1
00:00:00,000 --> 00:00:07,360
Hayırlı günler sayın izleyicilerimiz. Adil Yargı programımızda bugün Avukat Ceyhun Gökdoğan'la birlikte konuğumuz Sayın Mehmet Elkatmış.

2
00:00:07,540 --> 00:00:08,320
Efendim hoş geldiniz.

3
00:00:08,380 --> 00:00:10,840
Teşekkür ederim. Hayırlı akşamlar, hayırlı yayınlar.

4
00:00:10,900 --> 00:00:15,880
İnşaAllah. Sayın Elkatmış'ı çok yakinen tanıyorsunuz. Türkiye'nin yakından tanıdığı bir SİMA.

5
00:00:16,200 --> 00:00:25,060
Kendisi hukukçu, Ankara Hukuk çıkışlı avukat ve dört dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bulunmuş, uzun dönem milletvekilliği yapmış.

6
00:00:25,060 --> 00:00:31,480
Önemli komisyonlarda görev almış, Susurluk Komisyonu yakinen biliyoruz ve İnsan Hakları İnceleme Komisyonu.

7
00:00:31,700 --> 00:00:34,180
İnsan Hakları İnceleme Komisyonu son dönemde.

8
00:00:34,620 --> 00:00:38,980
Evet 2002-2007 arası, Beşil'e yakın.

9
00:00:39,100 --> 00:00:47,800
Evet sizin 1991'den 2007'ye kadar 16 yıl süren bir vekilliğiniz olduğu için çok tecrübelisiniz ve seyirleri çok iyi biliyorsunuz.

10
00:00:48,000 --> 00:00:50,680
Kanunları biliyorsunuz, yaşananları çok iyi biliyorsunuz.

11
00:00:50,680 --> 00:01:11,200
Özellikle sizin son başkanlık yaptığınız İnsan Hakları İnceleme Komisyonu'nun görev alanı içinde olan Türkiye'deki insan haklarına yönelik hukukun vatandaşları koruması ve Türkiye'deki ilerleyişi açısından insan haklarının geçmişe kıyasla şu dönem nasıl?

12
00:01:11,200 --> 00:01:17,600
Tabii geçmişe kıyasla bugünkü geldiğimiz nokta aynı değil.

13
00:01:18,000 --> 00:01:21,440
Çok dağlar kadar fark var, sabirca ise dağlar kadar fark var.

14
00:01:21,440 --> 00:01:31,140
Düşünün ki yıllarca 141. madde, ceza kanuni 141-143. maddeleri yürürlükteydi.

15
00:01:31,240 --> 00:01:42,080
Bir giyotin gibi düşünen insanları, inançlı insanları, her ağzını açan, aydın fikrini söyleyen insanları mahkum ediyordu.

16
00:01:42,080 --> 00:01:46,080
Yani cezalarda az bir ceza değildi.

17
00:01:46,620 --> 00:01:50,420
Ta ki 80'li yılların ortalarına kadar bu böyle devam etti.

18
00:01:51,620 --> 00:01:58,600
Yıllarca, yarım asırdan fazla bir yarım asır diyelim bir süre bu devam etti.

19
00:01:58,840 --> 00:02:05,240
Ondan sonra rahmetli Özal'ın döneminde işte Türkiye'nin de liberalleşmeye onların tabiriyle söylüyorum.

20
00:02:05,240 --> 00:02:14,560
Başlamasıyla birlikte ve bu 141-142 ve 160. maddelerin yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte,

21
00:02:15,200 --> 00:02:21,700
o da kendisini rahmetli anıyorum, rahmetli Özal'ın çok büyük rol oldu onun eseri.

22
00:02:22,700 --> 00:02:27,620
Tabii ki rejim başka bir şey buldu bu sefer.

23
00:02:27,620 --> 00:02:36,440
Yani 140-140-160 kalktı ama bu sefer 312. malum maddeyi yürürlüğe koydular.

24
00:02:37,620 --> 00:02:41,800
O zamana kadar 312. maddenin varlığından kimsenin de haberdar değildi.

25
00:02:41,940 --> 00:02:46,620
Yani öyle 312. madde işleyen yoğun bir şekilde işleyen bir madde değildi.

26
00:02:46,620 --> 00:02:56,360
İşte bildiğiniz gibi Sayın Başbakanımız da o maddeden bir şiir okudu diye mahkum oldu.

27
00:02:56,540 --> 00:02:58,220
Siyasi hakları elinden alındı.

28
00:02:58,920 --> 00:03:04,620
Belediye Başkanlığı, İstanbul gibi bir büyük metropolinin halkın oyuyla gelen,

29
00:03:05,140 --> 00:03:09,860
ezici bir çoğunlukla gelen bir belediye başkanlığı elinden alındığı gibi,

30
00:03:10,520 --> 00:03:13,460
bundan böyle bütün siyasi hayatı da elinden alınmıştı.

31
00:03:13,460 --> 00:03:17,360
Oradan ama bugünkü noktaya geldik.

32
00:03:17,520 --> 00:03:23,660
Bugünkü noktada tabiatıyla her şeyi dört dörtlük diyemeyiz.

33
00:03:23,760 --> 00:03:30,260
Tabii mutlaka yine vardır bir takım bozuk olan, uygun olmayan şeyler,

34
00:03:30,940 --> 00:03:33,140
insan haklarını ihlal eden bir takım madde.

35
00:03:33,280 --> 00:03:35,660
İşte bugün de 300 birinci madde.

36
00:03:35,660 --> 00:03:39,480
Yani 312 kalktı ama şimdi bu sefer de 301 girdi.

37
00:03:39,480 --> 00:03:46,000
Ben eğer bu mantık, bu rejimi savunanlar diyeyim.

38
00:03:46,360 --> 00:03:54,380
Bu çarpık rejimi savunanlar mantığı ve onlar iş başında olsalar,

39
00:03:55,080 --> 00:03:59,460
301 de kaldırsam bu sefer başka bir maddeyi devreye sokarlar.

40
00:03:59,540 --> 00:04:04,180
Hiç aklımda olmayan, hiç ilgisi olmayan bir maddeyi devreye sokabilirler.

41
00:04:04,180 --> 00:04:09,560
Yani ifade özgürlüğü yönden bunu söyleyebilirim.

42
00:04:10,200 --> 00:04:12,360
İnanç özgürlüğü yönden keza öyle.

43
00:04:13,100 --> 00:04:17,400
Şimdi başka bir yönden başla işkence ve kötü muameleye bakarsan,

44
00:04:18,100 --> 00:04:20,180
orada da pek parlak değildi.

45
00:04:20,180 --> 00:04:33,400
Düşün ki Türkiye Avrupa Konseyi tarafından 1996'da Türkiye'deki insan hakları ve işkence ve kötü muamele ve insan hakları çok kötü noktada olduğu için

46
00:04:33,400 --> 00:04:35,340
denetim altındaydı.

47
00:04:35,980 --> 00:04:43,180
Ta ki 2004 yılında yanlış hatırlamıyorsam veya 2005 yılın başında kaldırıldı.

48
00:04:43,180 --> 00:04:45,480
Kaldırıldı, yani denetimden çıktı Türkiye.

49
00:04:46,080 --> 00:04:54,200
Çıktı da tamamen Türkiye, tamam her şey dört dörtlük, artık biz Türkiye'de her şey normal demediler.

50
00:04:54,820 --> 00:04:58,020
Bildiğiniz gibi Kopenhag kriterleri diye bir kriterleri vardı.

51
00:04:59,400 --> 00:05:09,160
Özellikle Mars'ta kriterleri ekonomiyle ilgiliydi ama Kopenhag kriterleri de insan hakları ile, demokrasi ile, hukukun üstünlüğü ile ilgiliydi.

52
00:05:09,160 --> 00:05:15,300
O yönden yine denetimler her yıl işte yerleme raporu diye rapor veriyorlar.

53
00:05:15,880 --> 00:05:24,260
Orada iki kategoride değerlendirilen insan hakları yönüyle bir de ekonomik yönden değerlendiriyorlar.

54
00:05:24,960 --> 00:05:31,200
Orada da insan hakları yönünde de bir takım tenkitler yapıyorlar.

55
00:05:31,900 --> 00:05:35,200
Ama şunu kabul etmek gerekir ki eski gibi değil.

56
00:05:35,200 --> 00:05:46,480
Niye değil? Bugün, işte, bugünkü hükümet yani AK Parti hükümeti döneminde, ondan evvelki hükümetinde son dönemlerinde birkaç tane paket çıktı biliyorsun.

57
00:05:48,140 --> 00:05:53,200
Sekiz tane uyum paketi, reform paketi dediğimiz paket çıktı meclisten.

58
00:05:54,500 --> 00:05:58,720
Bir de sonradan geçen dönem çıktı, dokuz oldu benim bildiğim kadarıyla belki.

59
00:05:58,720 --> 00:06:06,240
Yani, bu paket olarak çıkanlar, tabii devamlı yasalar çıkıyor, devamlı iyileştirmeler oluyor falan, onları söylemiyorum.

60
00:06:07,140 --> 00:06:10,220
İşte o çıkan paketlerden kaçıncı paketti?

