınız önce bu tür usulü işlemlerin incelenmesi ve bu incelemelerin sağlıklı yapılması gerekirken maalesef bir basit diyebileceğimiz suçtan zarar görme müdahillik konusunda bile bu kadar çarpıklıklar ortaya çıkabiliyor. 42:33.480 --> 42:40.760 Peki şimdi bu hak mahrumiyetini nasıl geri alacak vatandaş? 42:40.760 --> 42:52.200 Madem müdahil hakkı olmayan, temiz yetkisi olmayan biri davayı tekrardan yargıya, bitmiş bir davayı tekrardan yargılanır hale getirdi. 42:52.200 --> 43:07.240 Bu konuda da mahkeme müdahilliği kaldırmış olmasına rağmen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı konuyu Hukuk Genel Kurulu'na, Yargıtay Genel Kurulu'na, Ceza Genel Kurulu'na götürmedi. 43:07.240 --> 43:19.700 Orada kapanıyor mu? Ben yaptım oldu mu? Yoksa bunun yeniden bir hukuki anlamda canlandırılması, bu hakkın tekrardan tesis edilmesi mümkün mü? 43:19.700 --> 43:26.380 Tabii ki burada yani yerel mahkemeler yine büyük sorumluluk düşüyor. Yani yerel mahkemeler bu böyle oldu diye onunla şey yapmak zorunda değiller. 43:26.380 --> 43:37.000 Her zaman için kendi kararlarında farklı bir karar verebilirler. Eğer orada bir hukuka aykırılık görüyorsa, hukuka aykırı bir karar verildiğini görüyorsa kendileri özgürce bir karar verebilirler. 43:37.000 --> 43:53.000 Bunun önünde herhangi bir set yok yani. Bu konuda hani yerel mahkeme istediği yönde bir karar verebilir. Eğer oradaki kararın, bozmanın veya herhangi bir kararın hukuka aykırı olduğunu, yürürlükteki kanunla aykırı olduğunu görüyorsa bunu farklı bir karar olarak tekrardan gönderebilir. 43:53.000 --> 44:01.480 Hükmünde bunu tesis edebilir yani hepsine katılmadığı yönleri. O zaman yeni anayasada bu tip düzenlemeler... 44:01.480 --> 44:15.880 Yok bu düzenlemeler var zaten. Yeni yasal düzenlemeler veya anayasada değişiklikte hiç gerek yok. Sadece biraz önce bahsettiğimiz gibi yargıçlarımızın doğru verdikleri, inandıkları kararların arkasında durma cesaretini göstermeleri gerekiyor. 44:16.020 --> 44:19.400 Bu kadar bu. Yani herhangi bir yasal düzenlemeye falan gerek yok. 44:19.400 --> 44:29.320 Ya ben karışmayayım artık. Yani yargıtay böyle karar vermiş veya yargıtay iştihadı böyle olayı değil bu. Yani hep bunun altını tekrar çizmem gerekiyor. 44:29.440 --> 44:39.760 Yani savcı ve yargıçlarımız tabii özellikle karar merciğinde yargıçlarımız olduğu için şunu iyi bilmeleri gerekiyor. Asıl yargılama merciği yerel mahkemelerdir. 44:39.760 --> 44:49.260 Asıl mahkemeler yerel mahkemelerdir. Yüksek mahkemeler ikinci derecededir. Yani denetim mekanizmalarıdır. 44:49.400 --> 45:03.500 Yani yüksek mahkeme yargıtay danıştay yüksek mahkeme gibi görülüyor ama yani birinci öncelikte bir merciği gibi görülüyor ama asıl mahkemeler yerel mahkemelerdir. 45:03.500 --> 45:10.420 Yine biraz önce ifade ettik birçok karar temiz edilmez. Yerel mahkemede kesinleşir. Yargıtay'a bile gelmez. 45:10.420 --> 45:25.060 Onun için yargıçlarımızın soruşturmalarını, tahkikatlarını iyi yaparak ve inceleyerek, araştırarak vicdanlarına delillere uygun karar vermeleri halinde 45:25.060 --> 45:43.740 Yargıtay özel dairesi, üçüncü, beşinci, birinci, yedinci, onuncu, onbirinci ceza dairesi her neyse, ne söylerse söylesin, kendi bildiği doğruysa ve yargıtayın verdiği bu kararda problemler görüyorsa, kendi verdiği kararın arkasında durması gerekiyor. 45:43.740 --> 45:55.760 Bu şu demek değildir. Yargıtay doğru tespit yapmış, yerel mahkemenin kararı gerçekten yanlış. Ben verdim, yanlış da olsa direnirim. Olayı değil benim söylediğim hadise. 45:56.000 --> 46:11.200 Gerçekten hepimiz, yargıçlarımız yanlış kararlar verebiliriz, verebilirler. Sonuçta insan unsuru farklı değerlendirmiş olabilir, yanlış takdir etmiş olabilir. 46:11.200 --> 46:20.540 Onu gördüğü zaman elbette ki hatasını kabullenmek suretiyle yargıtayın bozmasına uyması gerekir. Kuru kuruya bir direnme doğru değildir. 46:20.600 --> 46:34.380 Yargıtay da üst merci olarak buna çok hoş bakmaz. Ama doğru verdiğiniz bir karara gerçekten dosya önünüze geldikten sonra da hala eski kararınızın doğruluğuna inanıyorsanız, elbette bu kararın arkasında duracaksınız. 46:34.380 --> 46:43.520 Zaten bu göreviniz de, bu sizin göreviniz. Adalet onu gerektiriyorsa, hak onu gerektiriyorsa kararın arkasında duracaksınız. 46:43.940 --> 46:59.160 Dairenin üzerinde de ceza genel kurulu var. Daha genişletilmiş bir kurul. Bu nedenle yargıçlarımız, mahkemelerimiz gerek hukukta gerek cezada iyi tahkat yapsınlar, iyi incelesinler. 46:59.160 --> 47:07.440 Verdikleri kararın arkasında da dursunlar. Topu birbirlerine atmasınlar. Ben bir karar vereyim yargıtaya gitsin. 