61
00:06:10,320 --> 00:06:17,920
Dördüncü uyum paketinde, diğerlerinde de var da, dördüncü uyum paketinde özellikle işkence ve kötü muamele,

62
00:06:17,920 --> 00:06:26,740
insanlık suç olarak kabul edildi ve bu suçtan dolayı verilecek cezalar hem ağırlaştırıldı,

63
00:06:28,060 --> 00:06:33,720
hem de eskiden bu gibi suçlarda, bunun gibi başka suçlarda da vardı,

64
00:06:33,960 --> 00:06:35,780
kamu görevler işleri bu suçu zaten.

65
00:06:36,600 --> 00:06:40,400
Çünkü kişiler arasındaki işlenen suçlar, o adi suç dediğimiz suçlardır.

66
00:06:40,400 --> 00:06:42,360
Onlar ayrı bir kategoride değerlendirilir.

67
00:06:42,440 --> 00:06:47,000
Ama işkence ve kötü muamele suçları, özellikle güvenlik güçleri,

68
00:06:47,820 --> 00:06:51,820
yani kamu görevlileri, güvenlik güçlerinin işlediği suçlar olması hasebiyle,

69
00:06:52,740 --> 00:06:57,400
bu cezalarda bu suçları işleyenlerin yargılanabilmeleri eskiden,

70
00:06:58,800 --> 00:07:04,320
amirinin izine bağlıydı, yazılı izine bağlıydı.

71
00:07:04,460 --> 00:07:07,900
Tabii amirler de vermiyordu çünkü onlar da suç ortaklarıdır aslında.

72
00:07:07,900 --> 00:07:10,980
Yani bir kamu görevlisi, diyelim ki bir polis,

73
00:07:11,920 --> 00:07:18,900
amirinin eğer buna yatkın olmazsa veya amiri göz yummazsa veya amiri izin vermezse,

74
00:07:19,940 --> 00:07:21,880
böyle bir suç işlemezse zaten mümkün değil.

75
00:07:22,080 --> 00:07:22,660
Niye işlesin?

76
00:07:23,520 --> 00:07:27,240
Sadis insanlar vardır dünyanın her yerinde, her zaman vardır.

77
00:07:27,400 --> 00:07:30,960
O sadis insanlar bu gibi suçları her zaman işlerler.

78
00:07:31,300 --> 00:07:34,880
Bugün de işlerler, en ağır cezayı da ver, yine işlerler.

79
00:07:34,880 --> 00:07:49,780
Ama genellikle amirleriyle birlikte, yani onların emirleri doğrultusunda veya onların göz yummaları doğrusunda veya koruma garantisi vermeleri nedeniyle bu suçlar işleniyordu.

80
00:07:49,780 --> 00:07:54,800
İşte bu pakette, bu suçların cezaları arttırıldığı gibi,

81
00:07:56,300 --> 00:07:58,440
insanlık suçu kabul edildiği gibi,

82
00:07:59,400 --> 00:08:04,540
aynı zamanda amirlerinin yazılı izine gerek kalmadan,

83
00:08:04,780 --> 00:08:09,780
Cumhuriyet savcıları resen harekete geçme imkanı verildi.

84
00:08:09,780 --> 00:08:14,780
Tabii bu çok önemli bir meseleydi.

85
00:08:15,720 --> 00:08:19,860
Ondan evvel izin vermiyorlardı ve kapanıyordu da o ise.

86
00:08:20,120 --> 00:08:22,320
Adam suç işliyor, suç belli, apaçık.

87
00:08:22,860 --> 00:08:26,220
İnsanlık suçunu işlemiş, bir kötü muamele ve işkence yapmış.

88
00:08:27,140 --> 00:08:32,780
Bunları örneklerini hep biliyoruz yani bu ülkede yaşayan, hep biz o günleri gördük, yaşadık.

89
00:08:32,780 --> 00:08:42,000
Özellikle darbeler dönemi, ki darbelerin en yoğun olduğu, hesapsız olduğu dönemlerdir.

90
00:08:42,940 --> 00:08:48,860
Sıkı yönetim, olağanüstü hal dönemleri, kim kime dum duma hesabı, her şey yapılabiliyordu.

91
00:08:50,480 --> 00:08:55,640
Onun dışında normal zamanlarda da böyle olmayan dönemlerde dahi bu çok yoğun işleniyordu.

92
00:08:55,640 --> 00:09:03,980
Karakollar, cezaevleri, hamunu, diğer şeyleri bu işler için mekanlardı.

93
00:09:05,300 --> 00:09:08,280
Dolayısıyla bu izin kaldırıldı.

94
00:09:08,880 --> 00:09:14,960
Doğrudan soruşturma, savcılar geçme imkanı dağındı.

95
00:09:15,180 --> 00:09:18,480
Başka bir şey, önceden ne yapıyordu?

96
00:09:18,540 --> 00:09:20,240
İzin vermiyorlardı, kapatırıp gidiyordu.

97
00:09:20,240 --> 00:09:27,940
Birçok olaylar hepimizin şahit olduğu, gerçekten de yüreğimizi dağılayan bir takım olaylar da böyle oldu.

98
00:09:29,900 --> 00:09:37,120
İkinci bir değişiklik de, mahkemeye intikal edenler de yıllarca sürüyordu, yıllarca sürüyordu duruşma, mahkemelerde.

99
00:09:37,220 --> 00:09:38,860
Ondan sonra zaman aşıma uğruyordu.

100
00:09:38,860 --> 00:09:43,540
Zaman aşımına uğradıktan sonra da kapanıp gidiyordu yine.

101
00:09:45,340 --> 00:09:48,240
Çünkü Türkiye'de biliyorsunuz davalar çok uzun sürüyor.

102
00:09:48,940 --> 00:09:51,320
Arkadaşımız, okuçu olmazsa ise bile içindedir.

103
00:09:52,460 --> 00:09:53,440
Çok uzun sürüyordu.

104
00:09:53,520 --> 00:09:55,820
Otuz yıl süren işte dev yol davası mı ne?

105
00:09:55,880 --> 00:09:58,480
Otuz yıl sonra karara bağlanıp dağılacak.

106
00:09:59,600 --> 00:10:01,480
Çok dava zaman aşımına uğruyordu.

107
00:10:01,480 --> 00:10:06,100
Hele hele bu işkence ve kötü muamelelerin cezalar da düşük olduğu için,

108
00:10:06,620 --> 00:10:09,580
halde çok kısa bir süre içerisinde bunlar zaman aşımına uğruyordu.

109
00:10:10,720 --> 00:10:12,300
Zaman aşımı da ortadan kaldırdı.

110
00:10:12,460 --> 00:10:16,180
Yani dedi ki bu insanlık suçlarında zaman aşımı da olmaz.

111
00:10:17,220 --> 00:10:18,060
O da kaldırdı.

112
00:10:18,160 --> 00:10:25,780
Veya yargılanıyordu, cezada düşük o paraya çevirme ve erteleme sınırları içerisinde kaldığı için,

113
00:10:25,780 --> 00:10:30,820
çoğu zaman mahkemeler bunları ne yapıyorlardı?

114
00:10:31,000 --> 00:10:31,980
Paraya çeviriyorlar.

115
00:10:32,460 --> 00:10:35,300
Ondan sonra tecil dediğimiz, erteliyorlardı.

116
00:10:36,500 --> 00:10:40,180
O yapılan bir değişiklikle de bu da ortadan kaldırdı.

117
00:10:40,180 --> 00:10:45,840
Yani bu insanlık suçunu işleyenlere karşı zaman aşımı işlemeyeceği gibi,

118
00:10:47,240 --> 00:10:51,540
şikayete bağlı olmadığı gibi, herhangi bir izne bağlı olmadığı gibi,

119
00:10:51,540 --> 00:10:58,520
cezalar da arttırıldı ve paraya çevirilip erteleme imkanı da ortadan kaldırıldı.

120
00:10:59,500 --> 00:11:06,000
Yine bir değişiklik, adli tatil ile falan bu davalar görülmüyordu.

121
00:11:06,280 --> 00:11:08,160
Ondan dolayı da zaten çok uzun sürüyordu.

122
00:11:08,940 --> 00:11:12,080
Zaten Türkiye'de adli tatil de biraz uzun, bir buçuk aydı.

123
00:11:12,220 --> 00:11:13,420
Sonra kısalttık falan onu.

124
00:11:14,380 --> 00:11:14,980
Kısaltıldı.

125
00:11:14,980 --> 00:11:18,340
Adli tatil de dahi görülme durumu söz konusu oldu.

126
00:11:18,400 --> 00:11:19,600
Öyle bir değişiklik yapıldı.

127
00:11:19,600 --> 00:11:23,640
Onun da ötesinde önemli bir değişiklik daha yapıldı.

128
00:11:23,720 --> 00:11:30,600
O da şu, şimdi böyle bir suçtan dolayı yanıklanıp da mahkum olsa dahi,

129
00:11:32,300 --> 00:11:38,400
açılan tazminat davalarında devlet ödüyordu bu tazminatları.

130
00:11:38,500 --> 00:11:39,740
Devlete karşı açılıyordu.

131
00:11:41,620 --> 00:11:45,200
Dolayısıyla da adam yaptığıyla yanına kalıyordu.

132
00:11:45,200 --> 00:11:46,680
Zaten ceza düşük.

133
00:11:47,200 --> 00:11:54,100
O ceza verilirse, zaman aşımına falan uğratılmazsa, izin verilip yargılama yapılırsa, bütün bunları olduğunu farz edelim.

134
00:11:55,640 --> 00:11:57,780
Paraya çevirilip erteleniyordu.

135
00:11:58,440 --> 00:11:59,660
Şimdi onlar da ortadan kaldı.

136
00:11:59,980 --> 00:12:08,660
Veyahut da şey yapmasa dahi, ertelenmesa, paraya çevrilmese dahi tazminata gelince iş, devlete karşı o dava açılıyordu.

137
00:12:08,660 --> 00:12:11,080
Ve hazine ödüyordu bu şeyi.

138
00:12:12,040 --> 00:12:15,660
Kişilerine rücu getirildi yasayla.

139
00:12:17,660 --> 00:12:25,140
Ve Avrupa İnsanlar Hakları Mahkemesi'nin kararları da yargılamanın iadesi nedeni sayılmıyordu.

140
00:12:26,180 --> 00:12:28,420
En önemli özelliklerden bir tanesi de bu.

141
00:12:28,420 --> 00:12:32,640
Yani burada mahkum oluyor diyelim.

142
00:12:34,320 --> 00:12:36,260
Paraya çevriliyor, çevrilmiyor, erteleniyor.

143
00:12:37,900 --> 00:12:40,980
Bir ceza alıyor, az da olsa bir ceza alıyordu eskiden.

144
00:12:43,700 --> 00:12:46,380
Sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne geliyor.

145
00:12:46,740 --> 00:12:48,620
Orada bozduğunu farz edelim.

146
00:12:48,620 --> 00:12:52,080
Ama burada tekrar yargılanamıyordu.

147
00:12:53,480 --> 00:13:01,080
İşte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında iade-i muhakeme nedeni sayılarak yeniden burada görülme şartı getirince,

148
00:13:01,720 --> 00:13:11,580
tabii bütün bu iyileştirmeler, bu suça meyyal olanlar veya bu suçu işleyenlere caydırıcı bir rol oynadı.

149
00:13:11,580 --> 00:13:20,420
Yani artık tabir caizse, bu suçu işlemek biraz cesaretici veya çok sadist olması gerekir insanların.

150
00:13:21,320 --> 00:13:22,760
Bu çok önemli bir gelişme.

151
00:13:24,720 --> 00:13:28,160
Ondan sonra Türk ceza kavunu tümden değişti.

152
00:13:30,420 --> 00:13:32,860
Daha da iyileştirmeler getirdi.

153
00:13:33,000 --> 00:13:37,920
Anayasada buna paralel bir takım değişiklikler de yapıldı.

154
00:13:37,920 --> 00:13:45,860
Ve neticede işte ondan dolayıdır ki Sayın Başbakan'ın siyasi hakları geri verildi.

155
00:13:45,940 --> 00:13:49,560
Bu iyileştirmeler, cezaların falan şey yapması neticesinde.

156
00:13:49,560 --> 00:14:04,540
netice itibariyle söylesek bir kısaca, geçmişe nispetle özellikle AK Parti hükümeti döneminde çok büyük gelişmeler sağlandı.

157
00:14:04,680 --> 00:14:05,980
Yeterli mi? Değildir.

158
00:14:06,080 --> 00:14:11,200
Eksikler vardır ama zaman içerisinde bunların da düzelteceğini umuyoruz.

159
00:14:11,200 --> 00:14:24,000
Evet, Başbakan'ın kendi şahsının ifadesiyle ki yani ülkeyi yönetenlerin şu andaki yaklaşımını belirten işkenceye sıfır tolerans diyor.

160
00:14:24,060 --> 00:14:26,860
Tabii bunun altyapısı da oluşturulur.

161
00:14:26,980 --> 00:14:30,980
Şimdi yasal mevzuatlar tamam, bunlar yapıldı.

162
00:14:31,760 --> 00:14:33,400
Peki bunları kim denetleyecek?

163
00:14:33,520 --> 00:14:37,280
Yargı kendi yargılama yönüne kendi denetimini yapacak.

164
00:14:37,280 --> 00:14:44,920
Ama yargıdan evvelki bu işlerin olmaması yani olduktan sonra, suç işlendikten sonra yargı devreye girer.

165
00:14:45,580 --> 00:14:48,420
Önemli olan suçun işlenmemesi.

166
00:14:49,060 --> 00:14:53,860
Onun için de işte bir takım bunun mekanizmeleri kuruldu, bir takım altyapısı oluşturulur.

167
00:14:53,920 --> 00:14:54,480
Ondan nedir?

168
00:14:56,940 --> 00:14:59,720
Bir takım insan hakları kurulları oluşturuldu.

169
00:14:59,720 --> 00:15:07,760
Bunları sayarsak da en alttan başlayarak il ve ilçe insan hakları izleme kurulları oluşturuldu.

170
00:15:08,920 --> 00:15:12,080
Cezaevlerini izleme kurulları oluşturuldu her cezaevinde.

171
00:15:14,420 --> 00:15:18,720
Onun bir üstü Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı kuruldu.

172
00:15:19,300 --> 00:15:22,280
Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Yüksek Kurulu kuruldu.

173
00:15:22,280 --> 00:15:28,280
Yine Başbakanlık İnsan Hakları Kurulu oluşturuldu.

174
00:15:31,280 --> 00:15:36,380
Bakanlıklar, her bakanlığın bünyesinde insan hakları daireleri oluşturuldu.

175
00:15:36,380 --> 00:15:44,420
Ondan sonra reform izleme kurulu oluşturuldu.

176
00:15:44,720 --> 00:15:56,260
Yani belli bazı yani güvenlikle ilgili İçişleri, Adalet gibi bakanlıkların müsteşarlarından bildiğim kadarıyla oluşan bir kurul.

177
00:15:56,260 --> 00:16:08,080
Her ayda veya gerek gördüğünde reformlar nasıl gidiyor yani bu yapılan değişiklikler de insan hakları yönüyle nasıl gidiyor?

178
00:16:08,900 --> 00:16:12,260
Onlar her toplanarak bunu izliyorlardı.

179
00:16:13,620 --> 00:16:18,080
Şikayetleri değerlendiriyordu ve yine bunların da üzerinde diyelim.

180
00:16:18,740 --> 00:16:20,820
Benim de bir dönem başkanlığını yaptım.

181
00:16:21,000 --> 00:16:24,960
Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Hakları İnceleme Komisyonu vardı.

182
00:16:24,960 --> 00:16:29,200
Biz mesela o komisyonun beş yıla yakın başkanlığını yaptım.

183
00:16:29,760 --> 00:16:34,700
Biz mutat olarak illere gidiyorduk, ilçelere gidiyorduk.

184
00:16:34,820 --> 00:16:41,120
Nerede bir olay varsa yani toplumu derinden sarsan her olaya gitmek, yetişmek mümkün değil.

185
00:16:41,400 --> 00:16:47,220
Mümkün değil ama toplumu sarsan, derinden sarsan olaylara hemen müdahil oluyorduk.

186
00:16:47,320 --> 00:16:50,960
Resen hiç herhangi bir şikayete bağlı kalmaksızın.

187
00:16:50,960 --> 00:16:57,980
Gidip olayı inceliyorduk ve neyse gereğini ilgililere iletiyorduk.

188
00:16:59,140 --> 00:17:07,320
Aynı zamanda bu illerdeki bir ilçelerdeki insan hakları cezaevi izleme kurları gibi kurları topluyorduk.

189
00:17:07,320 --> 00:17:14,320
Onların çalışmalarını görüyorduk veya bazı şey onları ikaz ediyorduk.

190
00:17:14,320 --> 00:17:27,340
Cezaevlerini, karakolları, bir takım sosyal kuruluşları yani insan haklarının ihlali söz konusu olan kuruluşları ki ben buna sosyal kuruluşlar diyorum.

191
00:17:27,500 --> 00:17:38,600
Mesela çocuk yurtları, huzur evleri, gençlik merkezleri gibi, hastaneler gibi yerleri biz denetim altında tutuyorduk.

192
00:17:38,600 --> 00:17:46,580
Rehabitasyon merkezleri zaman zaman buralarda biliyorsunuz yoğun insan hakları ihlaller oluyordu basında sızan.

193
00:17:47,140 --> 00:17:49,620
Onlar bir çoğuna biz gidip incelemişizdir.

194
00:17:50,920 --> 00:18:06,600
Gerekli incelememiz neticede gördüğümüz kusurları, hataları, eksikleri de en üst düzeyde bakan ise bakan ile değil ise daha alt birimler ise bunlara ikaz ediyorduk.

195
00:18:06,600 --> 00:18:20,600
Ve tabi bütün bunlar bu işleri işleme meyyal olanlara karşı bir caydırıcı etki yaptığı gibi yapanın da yanına kalmıyordu.

196
00:18:21,860 --> 00:18:23,120
Bu çok önemli.

197
00:18:24,100 --> 00:18:25,700
İyileşmeler sağlanıyordu.