47:07.900 --> 47:19.540 Yargıtay da yerel mahkeme zaten olaya en yakın yerdir. O bir karar vermiş ben onuyum dediği takdirde ki yargıtay da halen bu anlayış maalesef ağırlıklı olarak devam ediyor. 47:19.540 --> 47:31.640 Bu şekilde son derece sağlıksız kararlar çıkar. İnsanlarımız da mağdur olurlar. Bu son zamanlarda yargıtayın yaptığı gibi hızlı bir şekilde karar çıkarmak hiçbir zaman marifet değil. 47:32.100 --> 47:38.360 Dosya beş sene beklesin, iki sene yerine beş sene beklesin ama doğru karar çıksın, adil karar çıksın. 47:38.360 --> 47:47.840 Ben beş yıl bekleyecek dosyayı iki yılda bitireyim diye yanlış kararlar verirseniz işte en büyük tahribatı bu tavır açar. 47:48.200 --> 47:55.520 Maalesef bugün yargıtay halen bu tavrın içerisinde ben son uygulamalarda yanlış buluyorum. 47:55.520 --> 48:04.700 Aslında yani yargıda genel olarak yani olduğu bir kere anlayışının hiç işlemeyeceği bir yer varsa orası yargıdır yani. 48:04.900 --> 48:12.640 Bütün devlet kurumları arasında. Oldu bir kereyi tölere edebilecek, ödeli edilemeyecek tek bir alan varsa yargı alanıdır. 48:13.100 --> 48:21.980 Ahmet Bey'in daha önce izah ettiği gibi burada artık insanların hak ve adalet duygusu, özgürlükleri gibi çok önemli kriterler söz konusu oluyor. 48:21.980 --> 48:30.700 Artık bunların telafisi olmuyor. Yani siz bir insana hapishaneye koyduğunuzda veya işte bir servetini aldığınızda bir şey yaptığınızda 48:30.700 --> 48:38.240 onunla ilgili hayatını etkileyecek bir yargı kararı verdiğinizde artık onun geri dönülemez ve telafi edilemez sonuçları ortaya çıkıyor. 48:39.060 --> 48:48.340 Bunun da önüne geçebilmek için olduğu bir kere anlayışından vazgeçmek, eğer ortada hukuki bir hata varsa bunun önlemenin yollarını aramak gerekiyor. 48:48.340 --> 48:57.520 Bunun önlemenin yolu da yani dosyaları tam tetik etmek ve Ahmet Bey'in de dediği gibi yani eğer bir karar doğruysa, 48:57.760 --> 49:02.580 bunu hukuken doğru olduğunu inanılıyorsa onun arkasında durabilmektir yani. Başka bir yolu yok yani. 49:02.820 --> 49:12.520 Evet başka etkenlerin etkisi altında kalmamak, hukukun gereğini yapmak, kanunun ve vicdanın getirdiği bir kararla adaleti tesis etmek. 49:12.520 --> 49:26.660 Biz zaten Türk adaletine güveniyoruz. Buradaki adil yargı programımızdaki kastımız yargının daha iyileştirilmesi yönünde katkılarımızı sunabilmek, 49:27.040 --> 49:31.040 iyileştirmek için de mevcut hatalar üzerinden gitmek gerekiyor. 49:31.040 --> 49:36.380 Elbette tabii çok özür diliyorum. Burada bizim amacımız şurayı burayı eleştirmek olgusu değil. 49:36.500 --> 49:38.540 Tabii biz bunlarla zaten uğraşmıyoruz. 49:40.040 --> 49:44.280 Kurumaya da kişilere karşı herhangi bir önyargımız yok. Hepsi bizim kurumumuz zaten. 49:44.660 --> 49:45.040 Şüphesiz. 49:45.040 --> 49:50.800 Bizim de dosyalarımız gidiyor, kişisel dosyalarımız gider, yakınlarımızın gider. Kurumlar bizim kurumlarımız. 49:51.320 --> 49:59.520 Önemli olan bu hataları, yanlışları ortaya koymak suretiyle bu kurumların mümkün olan en iyi bir şekilde işlemesini sağlamak. 49:59.860 --> 50:04.360 Yani eleştiriler ve önerilerimizin zaten amacı tamamen buna yönelik. 50:04.460 --> 50:05.120 Tabii yapıcı. 50:05.320 --> 50:05.540 Evet. 50:05.800 --> 50:10.000 Aslında zaten bu tür olaylarda biz zaten yapılan baskıları eleştiriyoruz burada. 50:10.700 --> 50:14.540 Kalkıp da böyle bir baskı yapmamızda asla söz konusu olamaz zaten. İşin doğası gereği yani. 50:14.540 --> 50:27.380 Elbette, elbette bunların gündeme getirilmesi herkesin hayrına, yargının iyileştirilmesi için, hukuk adına bir güzel davranış modeli. 50:28.020 --> 50:40.160 Kuşkusuz yani biz geçmişte ben de işte eski hakimler vesaire yüksek kurulu döneminde yüksek yargının ideolojik davranışlarını eleştirdik. 50:40.160 --> 50:55.340 Ama o eleştiriler işte bizlerin eleştirileri, kamuoyunun tepkileri, sivil toplum örgütlerinin tepkileri, hükümetin de cesaretli bir şekilde buna yaklaşımı Türkiye'yi o gün bulunduğumuz noktadan bugün çok ileri bir noktaya getirdi. 50:55.340 --> 51:09.400 Yani şimdi biz Mısır'da, Suriye'de, Libya'da yaşanan sıkıntıları bugün yaşamıyorsak işte bu düzenlemelerin son derece etkisi var. 51:09.400 --> 51:18.400 Yani bugün 2003'lere göre, 2002'lere göre, 2000'lere göre daha iyi bir demokratik düzen içerisindeyiz. 51:19.620 --> 51:22.500 Daha bir hukuk devletine yakınız. 51:22.620 --> 51:25.840 İnsan haklarına daha önem veren bir ülke konumundayız. 51:25.840 --> 51:31.620 Askerimiz, yargımız daha demokratikleşti. 51:32.320 --> 51:33.360 Bütün bunları yaşıyoruz. 51:33.520 --> 51:40.560 Yani Türkiye'de bütün bu süreçleri yaşayan insanlar düşüncesi ne olursa olsun bu olguları inkar edemez. 51:40.720 --> 51:41.820 İyi bir noktaya geldik. 51:42.260 --> 51:49.120 Bu iyi noktaya gelmemizin nedeni de ifade ettiğim gibi askeri yardımışlarını eleştirmek, 51:49.120 --> 51:56.240 hükümete, siyasete yaptığı müdahaleleri eleştirmek, yüksek yargının ideolojik tavırlarını eleştirmek 51:56.240 --> 52:03.520 ve dediğim gibi hükümet, parlamentoda bunun cesaret göstermek suretiyle anayasa değişikliğini düzenledi. 52:05.880 --> 52:10.380 Kamuoyunu sunuldu ve bu şekilde referandumda anayasa değişikliği kabul edildi 52:10.380 --> 52:15.260 ve biz gerçekten bu değişiklik bizi çok ileri bir noktaya attı. 52:15.260 --> 52:28.500 Bugün kurumlar kendi işlerini yapıyorlarsa, hükümete böyle askerden veya yüksek yargıdan görevleri dışında bir müdahale gelmiyorsa 52:28.500 --> 52:37.020 biz bütün bunları bu eleştirilere ve bu konuşmalara ve tepkilere borçluyuz. 52:37.500 --> 52:38.940 Bunlar olmasaydı ne olurdu? 52:38.940 --> 52:44.880 Yani bu görüşler ileri sürülmeseydi, bu anayasa değişiklikleri yapılmasaydı, 52:45.360 --> 52:51.020 bugün belki biz hala şeyi bekliyor olacaktık belki, 52:51.140 --> 52:59.400 yani Suriye'de, Mısır'da, Libya'da olan acaba bu Arap baharı Türkiye'ye de sıçrar mı? 53:00.040 --> 53:01.920 Endişesi içerisinde olacaktık bugün. 53:01.920 --> 53:07.340 Bugün biz bu endişe içerisinde değilsek, bundan son derece uzaksak, 53:07.460 --> 53:15.440 işte bu eleştirilere, bu anayasal ve yasal düzenlemelere bunu bağlamak gerekir. 53:15.900 --> 53:18.280 Bunlara borçlu olduğumuzu söylememiz gerekir. 53:18.600 --> 53:24.920 O nedenle hiç kimse, hiçbir kurum eleştirilen alınmasın, gücenmesin. 53:24.920 --> 53:34.160 İşte üç yüz birinci madde kondu, eskinin işte meşhur yedi yüz altmış beş sayılı Türk cezaevi yasasının yüz elli dokuzuncu maddesi. 53:34.600 --> 53:42.940 Hükümeti, askere, polise, bakanlıklara ağzınızı açtığınız zaman kendinizi cezaevinde bulurdunuz. 53:43.720 --> 53:46.180 Bunların hakikaten çok büyük sıkıntıları yaşandı. 53:46.180 --> 53:55.640 Hala üç yüz birinci madde, Türkiye'de son derece önemli düşünce özgürlüğünün, eleştiri özgürlüğünün önünde engel teşkil ediyor. 53:56.340 --> 53:59.640 Bu nedenle biz gerçekten iyi noktalara vardık. 53:59.740 --> 54:02.360 Tabii kat etmemiz gereken çok önemli mesafeler var. 54:02.940 --> 54:04.040 Tekrar ben altını çizeyim. 54:04.120 --> 54:07.300 Biz bugün Arap baharının çok uzağındaysak, 54:07.420 --> 54:14.960 bunu işte bu anayasal ve son zamanlardaki yedi sekiz yıldan beri yapılan anayasal ve yasal düzenlemelere borçluyuz. 54:14.960 --> 54:19.560 Evet, eklemek istediğiniz bir şey var mı? 54:19.640 --> 54:21.120 Ben bir cümle daha eklemek istiyorum. 54:21.280 --> 54:25.840 Yani o düşünce özgürlüğüyle ilgili 277 ve 288. maddeler var. 54:26.380 --> 54:29.700 Yargı görevini yapan etkileme ve adil yargılama etkilemeye teşebbüs suçları. 54:30.180 --> 54:34.560 Bunlar da aynı şekilde yani düşünce özgürlüğünün önünde önemli bir engel. 54:35.140 --> 54:40.420 Şimdi herhangi bir kurumu eleştirmek zaten düşünce özgürlüğünün doğası gibi yapılması gereken bir şey. 54:40.940 --> 54:43.400 Ama yani burada bir baskı söz konusu değil. 54:43.400 --> 54:46.120 Hayır, herkes fikrini özgürlüğü ifade ediyor. 54:46.520 --> 54:49.620 Bu yargı kurumları için de söz konusu olmalı yani. 54:50.060 --> 54:54.720 Bunu yapan insanlar hakkında dava açılması ve benzeri şekilde yaptırımlar uygulanması, 54:55.420 --> 54:58.160 hukuk devlet ilkesine taban tabana ters bir uygulama. 54:58.700 --> 55:00.960 Bunun için yani bu tür uygulamaların da önüne geçilmesi gerekiyor. 55:01.080 --> 55:02.340 301'den bahsetti Ahmet Bey. 55:02.340 --> 55:05.040 Bunun yanında 277 ve 288 de var. 55:05.140 --> 55:11.160 Bunlar da hukuk devlet ilkesiyle anayasaya aykırı uygulamalar olarak halen daha yürürlükte. 55:11.320 --> 55:12.800 Bunların da kaldırılması gerektiğini düşünüyorum. 55:12.800 --> 55:22.900 Evet, yani bu 288, 277 ve birkaç benzeri maddenin yeni baştan düzenlenmesi konusunda seçimlerden önce hükümetin bir çalışması vardı. 55:23.120 --> 55:29.620 Ancak araya seçimler girdi, parlamento tatili girdi ve o tasarı da biraz geriye kaldı. 55:29.620 --> 55:34.880 Ama sanıyorum önümüzdeki günlerde yargı ile ilgili bir şey gündeme geliyor. 55:35.340 --> 55:45.560 Yani yargının hızlandırılması ve Türk Ceza Yasası'nda tekrar bu bahsettiğimiz maddelerle ilgili düzenleme yapılması konusu gündeme gelecek. 