198
00:18:27,960 --> 00:18:32,060
Yasal bir, en önemli bana göre bir anayasal bir değişiklik de şu oldu.

199
00:18:32,060 --> 00:18:39,820
Yine bu dönemde yani AK Parti hükümeti döneminde anayasanın 90. maddesine bir son fıkra eklendi.

200
00:18:40,380 --> 00:18:40,860
Neydi o?

201
00:18:42,700 --> 00:18:46,720
Maddeye baktığımız zaman şudur o son fıkra.

202
00:18:47,440 --> 00:18:49,040
İnsan hakları konusunda.

203
00:18:49,040 --> 00:19:01,680
Uluslararası mevzuatla, uluslararası mevzuatla, ulusal mevzuat yani Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına bir ziddiyet varsa yani uymuyor sebebimle,

204
00:19:02,540 --> 00:19:12,640
uluslararası mevzuat önemlidir, öndedir, üstündür prensibi gereği anayasa böyle bir değişiklik yaptı.

205
00:19:12,640 --> 00:19:23,180
Yani çelişmesi halinde insan hakları konusunda ulusal mevzuatla, uluslararası mevzuat çeliştiği takdirde uluslararası mevzuat geçerlidir hükmü konuda.

206
00:19:23,260 --> 00:19:24,280
Bu çok önemli bir şey.

207
00:19:24,280 --> 00:19:41,420
Yani ben belki biraz şey olmayacak belki büyütmüş oluruz olayı ama Türkiye Cumhuriyeti devleti hiç bir insan hakları konusunda yasa olmasa dahi,

208
00:19:41,820 --> 00:19:49,580
sırf anayasanın bu eklenen son fıkrası, 90. maddenin son fıkrası dahi başlı başına her şeyi halleder tek bir madde.

209
00:19:49,580 --> 00:20:02,340
Niye? Çünkü uluslararası insan hakları konusu artık yıllarca, yüzyıllarca, belki binlerce yıl gelişe gelişe birinci kuşak insan hakları,

210
00:20:02,700 --> 00:20:10,660
ikinci kuşak insan hakları, üçüncü kuşak insan hakları dediğimiz bu iki insan hakları gelişe gelişe artık evrenselleşmiştir.

211
00:20:10,660 --> 00:20:22,420
Ve bu insan hakları evrensel kaydelerinin uygulanması da yine uluslararası denetime tabidir.

212
00:20:22,420 --> 00:20:32,520
Yani şöyle söyleyeyim, hiçbir ülke bugün diyemez ki ben arkadaş bağımsız bir ülkeyim, istediğimi yaparım, bana kimse karışamaz.

213
00:20:33,140 --> 00:20:33,860
Bunu diyemez.

214
00:20:33,860 --> 00:20:46,560
Artık globallaşan dünyada insan hakları çok önem harcettiğinden dolayı ve bu insanlık alemi de insan hakları ihlallerinden çok çektiği için,

215
00:20:47,420 --> 00:20:55,680
çok olaylar olduğu için, çok ızdıraplar, çileler çekildiğinden dolayı bir takım mekanizmeler kuruldu.

216
00:20:55,680 --> 00:20:57,440
Nedir bunların başında?

217
00:20:57,720 --> 00:20:59,060
İşte Birleşmiş Milletler.

218
00:20:59,400 --> 00:21:04,240
Ha Birleşmiş Milletler dört dört değil ama bir kuruluştur.

219
00:21:04,460 --> 00:21:13,120
Bütün dünyadaki bütün ülkeler oraya iki yüze yakın ülke, şu doksan kuşur zannedersem, ülke üyedir.

220
00:21:14,540 --> 00:21:21,900
Üye olmayan da herhalde ülke yok gibi, hani var kim işte milliyetçi Çin değil.

221
00:21:21,900 --> 00:21:34,000
O da Çin'in, Kızıl Çin'in şeyinden dolayı, Betos'undan dolayı, Beşli Güvenlik Konseyi'nde olduğu, söz sahibi olduğu için,

222
00:21:34,100 --> 00:21:37,900
ondan dolayı, yani onun gibi belki bir iki ülke kalmıştır, kalmamıştır.

223
00:21:39,400 --> 00:21:47,660
İşte Filistin gibi, Filistin'de yeni kabul edilen üyeliği, o da İsrail'in baskısıyla üye kabul edilmiyordu.

224
00:21:47,660 --> 00:21:53,520
Hatta o da dünyada bir yere kadar geldi.

225
00:21:54,220 --> 00:21:56,720
Bugünlerde üyelik için başvurusu da oldu.

226
00:21:56,980 --> 00:21:58,760
UNESCO'ya falan da üye kabul edildi.

227
00:21:59,600 --> 00:22:05,240
Yani Birleşmiş Milletler, Birleşmiş Milletler, işte İkinci Dünya Harbi'nden sonra,

228
00:22:05,960 --> 00:22:10,600
o çileli dönem nedeniyle kurulan bir kuruluş.

229
00:22:10,600 --> 00:22:18,300
Ne yapmıştır? Bu evrensel kaideleri toplayarak sözleşme haline getirmiştir.

230
00:22:18,380 --> 00:22:28,600
Nedir o? İşte hepimizin eskiden belli, ezberlediğimiz, Birleşmiş Milletler Evrensel Beyenlamesi'de Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Sözleşmesi.

231
00:22:28,600 --> 00:22:45,260
Onun yanında birçok sözleşmesi, işte siyasi haklar sözleşmesi, iktisadi haklar sözleşmesi, ikiz sözleşme, kadınlarla ilgili, çocuklarla ilgili, beş tane dersem ana sözleşmesi var.

232
00:22:45,260 --> 00:22:48,000
Türkiye'de bunların hepsini kabul etmiştir.

233
00:22:48,600 --> 00:23:01,080
Bunlardan da en önemli siyasi ve ekonomik haklar sözleşmeleri, ikiz sözleşme dediğimiz sözleşmeyi de AK Parti hükümeti döneminde kabul etmiştir, imzalamıştır ve meşten geçmiştir.

234
00:23:02,220 --> 00:23:13,640
Onun dışında, ondan sonra, Birleşmiş Milletler 45'te kurulduğuna göre, işte 48'de yanlış hatırlamıyorsam, tarihte hata etmiş olabilir.

235
00:23:13,640 --> 00:23:29,020
48 veya 49'da, Avrupa Birleşmiş Millet Teşkilatı'na paralel olarak, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Sözleşmesi'ne paralel olarak,

236
00:23:29,120 --> 00:23:34,920
yani evrensel beyennamesi paralel olarak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi şey yapıldı.

237
00:23:35,020 --> 00:23:38,100
Türkiye'de onu ilk imzalayan ülkelerden bir tanesidir.

238
00:23:38,100 --> 00:23:44,680
Ve bir ayrı da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kurulmuştur, bunun denetimine ilgili.

239
00:23:45,720 --> 00:23:52,940
Ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne paralel olarak da birçok sözleşmeler yapılmıştır.

240
00:23:53,040 --> 00:23:56,100
Bildiğim kadarıyla, benim başkan olduğum dönemde,

241
00:23:56,100 --> 00:24:03,860
190 küsur sözleşme ve protokol kabul etti Avrupa Konseyi,

242
00:24:04,520 --> 00:24:07,980
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uygun olarak,

243
00:24:08,760 --> 00:24:12,380
bunlardan 90'ın üzerindeki sözleşmeyi Türkiye imzalamıştı.

244
00:24:12,380 --> 00:24:16,440
Birleşmiş Milletler'in bütün sözleşmelerini imzaladı.

245
00:24:16,560 --> 00:24:18,920
Yani biz insan hakları konusunda,

246
00:24:19,140 --> 00:24:21,920
bütün sözleşmeler tarafız.

247
00:24:22,560 --> 00:24:23,980
Şunu söylemek istedim,

248
00:24:24,840 --> 00:24:26,560
yani hiçbir ülke artık bundan böyle,

249
00:24:27,320 --> 00:24:29,740
ben bağımsız bir ülkeyim, bana kimse karışamaz.

250
00:24:29,940 --> 00:24:30,920
Karışırlar kardeşim.

251
00:24:31,880 --> 00:24:34,840
Sen, işte Irak'a ne diye karıştırlar,

252
00:24:34,960 --> 00:24:37,080
yani Irak'ta esas niyet başka,

253
00:24:37,080 --> 00:24:40,600
yani emperyalist devletlerin niyetleri başkadır ama,

254
00:24:41,460 --> 00:24:43,320
onu kamufle ederek ne diye karıştılar,

255
00:24:44,300 --> 00:24:45,540
Irak'a demokrasi getir,

256
00:24:45,720 --> 00:24:49,500
Sattam'ın zulmünden kurtaracaklardı güya,

257
00:24:50,240 --> 00:24:51,480
demokrasi gelecekti.

258
00:24:52,700 --> 00:24:53,360
O şeyle ama,

259
00:24:54,360 --> 00:24:55,860
işin aslı öyle değil tabii ki,

260
00:24:55,860 --> 00:24:57,400
oradaki petrol yerine,

261
00:24:57,500 --> 00:24:58,800
Orta Doğu'ya hakim olmak,

262
00:24:59,760 --> 00:25:02,760
gibi nedenler işin aslı.