55:46.220 --> 55:53.760 Örneğin bu yargının hızlandırılması konusunda yargıtayın daha az cezayı gerektiren davalarla, 55:53.760 --> 56:05.780 daha çok cezayı gerektiren davalara ya da alacak verecek ilişkilerinde bu şekilde suluk hukuk, asli hukuk, ticaret mahkemesi gibi mahkemelerde görülen davalara 56:05.780 --> 56:10.460 önemine göre yeni heyet oluşumları gündeme gelecek ve bunun gelmesi lazım. 56:10.580 --> 56:11.960 Bunu elbette son derece önemli. 56:11.960 --> 56:20.440 Yani bir hakaret davasına, bir tehdit davasına, bir yaralama davasına, bir hırsızlık davasına beş kişilik yüksek yargıç heyeti bakmaması lazım. 56:20.440 --> 56:25.460 Üç kişilik bir heyet bunlar için son derece yeterli. 56:26.120 --> 56:34.160 Ama bir gasp davası, bir sahtecilik, bir adam öldürme gibi ağır ceza mahkemesinden ya da özel yetkili ağır ceza mahkemelerinden verilen kararlarında 56:34.160 --> 56:36.980 bu beş kişilik heyetler tarafından incelenmesi gerekir. 56:37.340 --> 56:38.320 Bu doğru bir yoldur. 56:38.320 --> 56:45.180 Aynı zamanda fiilen gerçekleştirilen, bölünmüş heyetleri yasal bir şeye kavuşturacaktır. 56:45.820 --> 56:48.500 Ve bu şekilde yasa dışı uygulama sona erecektir. 56:48.500 --> 56:54.080 Bir de yüksek yargıçlar daha verimli bir şekilde kullanılmış olacaktır. 56:54.140 --> 56:58.540 Daha çok dosya, daha sağlıklı bir şekilde ve yasaya uygun bir şekilde çıkacaktır. 56:59.000 --> 57:03.140 Ben bu tür düzenlemeleri gerçekten önemsiyorum, destekliyorum. 57:03.240 --> 57:05.200 Bu düşünceyi daha önce ben de zaten ifade ettim. 57:05.200 --> 57:07.700 Bu nedenle bu tür düzenlemeler yararlıdır. 57:07.840 --> 57:19.800 Fakat biraz önce bahsettiğimiz Bakırköy'deki Aslı Hukuk Hakimi'ni alıp da yargıtaya tetkili hakimi olarak dört beş ay süreliyle vermek akla zarar bir olaydır. 57:20.600 --> 57:22.400 Bundan derhal vazgeçilmesi gerekir. 57:23.240 --> 57:25.440 Bunun sağlayacağı yarar yoktur. 57:25.440 --> 57:29.260 Aksine son derece zararlı bir uygulamadır. 57:29.340 --> 57:33.420 İşte bugün bu zararlı uygulamanın mağdurlarından birisi de bizler olduk. 57:33.800 --> 57:35.100 Bizzat gözümüzde gördük. 57:35.460 --> 57:37.640 Bu nedenle bu uygulama doğru bir uygulama değildir. 57:37.740 --> 57:41.060 Ben bu konuda hakimlere ve savcılara yüksek korunu uyarmak istiyorum. 57:41.060 --> 57:47.720 Son bir paragraf olarak ben ülkemizdeki işkence sorunu ile ilgili bir cümle sarf etmek istiyorum. 57:48.260 --> 57:53.460 Şimdi ülkemiz bilindiği üzere Rusya ile birlikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde en çok mahkum olan ülke. 57:54.060 --> 58:00.220 Bu davalarına birçok kısmının da geçmişten kalan işkence uygulamaları geliyor. 58:00.520 --> 58:06.920 Bunların büyük bir kısmı da vatandaşlarımıza gözaltı sözcüğünde uygulanan işkencelerden, kaynaklanan uygulamadan geliyor. 58:06.920 --> 58:12.920 Bu çok önemli bir kıstas çünkü işkence suçu, insanlığa karşı bir suç ve çok ağır bir şey. 58:13.080 --> 58:23.100 Yani insanın onurunu, haysiyetini, kişiliğini, bütün yaşamını baştan aşağı değiştirecek, hayata bakış açısını değiştirecek bir uygulama. 58:23.740 --> 58:25.920 Bunun şiddetle önüne geçilmesi gerekiyor ülkemizde. 58:27.300 --> 58:36.700 Son dönemde özellikle 2002 yılından sonra buna ilişkin gerek polis teşkilatına gerek adliye safhasında bir uygulamalar var. 58:36.700 --> 58:40.140 Ancak başbakanımız biliyorsunuz son günlerde bir açıklama yaptı. 58:40.220 --> 58:41.960 İşkenceye sıfır tolerans dedi. 58:42.100 --> 58:44.940 Yani bu başbakanımızın kendi şahsi açıklaması. 58:45.700 --> 58:50.960 Ancak yargılama safhasında işkenceye sıfır tolerans konusunda bazı aksaklıklar ve sıkıntılar yaşanıyor. 58:51.860 --> 58:55.100 Hakimlerimizin ve savcılarımızın da bu konuya çok dikkat etmesi gerekiyor. 58:55.680 --> 58:56.940 Çünkü çok önemli bir konu. 58:57.080 --> 59:01.820 Gerçekten insanın hayatını baştan aşağı, sonraki yaşamını etkileyecek bir konu olduğu için. 59:01.820 --> 59:08.400 O insanların yaşadığı mağduriyetlerin çok çok dikkatle incelenmesi ve göz önünde bulundurulması gerekiyor. 59:08.800 --> 59:17.400 Aynı şey kendi kız kardeşine, kendi çocuğuna, kendi oğluna veya kendisinin başına gelse ne düşünürdü, ne hissederdi, ne yaşardı? 59:18.160 --> 59:23.400 Bunu hissederek, bu dünyayı tasavvur ederek bir karar ve bir düşünceye varması gerekiyor. 59:23.400 --> 59:26.080 Onun için bu konunun önüne geçilmesi gerekiyor. 59:26.200 --> 59:34.940 Yani yargılama safhasında da işkenceye sıfır toleransın hakim kararlarıyla, mahkeme kararlarıyla da hayata geçilmesi gerekiyor. 