263
00:25:03,440 --> 00:25:03,620
Ama,

264
00:25:04,640 --> 00:25:05,560
görünürdeki şey,

265
00:25:05,560 --> 00:25:08,300
söylenen demokrasi,

266
00:25:08,440 --> 00:25:09,180
insan hakları,

267
00:25:09,520 --> 00:25:11,220
hukukun üstünlüğünü getirmek.

268
00:25:12,620 --> 00:25:13,420
Aynı şey,

269
00:25:14,160 --> 00:25:14,560
işte,

270
00:25:16,100 --> 00:25:17,380
Libya'da,

271
00:25:17,520 --> 00:25:18,540
Kattafi'ye karşı da,

272
00:25:18,660 --> 00:25:19,900
aynı gerekçelerle,

273
00:25:20,080 --> 00:25:20,960
orada da petrol,

274
00:25:21,860 --> 00:25:22,200
işte,

275
00:25:22,920 --> 00:25:23,700
Afganistan'a,

276
00:25:23,980 --> 00:25:25,340
aynı nedenlerle,

277
00:25:25,620 --> 00:25:25,840
neydi,

278
00:25:25,940 --> 00:25:27,000
Taliban'ın güya,

279
00:25:27,380 --> 00:25:27,600
işte,

280
00:25:27,860 --> 00:25:29,460
zulmünden kurtaracağı,

281
00:25:29,560 --> 00:25:30,440
onun için geldi ama,

282
00:25:30,600 --> 00:25:31,600
oranın stratejik,

283
00:25:32,200 --> 00:25:33,360
konumundan dolayı,

284
00:25:33,580 --> 00:25:33,760
işte,

285
00:25:33,760 --> 00:25:35,320
Rusları,

286
00:25:35,720 --> 00:25:36,200
oradan,

287
00:25:37,500 --> 00:25:38,800
denize indirmemek,

288
00:25:38,920 --> 00:25:39,620
nedeniyle,

289
00:25:39,820 --> 00:25:41,100
işgal etmişti biliyorsun,

290
00:25:41,200 --> 00:25:41,740
Rusya orayı.

291
00:25:43,480 --> 00:25:44,080
Yani,

292
00:25:44,500 --> 00:25:45,740
bütün bunlar gösteriyor ki,

293
00:25:45,820 --> 00:25:46,720
artık hiçbir ülke,

294
00:25:46,840 --> 00:25:47,640
ben bağımsızım,

295
00:25:47,700 --> 00:25:48,040
iş dedim,

296
00:25:48,160 --> 00:25:48,440
yapar,

297
00:25:48,500 --> 00:25:49,620
bana kimse karışamaz,

298
00:25:50,100 --> 00:25:50,640
diyemez.

299
00:25:52,060 --> 00:25:52,660
Karışıyorlar,

300
00:25:52,940 --> 00:25:53,580
karışılır.

301
00:25:54,280 --> 00:25:55,100
Onun için de,

302
00:25:55,100 --> 00:25:56,340
uluslararası,

303
00:25:56,540 --> 00:25:57,040
bir takım,

304
00:25:57,540 --> 00:25:58,540
organizasyonlar,

305
00:25:58,740 --> 00:25:59,460
dediğimiz gibi,

306
00:25:59,640 --> 00:26:00,820
Birleşmiş Milletleri olsun,

307
00:26:01,700 --> 00:26:04,000
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi olsun,

308
00:26:04,580 --> 00:26:04,760
işte,

309
00:26:05,800 --> 00:26:06,520
efendim,

310
00:26:07,900 --> 00:26:09,460
savaş suçları mahkemesi olsun,

311
00:26:09,600 --> 00:26:09,740
işte,

312
00:26:09,800 --> 00:26:10,340
Yokosay'a,

313
00:26:10,440 --> 00:26:11,540
ne oldu,

314
00:26:12,540 --> 00:26:13,320
orada,

315
00:26:13,680 --> 00:26:14,920
insanlık suçu işleyenler,

316
00:26:14,980 --> 00:26:15,260
postunda,

317
00:26:15,340 --> 00:26:15,900
Hersek'te,

318
00:26:16,440 --> 00:26:16,860
orada,

319
00:26:17,380 --> 00:26:18,260
yargılanıyorlar.

320
00:26:18,260 --> 00:26:20,020
Niye?

321
00:26:20,280 --> 00:26:20,520
Sen,

322
00:26:20,640 --> 00:26:21,940
insanlık suçu işledin diye,

323
00:26:22,080 --> 00:26:22,260
orada,

324
00:26:22,420 --> 00:26:23,760
toplu katliamlar yaptın,

325
00:26:23,840 --> 00:26:24,980
Sipenitçe katliamı,

326
00:26:25,880 --> 00:26:26,780
bunların başında.

327
00:26:27,920 --> 00:26:28,580
Bütün,

328
00:26:28,920 --> 00:26:29,120
bu,

329
00:26:29,300 --> 00:26:30,180
sözleşmeleri de,

330
00:26:30,700 --> 00:26:30,920
biz,

331
00:26:31,080 --> 00:26:31,240
işte,

332
00:26:31,300 --> 00:26:31,820
kabul ettik,

333
00:26:31,900 --> 00:26:32,460
Türkiye olarak.

334
00:26:34,220 --> 00:26:34,500
Evet,

335
00:26:34,740 --> 00:26:35,100
yani,

336
00:26:35,420 --> 00:26:36,540
sözleşmeleri kabul etmemiz,

337
00:26:36,620 --> 00:26:36,940
gerçekten,

338
00:26:37,080 --> 00:26:37,860
insan hakları,

339
00:26:38,220 --> 00:26:39,220
demokrasi açısından,

340
00:26:39,320 --> 00:26:40,280
çok önemli bir gelişme.

341
00:26:41,040 --> 00:26:41,840
Altyapısı da,

342
00:26:41,900 --> 00:26:42,500
yavaş yavaş da,

343
00:26:42,580 --> 00:26:43,280
biraz ifade,

344
00:26:43,380 --> 00:26:44,440
evvel ifade ettiğim gibi,

345
00:26:44,540 --> 00:26:45,560
bunları denetleyecek,

346
00:26:45,680 --> 00:26:46,720
organizasyonlar,

347
00:26:46,860 --> 00:26:48,040
organlar kuruldu.

348
00:26:48,040 --> 00:26:51,120
İzleme kurulları,

349
00:26:51,240 --> 00:26:51,880
insan hakları,

350
00:26:51,940 --> 00:26:52,920
izleme kurulları,

351
00:26:53,220 --> 00:26:53,740
gerek,

352
00:26:54,480 --> 00:26:55,540
hükümet nezdinde,

353
00:26:55,740 --> 00:26:56,500
gerekse,

354
00:26:58,320 --> 00:26:59,060
daha,

355
00:26:59,720 --> 00:27:00,460
bakanlıklar,

356
00:27:00,600 --> 00:27:01,440
bünyesinde,

357
00:27:02,160 --> 00:27:02,380
işte,

358
00:27:02,640 --> 00:27:04,240
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde,

359
00:27:04,940 --> 00:27:05,500
90'da,

360
00:27:05,640 --> 00:27:06,180
insan hakları,

361
00:27:06,560 --> 00:27:07,500
Türkiye Büyük Millet Meclisi,

362
00:27:07,560 --> 00:27:08,140
insan hakları,

363
00:27:09,040 --> 00:27:09,760
inceleme konusu,

364
00:27:09,860 --> 00:27:10,740
90'da kuruldu.

365
00:27:10,760 --> 00:27:10,940
Evet.

366
00:27:12,620 --> 00:27:13,980
Her bakanlıkta,

367
00:27:14,080 --> 00:27:14,760
insan hakları,

368
00:27:14,760 --> 00:27:16,340
dairesi oluşturuldu.

369
00:27:16,340 --> 00:27:18,500
yani,

370
00:27:18,680 --> 00:27:18,820
bir,

371
00:27:19,500 --> 00:27:19,720
işte,

372
00:27:19,800 --> 00:27:20,820
yasaların dışında,

373
00:27:21,140 --> 00:27:21,740
tamam,

374
00:27:21,900 --> 00:27:22,300
yasalar,

375
00:27:22,420 --> 00:27:22,600
bir,

376
00:27:22,820 --> 00:27:23,300
hukuki,

377
00:27:24,100 --> 00:27:24,400
şey,

378
00:27:24,720 --> 00:27:25,200
yapıldı.

379
00:27:27,440 --> 00:27:28,240
Değişiklikler,

380
00:27:29,340 --> 00:27:30,340
anayasasından tut,

381
00:27:31,040 --> 00:27:32,960
yasalarına kadar.

382
00:27:33,800 --> 00:27:34,020
İki,

383
00:27:34,140 --> 00:27:34,540
bunları,

384
00:27:34,940 --> 00:27:35,960
denetleyebilecek,

385
00:27:36,060 --> 00:27:36,780
ve önleyici,

386
00:27:37,460 --> 00:27:38,460
tedbir olarak da,

387
00:27:38,840 --> 00:27:39,480
bir takım böyle,

388
00:27:39,560 --> 00:27:40,540
kurular oluşturuldu.

389
00:27:40,540 --> 00:27:42,100
E tabi,

390
00:27:42,160 --> 00:27:42,540
bütün bunlar,

391
00:27:42,620 --> 00:27:43,820
bütün bunlar yeterli mi?

392
00:27:43,940 --> 00:27:44,320
Değil.

393
00:27:45,020 --> 00:27:45,360
Yani,

394
00:27:45,540 --> 00:27:46,400
yasayla falan,

395
00:27:47,060 --> 00:27:47,540
pek bir,

396
00:27:48,200 --> 00:27:48,460
yani,

397
00:27:48,560 --> 00:27:48,980
yüzde yüz,

398
00:27:49,060 --> 00:27:50,440
hiçbir zaman netice anlamaz.

399
00:27:51,180 --> 00:27:51,600
Bundan,

400
00:27:52,020 --> 00:27:52,760
bin yıl evvel,

401
00:27:52,940 --> 00:27:54,200
konfüççüsün bir sözü var.

402
00:27:55,020 --> 00:27:56,260
Konfüççüs diyor ki,

403
00:27:57,880 --> 00:27:59,200
mealen söylüyorum tabi,

404
00:27:59,960 --> 00:28:00,500
ee diyor,

405
00:28:00,580 --> 00:28:01,160
hükümdar,

406
00:28:01,740 --> 00:28:02,360
padişah,

407
00:28:02,660 --> 00:28:02,960
kral,

408
00:28:03,120 --> 00:28:03,480
neyse,

409
00:28:03,740 --> 00:28:05,140
o zamanki şey,

410
00:28:06,400 --> 00:28:07,360
adil değilse,

411
00:28:07,360 --> 00:28:11,360
yasaya gerek yok diyor.

412
00:28:14,540 --> 00:28:15,900
Yasanın gereği yoktur.

413
00:28:16,140 --> 00:28:18,580
Eğer hükümdar adilse,

414
00:28:20,500 --> 00:28:21,620
yasaya gerek yok,

415
00:28:21,720 --> 00:28:22,920
yasaya gerek yok diyor.

416
00:28:23,100 --> 00:28:23,280
Hiç yok.

417
00:28:23,420 --> 00:28:23,640
Yani,

418
00:28:23,700 --> 00:28:24,180
olsa da olur,

419
00:28:24,260 --> 00:28:24,700
olmazsa da olur.

420
00:28:24,780 --> 00:28:25,740
Zaten adam adil,

421
00:28:25,840 --> 00:28:26,340
uyguluyor,

422
00:28:26,420 --> 00:28:27,140
hakkanete,

423
00:28:27,340 --> 00:28:28,560
insanına uygun bir,

424
00:28:28,920 --> 00:28:30,000
idare sergiliyor.

425
00:28:30,760 --> 00:28:31,020
Ama,

426
00:28:31,720 --> 00:28:32,880
adam adil değilse,

427
00:28:33,020 --> 00:28:34,340
sen istedin yasayı yap,

428
00:28:35,220 --> 00:28:35,680
ne oluyor?

429
00:28:36,140 --> 00:28:36,840
Adam uyumuyor.

430
00:28:36,840 --> 00:28:38,440
Çok doğru bir noktaya temas ettiniz.

431
00:28:38,440 --> 00:28:38,740
Yani,

432
00:28:39,300 --> 00:28:40,600
işin doğrusu,

433
00:28:40,960 --> 00:28:41,220
bizim,

434
00:28:41,340 --> 00:28:42,760
Türkçe'de,

435
00:28:42,900 --> 00:28:43,460
bir güzel,

436
00:28:44,120 --> 00:28:44,680
söz var.

437
00:28:44,820 --> 00:28:45,220
Belki yani,

438
00:28:45,420 --> 00:28:46,740
sözün kendi güzel değil de,

439
00:28:47,720 --> 00:28:48,040
yani,

440
00:28:48,260 --> 00:28:49,160
ifade ettiği,

441
00:28:49,380 --> 00:28:50,100
gerçek,

442
00:28:50,380 --> 00:28:51,540
yönüyle söylüyorum.

443
00:28:52,060 --> 00:28:53,260
İmam bildiğini okur,

444
00:28:53,560 --> 00:28:54,380
diye bir söz var.

445
00:28:55,140 --> 00:28:55,620
İşte bakın,

446
00:28:55,700 --> 00:28:56,700
biraz evvel ne dedik?

447
00:28:58,580 --> 00:28:59,360
Ceza kanunda,

448
00:28:59,460 --> 00:29:00,200
defalarca,

449
00:29:00,960 --> 00:29:02,000
değişikler yapıldı.

450
00:29:02,220 --> 00:29:03,020
Bir yanımda da,

451
00:29:03,060 --> 00:29:04,120
böyle bir not almıştım.

452
00:29:04,680 --> 00:29:05,060
Mesela,

453
00:29:05,060 --> 00:29:08,880
insan hakları ile ilgili bu paketlerden,

454
00:29:09,060 --> 00:29:10,200
yüz elli dokuncu madde,

455
00:29:10,480 --> 00:29:11,560
sekiz tane,

456
00:29:12,880 --> 00:29:13,980
reform paketinden,

457
00:29:15,460 --> 00:29:16,640
içerisinde,

458
00:29:17,180 --> 00:29:18,560
yüz elli dokuncu madde,

459
00:29:18,720 --> 00:29:19,660
üç defa değişti.

460
00:29:20,660 --> 00:29:21,500
Birinci pakette,

461
00:29:21,620 --> 00:29:22,380
üçüncü pakette,

462
00:29:22,460 --> 00:29:23,260
yedinci pakette.

463
00:29:24,380 --> 00:29:24,640
Ama,

464
00:29:26,520 --> 00:29:27,680
uygulayıcı bir takım,

465
00:29:27,800 --> 00:29:28,280
yasadaki,

466
00:29:28,460 --> 00:29:29,540
yasay uygulayıcıların,

467
00:29:29,660 --> 00:29:30,440
mantaritesi,

468
00:29:30,920 --> 00:29:31,740
kafa yapısı,

469
00:29:31,740 --> 00:29:34,280
uygun olmadığı için,

470
00:29:34,600 --> 00:29:34,860
adam,

471
00:29:35,260 --> 00:29:35,500
yine,

472
00:29:35,880 --> 00:29:37,280
hiçbir şey değişmemiş gibi,

473
00:29:38,140 --> 00:29:38,460
aynen,

474
00:29:38,680 --> 00:29:40,220
bu despot,

475
00:29:40,400 --> 00:29:41,160
şeyini,

476
00:29:41,240 --> 00:29:41,920
devam ettirdi,

477
00:29:42,420 --> 00:29:43,200
uygulamalarını.

478
00:29:43,240 --> 00:29:44,580
Üç yüz bir ile iki yüz eksen sekiz,

479
00:29:44,620 --> 00:29:45,600
şimdi aynı şey söz konusu.

480
00:29:45,660 --> 00:29:46,060
Aynı şey,

481
00:29:46,240 --> 00:29:46,460
yani,

482
00:29:46,780 --> 00:29:47,900
bütün adam ne değersin,

483
00:29:48,000 --> 00:29:48,320
diyor ki,

484
00:29:48,400 --> 00:29:49,260
sen ne yaparsan yap,

485
00:29:49,320 --> 00:29:49,560
ben,

486
00:29:50,220 --> 00:29:50,980
bildiğimi yaparım.

487
00:29:51,820 --> 00:29:52,180
Halbuki,

488
00:29:52,340 --> 00:29:52,640
yasa,

489
00:29:53,240 --> 00:29:53,800
iki türlü,

490
00:29:53,920 --> 00:29:55,020
hukukça arkadaşımız da,

491
00:29:55,140 --> 00:29:55,960
bildiği gibi,

492
00:29:55,960 --> 00:29:59,020
iki türlü yorumlanır.

493
00:30:00,080 --> 00:30:00,280
Yani,

494
00:30:00,360 --> 00:30:01,520
ikisi birlikte yorumlanır.

495
00:30:01,680 --> 00:30:01,900
Bir,

496
00:30:03,880 --> 00:30:04,680
lafsi yorum,

497
00:30:04,820 --> 00:30:05,040
yani,

498
00:30:05,240 --> 00:30:05,540
lafız,

499
00:30:05,600 --> 00:30:06,560
bu ne diyor bu kanun?

500
00:30:06,680 --> 00:30:06,940
Çünkü,

501
00:30:07,300 --> 00:30:07,940
kanunlar,

502
00:30:09,200 --> 00:30:10,300
sosyolojik şeylerdir.

503
00:30:10,940 --> 00:30:11,740
Matematik gibi,

504
00:30:11,860 --> 00:30:13,040
iki kere iki dört etmez.

505
00:30:13,300 --> 00:30:13,860
Matematik,

506
00:30:14,600 --> 00:30:16,040
dünyanın her döneminde,

507
00:30:16,840 --> 00:30:17,960
dünyanın her yerinde,

508
00:30:18,080 --> 00:30:19,020
iki kere iki dört eder.

509
00:30:19,140 --> 00:30:19,380
Yani,

510
00:30:19,640 --> 00:30:20,280
üç kere üç,

511
00:30:20,380 --> 00:30:20,860
dokuz eder.