59:35.020 --> 59:35.940 Çok önemli bir konu bu. 59:36.700 --> 59:49.720 Hele ki işkenceyle alınmış ifadelerin ve yanında müdafiye olmadan alınmış ifadelerin yargıda destişe olarak, dayanak olarak kullanılması ve buna üzerine hüküm kurulması. 59:49.720 --> 59:53.180 O çok daha katmerli bir hata alınmış oluyor. 59:53.200 --> 59:54.300 Bilmiyorum, zamanımız var mı? 59:54.560 --> 59:56.660 Ceyhun Bey çok önemli bir konuya temas etti. 59:57.040 --> 01:00:08.000 Yani gerçekten hükümet, Avrupa Birliği uyumu çerçevesinde işkencenin önlenmesine yönelik çok önemli adımlar attı. 01:00:08.120 --> 01:00:11.020 Ve bunda da çok ilerleme sağladı. 01:00:11.020 --> 01:00:18.960 Çünkü biz geçmişte işkenceye dayalı ifadeleri çok yaşadık, çok gördük. 01:00:19.040 --> 01:00:21.200 Başımızdan da bu tür şeyler geçti. 01:00:23.100 --> 01:00:32.140 Okuduğumuz özellikle örgüt dosyalarında sayfalarca işkence raporları vardı ve biz bunları yüksek yargıda görmezden geldik. 01:00:32.140 --> 01:00:45.000 Yani Ceyhun Bey'in dediği son derece doğru yargı, yerel yargı olarak, yüksek yargı olarak işkenceye en fazla karşı çıkması gereken bu kurumlardır. 01:00:45.000 --> 01:00:50.880 Çünkü işkence sonuçta yargı olarak denetlenen bir olaydır. 01:00:51.420 --> 01:01:03.740 Şayet bir kişinin ifadesi işkenceyle alınmışsa artık ve bu konu dosyaya intikal etmişse bunu özellikle yüksek yargı görmezden gelemez. 01:01:03.740 --> 01:01:16.860 Ya da bir yasak delili görmezden gelerek normal bir delil gibi değerlendirip karar verirse işte o zaman polis, jandarma ya da yerel savcı yargıçlar bunu yol haline getirirler. 01:01:17.320 --> 01:01:21.180 Biz maalesef bunun uygulamalarına hala rastlıyoruz. 01:01:21.760 --> 01:01:26.140 Benim de başımdan geçen yargıtaydaki birçok dosyada bunu görüyoruz. 01:01:26.140 --> 01:01:32.380 Anlattığımız halde de bunu anlamakta zorlandıklarını görüyoruz. 01:01:32.440 --> 01:01:34.080 Anlamak istemediklerini görüyoruz. 01:01:34.240 --> 01:01:44.940 Mesela bir defasında bir öldürme davasında sanık savcılıkta müdafi var. 01:01:46.560 --> 01:01:48.920 Müdafi huzurunda ifade vermiş. 01:01:49.160 --> 01:01:50.780 Daha doğrusu ifade vermek istememiş. 01:01:51.660 --> 01:01:53.760 Bu şeyde ifade vermek istemiyorum. 01:01:54.240 --> 01:01:55.580 Susma hakkını kullanıyorum demiş. 01:01:55.580 --> 01:02:00.480 Aynı günlü polis yer gösterme tutanağı düzenlemiş. 01:02:01.960 --> 01:02:04.980 Yer gösterme ve ön görüşme tutanağı düzenlemiş. 01:02:05.780 --> 01:02:10.300 Ve orada ne müdafi bulundurulmuş ne sanığa yasal hakları hatırlatılmış. 01:02:10.980 --> 01:02:12.640 Sanığın orada ikrarını almışlar. 01:02:13.300 --> 01:02:17.460 Ve o ikrada da diğer 4-5 sanıklılığıyla çok önemli ithamlar var. 01:02:17.880 --> 01:02:22.840 Ve burada ağırlaştırılmış müebbetten 20-30 yıllara kadar, dünya kadar cezalar çıktı. 01:02:22.840 --> 01:02:30.260 Ve Yargıtay'a birinci ceza dairesinde bu belgeyi defalarca göstermemize rağmen maalesef dikkat alınmadı. 01:02:30.740 --> 01:02:35.440 Bakın, bu olay gerçekten örnek bir olay. 01:02:35.520 --> 01:02:38.580 Bunun gibi bir yılın olay yüksek yargıdan geçiyor. 01:02:38.580 --> 01:02:41.680 Yargıtay birinci ceza dairesi burada. 01:02:42.680 --> 01:02:44.220 O dosya geldi geçti. 01:02:44.820 --> 01:02:48.020 Yani şu anda görülen bir dava değil zaten. 01:02:48.760 --> 01:02:58.940 Yargıtay o gün, o ön görüşme tutanağında alınan ikrarın ve atfı cürümlerin yasa dışı olduğunu ve delil sayılamayacağını vurgulamış olsaydı, 01:02:58.940 --> 01:03:05.500 daha sonra polis ve savcı buna dikkat edeceklerdi ve böyle bir olaya bir daha neden olmayacaklardı. 01:03:06.080 --> 01:03:15.600 Ama o belge orada dikkate alınmadığı için aynı polis teşkilatı, aynı savcılık teşkilatı mutlaka bu uygulamalarını bugün de sürdürüyorlardır. 01:03:15.600 --> 01:03:22.060 Bu nedenle özellikle yargı mercilerinin buna çok dikkat etmesi gerekiyor. 01:03:22.140 --> 01:03:23.560 Biz zamanında dikkat etmedik. 01:03:24.540 --> 01:03:25.700 Yargıtay dikkat etmedi. 01:03:25.820 --> 01:03:29.500 Sayfalarca işkence raporları görmezden gelindi. 01:03:30.320 --> 01:03:35.420 Hırsızlık suçlarında, gasp suçlarında, örgüt suçlarında bunlar görmezden gelindi. 01:03:35.540 --> 01:03:37.220 Doktorlarımız görmezden geldi. 01:03:38.360 --> 01:03:43.280 Önlerine gelen işkence olaylarında işkence yoktur raporları verildi. 01:03:43.280 --> 01:03:44.900 Bugün bunlar artık yok. 01:03:44.900 --> 01:03:48.260 Ancak ben şunun altını tekrar çizmek istiyorum. 01:03:48.360 --> 01:03:49.440 Ceyhun Bey de söyledi. 