512
00:30:21,920 --> 00:30:22,200
Bunu,

513
00:30:22,960 --> 00:30:23,940
nereye gidersen git,

514
00:30:24,220 --> 00:30:25,320
hangi devirde yaşarsan,

515
00:30:25,380 --> 00:30:25,500
yani,

516
00:30:25,500 --> 00:30:25,980
böyledir.

517
00:30:26,640 --> 00:30:26,880
Ama,

518
00:30:27,660 --> 00:30:28,840
hukuki metinler,

519
00:30:28,980 --> 00:30:29,480
böyle değil.

520
00:30:30,560 --> 00:30:31,440
Yoruma tabidir.

521
00:30:32,840 --> 00:30:33,240
Yani,

522
00:30:33,960 --> 00:30:34,680
onu,

523
00:30:35,740 --> 00:30:37,000
iyi yorumlarsan,

524
00:30:38,940 --> 00:30:39,600
iyi netice,

525
00:30:39,780 --> 00:30:40,340
şey yaparsan,

526
00:30:40,420 --> 00:30:41,400
onun için de derler ki,

527
00:30:42,240 --> 00:30:43,100
iyi bir kanun,

528
00:30:43,460 --> 00:30:44,720
kötü bir uygulayıcıların elinde,

529
00:30:44,840 --> 00:30:46,180
çok kötü neticeler verir.

530
00:30:47,220 --> 00:30:48,520
Kötü bir kanun da,

531
00:30:48,580 --> 00:30:50,640
iyi bir uygulayıcıların elinde,

532
00:30:50,920 --> 00:30:52,060
iyi neticeler verir.

533
00:30:52,360 --> 00:30:53,620
Şunu da sorabilir miyim o zaman,

534
00:30:53,720 --> 00:30:54,340
Sayın Aykatmış?

535
00:30:54,340 --> 00:30:55,080
Şimdi,

536
00:30:55,200 --> 00:30:56,240
uygulama alanında,

537
00:30:56,860 --> 00:30:57,600
işkence,

538
00:30:58,100 --> 00:30:59,260
insan hakları komisyonunda,

539
00:30:59,320 --> 00:31:00,020
siz uzun yıllar,

540
00:31:00,520 --> 00:31:01,120
buna baktınız.

541
00:31:01,660 --> 00:31:02,300
Önce Sayın,

542
00:31:02,480 --> 00:31:03,400
Göktuğa'na sorayım.

543
00:31:04,060 --> 00:31:04,300
Yani,

544
00:31:05,000 --> 00:31:06,140
uygulama alanında,

545
00:31:06,820 --> 00:31:07,960
siyasi iradenin koyduğu,

546
00:31:08,020 --> 00:31:08,440
işkenceye,

547
00:31:08,480 --> 00:31:09,220
sıfır tolerans,

548
00:31:09,720 --> 00:31:10,760
yargıya yansıyor mu?

549
00:31:10,860 --> 00:31:11,260
Şu anda,

550
00:31:11,500 --> 00:31:11,720
buna,

551
00:31:12,000 --> 00:31:13,180
yargının bakış açısı nasıl?

552
00:31:13,180 --> 00:31:16,240
Önceki dönemden başlayalım isterseniz,

553
00:31:16,320 --> 00:31:17,920
98'de 2002 yıllar arasında,

554
00:31:18,240 --> 00:31:18,840
açıkçası,

555
00:31:18,960 --> 00:31:20,540
Türkiye bir korku türeninden geçti.

556
00:31:21,380 --> 00:31:22,560
Birçok işkenceler oldu,

557
00:31:22,660 --> 00:31:23,460
ağır işkenceler oldu,

558
00:31:23,580 --> 00:31:23,860
hatta,

559
00:31:23,960 --> 00:31:25,000
insan haklarının,

560
00:31:25,060 --> 00:31:26,440
o dönemki komisyon başkanı,

561
00:31:26,480 --> 00:31:27,220
yanlış hatırlamıyorsam,

562
00:31:27,280 --> 00:31:27,600
Mehmet Bey,

563
00:31:27,680 --> 00:31:28,060
daha iyi bir,

564
00:31:28,160 --> 00:31:28,720
Sema Hanım'dı,

565
00:31:28,820 --> 00:31:29,560
Sema Pişkünsüt,

566
00:31:30,180 --> 00:31:31,000
karakolda,

567
00:31:31,060 --> 00:31:32,220
Filistin askısı buldular yani.

568
00:31:32,680 --> 00:31:33,860
Bu çok korkunç bir şeydi.

569
00:31:34,860 --> 00:31:35,880
Emniyet müdürlüğünde,

570
00:31:35,960 --> 00:31:36,720
bir karakolda,

571
00:31:37,120 --> 00:31:37,960
Filistin askısı çıktı.

572
00:31:37,960 --> 00:31:39,700
Yani insanlara işkence yapıldığı,

573
00:31:39,840 --> 00:31:40,920
İnsan Hakları Komisyonu'nun,

574
00:31:41,000 --> 00:31:41,760
başkanı tarafından,

575
00:31:41,860 --> 00:31:42,940
bizzat tespit edilmiş oldu.

576
00:31:42,960 --> 00:31:43,120
Yerinde.

577
00:31:43,380 --> 00:31:44,900
Yerinde tespit edilmiş oldu.

578
00:31:46,380 --> 00:31:47,600
Ne olursa olsun,

579
00:31:47,720 --> 00:31:49,160
Mehmet Bey'in de demin arz ettiği gibi,

580
00:31:49,700 --> 00:31:50,880
kanun ne kadar iyi olursa olsun,

581
00:31:51,080 --> 00:31:51,820
onu uygulayanlar,

582
00:31:51,920 --> 00:31:54,200
onu uygulama iradesini göstermedikleri anda,

583
00:31:54,920 --> 00:31:56,260
istenilen sonuç bir türlü alınamaz.

584
00:31:56,500 --> 00:31:57,300
İşkence yapmak,

585
00:31:57,540 --> 00:31:59,780
eski 765 sayılı TCK döneminde de suçtu.

586
00:32:00,240 --> 00:32:01,800
243 ve 245 vardı.

587
00:32:02,260 --> 00:32:04,840
Ama uygulama kısmına gelinmediği için,

588
00:32:04,840 --> 00:32:06,040
bir türlü sonuç alınamıyordu.

589
00:32:06,040 --> 00:32:08,500
Şimdi, 2002 yılından sonra,

590
00:32:08,720 --> 00:32:10,000
siyasi iradenin kararlılığı,

591
00:32:10,140 --> 00:32:10,860
tabii ki malumuz.

592
00:32:11,040 --> 00:32:11,240
Ama,

593
00:32:11,600 --> 00:32:12,920
tabii ki bu yetmiyor tek başına.

594
00:32:13,420 --> 00:32:13,620
Yani,

595
00:32:14,200 --> 00:32:15,540
adli kısmın da,

596
00:32:15,780 --> 00:32:17,920
aynı irade ve kararlılığı göstermesi gerekiyor.

597
00:32:18,480 --> 00:32:19,760
İşte oraya geliyorum.

598
00:32:20,620 --> 00:32:21,260
Yani şimdi,

599
00:32:22,660 --> 00:32:24,320
senin ne değişikliği yaparsan yap,

600
00:32:24,520 --> 00:32:24,760
adam,

601
00:32:25,580 --> 00:32:28,240
matematik gibi olmadığı için yasalar,

602
00:32:28,420 --> 00:32:28,660
yani,

603
00:32:28,960 --> 00:32:30,100
iki kere iki dört iler gibi,

604
00:32:30,220 --> 00:32:30,760
sabit bir şey,

605
00:32:30,840 --> 00:32:31,940
ama nihayetinde metindir.

606
00:32:32,940 --> 00:32:34,980
Bir metinden ben bir şey anlarım,

607
00:32:34,980 --> 00:32:36,760
siz değişik bir şey anlarsınız.

608
00:32:37,160 --> 00:32:39,000
Arkadaşımız değişik bir şey anlayabilir.

609
00:32:40,080 --> 00:32:40,860
Ama,

610
00:32:41,080 --> 00:32:43,260
bu anlayış içerisinde de,

611
00:32:43,680 --> 00:32:43,860
yani,

612
00:32:43,960 --> 00:32:44,340
hiç değilse,

613
00:32:44,400 --> 00:32:45,880
birbirine yakın olması gerekir.

614
00:32:46,620 --> 00:32:46,980
Ama maalesef,

615
00:32:48,380 --> 00:32:49,440
Türkiye'deki bu,

616
00:32:49,440 --> 00:32:50,280
katı,

617
00:32:50,660 --> 00:32:54,000
ideolojik saplantılar neticesinde,

618
00:32:54,140 --> 00:32:55,640
ideolojik yorumlanıyordu.

619
00:32:56,540 --> 00:32:58,320
İdeolojik davranıyordu.

620
00:32:58,540 --> 00:33:00,620
İdeolojiler ön planda olduğu için,

621
00:33:00,740 --> 00:33:01,720
o gözle bakıyordu.