01:03:49.680 --> 01:03:50.920 İşkenceden şikayet etti. 01:03:51.560 --> 01:03:53.760 O da avukat bu uygulamaların içerisinde. 01:03:54.100 --> 01:03:54.940 Son derece haklı. 01:03:56.880 --> 01:04:06.420 2002 yıllarından sonra bu Avrupa uyumu çerçevesinde gerçekten hükümet başbakan isabetli bir şekilde işkenceye sıfır toleransı dediler. 01:04:06.980 --> 01:04:09.260 Ve bunu da çok sıkı bir şekilde uyguladılar. 01:04:09.260 --> 01:04:16.420 Fakat 2010'lara, 2011'lere geldiğimiz zaman bu sıfır toleransın gevşediğini biz görüyoruz. 01:04:17.860 --> 01:04:19.200 Bunun gevşediğini görüyoruz. 01:04:19.700 --> 01:04:20.980 Bu son derece tehlikeli. 01:04:21.460 --> 01:04:27.720 Bugün tekrar Başbakan, İçişleri Bakanı çıkıp biz hala o noktadayız. 01:04:27.720 --> 01:04:31.620 İşkenceye sıfır tolerans düşüncemizi devam ettiriyoruz. 01:04:32.260 --> 01:04:42.060 Buna aykırı davranan güvenlik güçlerini gerektiği şekilde, enser şekilde cezalandıracağız diyerek olayı güncellemelere gerekiyor. 01:04:42.060 --> 01:04:44.060 Bugün bu olay gevşemiştir. 01:04:44.600 --> 01:04:51.320 Birçok yerde, jandarmada, poliste işkencelere tekrar rastlamaya başladık. 01:04:53.560 --> 01:05:04.020 Yargıçlarımız, savcılarımız buna yine göz yummak gibi bir davranış, yanlış bir davranış içerisinde bir kısmı giriyorlar. 01:05:04.020 --> 01:05:19.120 Bu nedenle bu son derece önemli işkenceye sıfır toleransın bugün tekrar teyit edilmesi ve hükümet olarak bunun arkasında olunduğunun tekrar emniyet teşkilatlarımıza belirtilmesi, 01:05:19.240 --> 01:05:25.920 bunun genelgelerinin her neyse tekrar gönderilerek bu konuların hatırlatılması gerektiği kanaatindeyim. 01:05:25.940 --> 01:05:26.620 Çok önemli. 01:05:27.320 --> 01:05:29.480 Ben somut bir örnekle vermek istiyorum. 01:05:29.480 --> 01:05:46.280 Madem Bav davasından verdik örnekleri, aynı şekilde 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde Bav davası ve Bav davasında soruşturma safhasında sonradan gözaltına alınan birkaç kişinin ayrı bir numarayla ayrı bir dosyası. 01:05:46.380 --> 01:05:52.660 İkisi de aynı içerikte, iddianameler aynı, kişiler aynı, iddialar aynı, içerik aynı. 01:05:52.660 --> 01:06:11.300 Aynı mahkeme o ufak kısımdaki arkadaş Bav davasında mensuplarına yargılananlara işkence altında alınan ve müdafiye olmayan o ifadeler hükme esas alınamaz kararıyla beraat verdi. 01:06:11.300 --> 01:06:21.500 Daha sonra Bav davasının ana büyük kısmında o ifadeleri hükme esas aldığını ifade etti ve öylesine de ceza verdi. 01:06:21.960 --> 01:06:26.340 Gerçi Yargıtay'dan bozuldu bu çok hatalarından mahkemenin dolayı. 01:06:26.440 --> 01:06:32.380 Dolayısıyla yanlış uygulamaların içinde böyle hayati konularda var. 01:06:32.380 --> 01:06:48.080 Tabii şurada söylemeliyiz yani gerek emniyet teşkilatımız gerek jandarma teşkilatımız geçmişe oranla on yıl öncesine sekiz yıl öncesine oranla gerçekten bu konuda çok hassaslar. 01:06:48.200 --> 01:06:58.320 Ben de biliyorum yani emniyete gittiğiniz zaman eskiden malum yani şikayetçi olarak bile gitseniz emniyette çok büyük sıkıntılarla. 01:06:58.320 --> 01:07:05.760 Yani bırakın sanık olmayı bir suç işlemeyi şikayetçi olarak gittiğiniz olaylarda bile çok önemli sıkıntılarla karşı karşıya kaldırdınız. 01:07:06.680 --> 01:07:08.180 Bugün öyle değil. 01:07:08.700 --> 01:07:11.800 Gerçekten uygar muameleler var. 01:07:12.520 --> 01:07:21.140 Yani çok ağırlıklı olarak usule uygun, hukuka uygun ve uygar bir muameleyle karşı karşıya kalıyorsunuz. 01:07:21.760 --> 01:07:27.120 Ben bunu en iyi değerlendirebilecek kişilerden birisi olduğumu düşünüyorum. 01:07:27.120 --> 01:07:31.480 Çünkü geçmişte birçok işkence olayıyla da karşı karşıya kaldık. 01:07:31.480 --> 01:07:38.140 Demin bahsettiğim gibi dosyalarda da çok işkenceye rastladık. 01:07:38.720 --> 01:07:49.300 Onun için yani şöyle bir küçük bir kıyaslama yaparsak somut bir olaydan olay daha açıklığa kavuşacaktır. 01:07:49.300 --> 01:07:58.180 Ben bir ilçede savcılık yaparken işte Asli İzha Mahkemesi'nin duruşmasında savcı olarak bulunuyorum. 01:07:59.020 --> 01:08:01.960 Duruşma salonunda kapısı açık. 01:08:02.920 --> 01:08:05.260 İşte orada görev başkomiserlikte. 01:08:05.940 --> 01:08:07.740 Orası küçük bir ilçe olduğu için. 01:08:07.740 --> 01:08:10.000 Baktım dikkatimi çekti. 01:08:10.080 --> 01:08:14.160 Başkomiser duruşma salonunun önünde volt alayıp duruyor kapının önünde. 01:08:14.240 --> 01:08:16.060 Görüyorum belli ki bir sıkıntısı var. 01:08:17.940 --> 01:08:20.220 İşte ara verdiğimizde çıktım dışarıya. 01:08:20.700 --> 01:08:22.260 İşte bakıyor ediyor falan. 01:08:23.140 --> 01:08:23.900 Ne oldu dedim. 01:08:24.580 --> 01:08:26.560 İşte efendim dedi bir ifade alırken dedi. 01:08:27.140 --> 01:08:28.880 Biraz dozu kaçırmışız dedi. 01:08:29.480 --> 01:08:30.520 Gözü şişmiş dedi. 01:08:30.520 --> 01:08:34.480 Şeyinde de ne yapacağız ben mahvoldum bilmem ne falan. 01:08:35.340 --> 01:08:35.540 Şimdi 01:08:35.540 --> 01:08:41.600 Oranın işte başkomiseri konumunda eskiden böyleydi. 01:08:42.120 --> 01:08:47.860 Şimdi yine kendi ilk avukatlığa başladığım yıllarda işte beş sene kadar önce 01:08:47.860 --> 01:08:52.920 Bir arkadaşımız kendisi Ankara dışındaymış. 01:08:52.920 --> 01:08:53.820 Bana rica etti. 01:08:54.740 --> 01:08:56.740 Bir kişi gözaltına alınmış. 01:08:57.760 --> 01:08:59.780 Onunla bir görüşme yapmamız gerekiyor. 01:08:59.780 --> 01:09:05.100 Ankara'daki şey asayiş galiba ya da organize suçlar her neyse. 01:09:05.800 --> 01:09:09.600 Oraya gittim dedim böyle böyle avukatım işte şeyle görüşmek istiyorum. 01:09:09.720 --> 01:09:11.220 Bir oda yapmışlar. 01:09:11.940 --> 01:09:13.080 Yer gösterdiler. 01:09:13.520 --> 01:09:14.360 Müstakil bir yer. 01:09:14.760 --> 01:09:16.140 İşte koltuklar var. 01:09:17.060 --> 01:09:17.940 Oturttular bizi. 01:09:18.060 --> 01:09:19.560 İşte çayımızı ikram ettiler. 01:09:22.060 --> 01:09:23.380 Şeyi getirdiler. 01:09:23.520 --> 01:09:25.300 Şüpheliği getirdiler. 01:09:25.300 --> 01:09:31.920 İşte dosyadan da verilebilecek örneklerden verebileceklerini ifade ettiler. 01:09:31.920 --> 01:09:34.360 Görüşebileceğimizi çayımızı ikram ettiler. 01:09:34.440 --> 01:09:37.100 Olayı anlattı oradaki görevli komiser. 01:09:37.100 --> 01:09:41.080 Son derece hoşuma gitti. 01:09:41.180 --> 01:09:47.460 Gerçekten ilk defa bu sıfır toleranstan sonra böyle bir işim oldu benim emniyette. 01:09:49.040 --> 01:09:57.040 Ve bu işler bittikten sonra komisere dedim ki ben dedim Yarkıtay'dan emekliyim. 01:09:57.040 --> 01:10:01.180 Yarkıtay savcılığından savcıydım yani bu işlere bakan bir insandım. 01:10:01.760 --> 01:10:04.060 Yeni birkaç aydan beri avukatlık yapıyorum. 01:10:05.000 --> 01:10:08.400 Ve geçmiş bir takım şeylerde bilen bir insanım. 01:10:08.460 --> 01:10:10.340 Gerçekten dedim size teşekkür ediyorum dedim. 01:10:11.000 --> 01:10:13.360 Böyle bir pozisyonu görmekten dolayı mutlu oldum. 01:10:14.540 --> 01:10:17.140 Dedim mutluluğumu memnuniyetimi belirttim. 01:10:17.220 --> 01:10:18.200 Teşekkürlerimi sundum. 01:10:18.280 --> 01:10:21.240 Ve gerçekten bu manzara hoş bir manzaraydı. 01:10:21.800 --> 01:10:26.140 Yani nereden nereye geldiğimizin bir göstergesi. 01:10:26.140 --> 01:10:30.040 Gerçekten bu yaygın, ağırlıklı olarak biz bu noktaya geldik. 01:10:30.540 --> 01:10:36.440 Ama polis teşkilatı, jandarma teşkilatı gerçekten çok geniş bir teşkilat. 01:10:36.740 --> 01:10:39.800 Her türden insanların bulunduğu teşkilat. 01:10:40.100 --> 01:10:44.660 Ve bu tür olaylara bu emniyet teşkilatı da çok katı davranıyor. 01:10:44.800 --> 01:10:46.760 Yani ihraç olayları son derece kolay. 01:10:47.500 --> 01:10:51.640 Ama buna rağmen gene de bir gevşeme görüyoruz. 01:10:52.460 --> 01:10:55.520 Gevşeme demek tabii kurumsallık arz ediyor. 01:10:55.520 --> 01:10:59.340 Yani münferitlikten çıkıyor, kurumsal bir tavra dönüşüyor. 01:10:59.800 --> 01:11:03.160 Gevşeme derken bir noktada bunu kastetmiş oluyoruz. 01:11:03.220 --> 01:11:06.040 Bu nedenle bu olay son derece önemli. 01:11:06.140 --> 01:11:09.740 İşkence meselesi, kötü muamele meselesi son derece önemli. 01:11:10.100 --> 01:11:14.680 Bu vesileyle konu açılmış oldu ve bunun da altını çizmiş olduk. 01:11:15.580 --> 01:11:21.680 Bunu hükümetin de, yargının da, bütün vatandaşlarımızın da önemsemesi ve haklarını araması lazım. 01:11:21.680 --> 01:11:28.320 Ama polis ve jandarma teşkilatımızın da iyi bir geçmişe göre, iyi bir konuma geldiğini de onların hakkını da vermemiz gerekir. 01:11:28.740 --> 01:11:34.900 98-21 dönemindeki emniyet ve jandarma teşkilatındaki 2002 yılından sonra büyük dönüşüm meydana geldi. 01:11:35.420 --> 01:11:38.520 Aynı dönüşümün yargı camiasında davranmasını bekliyoruz. 01:11:38.520 --> 01:11:41.920 Şimdi, Ceyhun Bey çok güzel noktalara gerçekten temas ediyor. 01:11:42.020 --> 01:11:46.340 Beni böyle bir takım konuları açıklamaya sevk ediyor. 01:11:46.340 --> 01:11:58.280 Şimdi, evet, Avrupa Birliği uyumu, Türkiye'nin demokratikleşmesi gerçekten çok saydaki korumumuzun önünü açtı. 01:11:59.280 --> 01:12:10.020 Yani işte polisten bahsettik, jandarmadan bahsettik, askerden bahsettik, yargının yüksek kısmından gerçi bahsettik. 01:12:10.020 --> 01:12:27.740 Ama bu Avrupa Birliği uyumu, bu demokratikleşme, hukuk devletine bağlılık olayı maalesef bu kurumlara oranla yargıya yeteri kadar yansımadı. 01:12:27.740 --> 01:12:38.820 Yani bazen baktığımız zaman hala, işte ben 1988'de yargıtaya geldim. 01:12:39.040 --> 01:12:45.100 O dönemlerde, yerel mahkemelerde duruşmalara çıkardık, soruşturmalar yapardık. 01:12:45.980 --> 01:12:56.020 Şimdi, kötü muamele, yani savcı ve polisin, jandarmanın kötü muamelesi vardı da, savcının, yargıcın kötü muamelesi yok muydu? 01:12:56.020 --> 01:12:56.860 Vardı. 01:12:58.280 --> 01:13:08.040 İşte eline silahı alıp, işte otobüsün yolunu kesen polisle beraber ya da işte sanıkları, tanıkları tokatlayan, hakaret eden savcı ve yargıcılarımız vardı. 01:13:08.880 --> 01:13:24.960 Şimdi, veya duruşmada, insani dozların üzerinde hareket eden, yani sanıkları, tanıkları, şikayetçileri, davalıyı, davacıyı azarlayan, kötü muamele eden yargıcılarımız geçmişte çok fazlaydı. 01:13:24.960 --> 01:13:27.220 Bu neden fazlaydı? 01:13:27.800 --> 01:13:38.140 İşte denetim mekanizması olan hakimler ve savcılar yüksek kurulu, bir takım şikayetlere kulağını fazla tıkamasından kaynaklanırdı. 01:13:38.560 --> 01:13:40.960 Şimdi bugün o kadar elbette yok. 01:13:40.960 --> 01:13:52.560 Bugün böyle sanık tokatlayan, işte ağır hakaretler yapan, çok fazla yani tokatlama işini yapan elbette savcı yargıç yok ama hala ben şunu görüyorum. 01:13:53.560 --> 01:14:06.300 Hala taraflara bağıran, taraflara hakaret eden bir yığın savcı ve yargıcımızın olduğunu maalesef biliyorum. 01:14:06.300 --> 01:14:09.000 Bunu zaman zaman bizler de gözlemliyoruz. 01:14:09.620 --> 01:14:15.940 Savcı da olsa, yargıç da olsa, taraflara bu şekilde hareket etmeye hiç kimsenin hakkı yoktur. 01:14:17.400 --> 01:14:19.460 O devletin bir görevlisidir. 01:14:19.460 --> 01:14:31.040 Taraflar bir yanlışlık yapmışlarsa ve suç teşkil eden bir durum ya da inzibati bir durum varsa, yasaların kendisine verdiği yetkiler vardır ancak bunu yapabilir. 01:14:31.780 --> 01:14:39.640 Onun için ne avukatlara ne vatandaşlara hiçbir savcının veya yargıcın kötü muamele yapmaya, bağırıp çağırmaya hakkı yoktur. 01:14:39.640 --> 01:14:41.640 Bugün bu şikayetleri biz hala duyuyoruz. 01:14:43.100 --> 01:14:47.980 Bu nedenle hakimler ve savcılar yüksek kuruluna burada çok önemli bir görev düşüyor. 01:14:48.720 --> 01:14:54.460 Savcının veya yargıcın hiç kimseye kötü muamele yapmaya hakkı yoktur. 01:14:54.460 --> 01:15:19.460 Sayıları az da olsa, hakimleri ve savcılar yüksek kurulunun bu tür olaylarda dikkati davranması, bu yanlışı yapanları da olabilecek şekilde, sert şekilde cezalandırması ve zaman zaman genelgelerle de bu tür durumlara sebebiyet vermemelerinin savcı ve yargıcılarımıza hatırlatılması gerekiyor. 01:15:19.460 --> 01:15:35.760 Bu nedenle son derece doğru, bu kurumların demokratikleşme hukuk devletine bağlılıkları noktasındaki çok sağlıklı uyumları maalesef yargıya aynı oranda yansımadı. 01:15:36.180 --> 01:15:42.300 Bu da yargının çok kapalı kalmasından ve eski hakimler ve savcılar yüksek kurul düzeninden kaynaklandı. 01:15:42.660 --> 01:15:46.740 Biz bugün bu kuruldan bunları bekleme hakkına sahibiz. 01:15:46.740 --> 01:16:08.520 Demin ifade ettiğimiz gibi dosyaların incelenmesi, duruşmaların kısa sürede karara bağlanması, taraflara iyi muamele yapılması gibi hususlarda hakimler ve savcılar yüksek kurulunun denetimi ve buna uymayanlara gerekli müeydeleri uygulaması ve bunun takipçisi olması son derece önemli. 01:16:08.520 --> 01:16:15.220 Bu nedenle bunlar geçmişte yapılmadığı için yargımız maalesef bu noktalarda geri kaldı. 01:16:15.740 --> 01:16:23.720 Bu geri kalmışlığın çok kısa süre içerisinde telafi edilmesi ve yargımızın da bu yüksek düzeye erişmesi gerekir diye düşünüyorum. 01:16:23.720 --> 01:16:39.580 Ceyhun Bey'e de teşekkür ediyorum bu noktalara, önemli noktalara parmak bastığı için ben de bu konularda geçmişteki deneyimlerimiz nedeniyle biraz daha konuyu aşmakta bize bana adeta pas atmak attığı için teşekkür ediyorum. 01:16:39.580 --> 01:16:40.920 Ben de sizlere teşekkür ediyorum. 01:16:40.920 --> 01:16:42.620 Ben de konuşulması gerekiyor Türkiye'de. 01:16:42.720 --> 01:16:47.200 Sayın Ahmet Bindar, Sayın Ceyhun Göktağ'ın değerli katkılarınızdan dolayı ben de size çok teşekkür ediyorum. 01:16:47.200 --> 01:16:56.340 Evet sayın izleyicilerimiz, Adil Yargı programımızın yeni bir bölümünde tekrar birlikte olmak umuduyla hepinize hayırlı günler dilerim.