622
00:33:02,480 --> 00:33:04,140
Hiç alakası olmayan bir şekilde,

623
00:33:04,540 --> 00:33:05,220
yorumlanarak,

624
00:33:05,440 --> 00:33:06,440
cezalar veriliyordu.

625
00:33:07,620 --> 00:33:08,380
Dolayısıyla,

626
00:33:08,380 --> 00:33:10,660
uygulama,

627
00:33:10,880 --> 00:33:11,800
çok önemli.

628
00:33:12,680 --> 00:33:13,600
Bunun için de,

629
00:33:13,700 --> 00:33:14,400
hakimlerimiz,

630
00:33:14,500 --> 00:33:15,280
savcılarımız,

631
00:33:15,460 --> 00:33:18,080
devamlı eğitime tabi tutuldu.

632
00:33:18,200 --> 00:33:19,340
Yurt dışına gönderildi.

633
00:33:19,440 --> 00:33:19,640
Yani,

634
00:33:19,700 --> 00:33:21,160
oradaki uygulamaları görürsün diye.

635
00:33:21,280 --> 00:33:22,660
Orpaya Sanatları Mahkemesi,

636
00:33:22,780 --> 00:33:23,300
kararları,

637
00:33:23,800 --> 00:33:24,600
tercüme edilerek,

638
00:33:24,960 --> 00:33:27,380
hakimlerin istifadesine sunuldu.

639
00:33:27,560 --> 00:33:28,800
Gerek dijital ortamda,

640
00:33:28,900 --> 00:33:30,020
gerekse kitaplar olarak,

641
00:33:31,160 --> 00:33:32,160
eğitimler,

642
00:33:32,360 --> 00:33:33,740
devamlı veriliyor.

643
00:33:33,740 --> 00:33:36,760
Ama bütün bunlara rağmen de,

644
00:33:37,280 --> 00:33:38,420
yine yeteldi.

645
00:33:38,560 --> 00:33:39,940
Çünkü adamın kafa yapısı,

646
00:33:40,120 --> 00:33:40,900
ona uygun değil.

647
00:33:41,060 --> 00:33:42,380
Mantralitesi uygun değil.

648
00:33:42,520 --> 00:33:43,800
İdeolojisi uygun değil.

649
00:33:46,260 --> 00:33:46,960
Onu değişik,

650
00:33:47,040 --> 00:33:48,680
ben böyle anlıyorum diyor.

651
00:33:48,780 --> 00:33:49,300
Kardeşim,

652
00:33:49,360 --> 00:33:50,780
böyle yazmıyor orada.

653
00:33:51,720 --> 00:33:52,860
Ben de öyle anlamıyorum.

654
00:33:54,060 --> 00:33:55,380
Yani bu kanun nedir?

655
00:33:55,380 --> 00:33:57,340
Biraz evvel de ifade ettiğim gibi,

656
00:33:57,780 --> 00:33:58,760
defalarca değişiyor.

657
00:33:58,800 --> 00:34:01,060
301. maddede defalarca değişti.

658
00:34:01,740 --> 00:34:03,380
Anayasa da ona uygun değişiklikler.

659
00:34:03,380 --> 00:34:03,880
yapıldı.

660
00:34:04,360 --> 00:34:05,080
Ama adamlar,

661
00:34:05,160 --> 00:34:06,080
yine katı bir şekilde,

662
00:34:06,200 --> 00:34:06,920
uygulamaya başladı.

663
00:34:06,960 --> 00:34:08,020
Ben öyle anlamıyorum diyor.

664
00:34:08,280 --> 00:34:09,200
Ya tamam,

665
00:34:09,340 --> 00:34:10,100
sen lafsını,

666
00:34:10,820 --> 00:34:11,620
sadece yasa,

667
00:34:12,320 --> 00:34:14,240
lafsan yorumlanmaz bir de,

668
00:34:14,680 --> 00:34:16,160
bu yasağı niçin konmuş?

669
00:34:16,340 --> 00:34:17,620
Nazım niye değiştirildiyse,

670
00:34:17,720 --> 00:34:18,640
niye değiştirilmiş?

671
00:34:18,820 --> 00:34:19,020
Yani,

672
00:34:19,920 --> 00:34:21,720
lafsına ve gayesine,

673
00:34:22,040 --> 00:34:22,480
bakılır.

674
00:34:23,780 --> 00:34:24,900
Öyle yorum adam,

675
00:34:25,040 --> 00:34:25,640
lafsını da,

676
00:34:25,720 --> 00:34:26,620
ben böyle anladım diyor.

677
00:34:26,840 --> 00:34:29,060
O yasanın gayesine de bakmıyor.

678
00:34:29,300 --> 00:34:30,220
Niye değişmiş?

679
00:34:30,300 --> 00:34:30,960
Ona hiç bakmıyor.

680
00:34:31,060 --> 00:34:32,060
Niye üç defa değişmiş?

681
00:34:32,180 --> 00:34:32,620
Bu madde işte,

682
00:34:32,700 --> 00:34:33,220
ona bakmıyor.

683
00:34:33,220 --> 00:34:33,940
niye anayasada,

684
00:34:34,000 --> 00:34:35,000
ona uygun değişiklik yapmıyor.

685
00:34:35,000 --> 00:34:35,600
Ona bakmıyor.

686
00:34:36,320 --> 00:34:37,560
İdeolojik bir gözle,

687
00:34:38,200 --> 00:34:39,880
ideolojisini öne çıkararak,

688
00:34:40,040 --> 00:34:41,040
katı bir şekilde,

689
00:34:41,780 --> 00:34:42,480
adamın şey,

690
00:34:42,660 --> 00:34:43,520
kafa yapısı o.

691
00:34:44,100 --> 00:34:45,520
E tabi bunu aşmak da,

692
00:34:45,640 --> 00:34:47,220
biraz zaman meselesi.

693
00:34:47,220 --> 00:34:49,880
işte hepimiz yaşadık bu ülkede,

694
00:34:50,000 --> 00:34:51,100
hep beraber yaşıyoruz.

695
00:34:51,100 --> 00:34:52,100
olanları görüyoruz,

696
00:34:52,100 --> 00:34:52,820
olanları görüyoruz.

697
00:34:52,820 --> 00:34:54,600
işte bir hakimler,

698
00:34:54,600 --> 00:34:55,100
hakimler,

699
00:34:55,100 --> 00:34:55,600
savcılar,

700
00:34:55,600 --> 00:34:57,080
bir kurulu diye bir kurulu vardı.

701
00:34:57,920 --> 00:34:59,920
Fikir ve vicdan özgürlüğüyle ilgili şeylerde,

702
00:34:59,980 --> 00:35:01,760
gerçekten özgürlükçü değil,

703
00:35:02,120 --> 00:35:04,360
daha cezacı bir anlayış hakimdi.

704
00:35:04,460 --> 00:35:04,720
Evet.

705
00:35:04,980 --> 00:35:06,560
Yani bu gerçekten yanlıştı.

706
00:35:06,560 --> 00:35:08,920
yani bir insanı eleştirmek,

707
00:35:09,120 --> 00:35:11,080
demokrasinin en doğal bir hakkıdır yani.

708
00:35:11,220 --> 00:35:12,240
Bir insan yanlış yapabilir,

709
00:35:12,680 --> 00:35:13,700
basın onu eleştirebilir,

710
00:35:14,160 --> 00:35:15,820
siyaset görevi yapanlar onu eleştirebilir.

711
00:35:15,820 --> 00:35:19,340
Zaten bu demokrasinin gereği,

712
00:35:19,340 --> 00:35:20,520
bir gereği olduğu gibi,

713
00:35:20,660 --> 00:35:21,820
insanlığın da bir gereğidir.

714
00:35:21,980 --> 00:35:22,100
Evet.

715
00:35:22,200 --> 00:35:23,340
Hani insanı tarif etti,

716
00:35:23,440 --> 00:35:24,940
değişik tarifler var insanın,

717
00:35:25,000 --> 00:35:26,640
ama bir filozofun birisi de diyor ki,

718
00:35:26,700 --> 00:35:28,040
insan düşünen bir varlıktır.

719
00:35:28,900 --> 00:35:30,880
E düşünmedikten sonra,

720
00:35:31,000 --> 00:35:32,080
insan düşünmeyene,

721
00:35:32,220 --> 00:35:33,560
zaten insan değildir,

722
00:35:33,660 --> 00:35:34,440
o sorum da değil.

723
00:35:34,640 --> 00:35:36,300
Yani şey olarak,

724
00:35:36,460 --> 00:35:36,840
dinen,

725
00:35:37,560 --> 00:35:39,800
akıllı olmayan insan,

726
00:35:39,920 --> 00:35:40,540
sorumlu değil.

727
00:35:41,380 --> 00:35:43,100
Cenab-ı Allah ondan bir soru da sormuyor.

728
00:35:43,100 --> 00:35:44,240
yani hiç o,

729
00:35:45,020 --> 00:35:46,980
öyle aynı tabir caizse,

730
00:35:47,120 --> 00:35:48,320
yani bir bitki gibi,

731
00:35:48,440 --> 00:35:48,920
bir şey gibi,

732
00:35:49,060 --> 00:35:49,740
sorumsuz,

733
00:35:49,900 --> 00:35:50,940
yok olup gidiyor.

734
00:35:51,560 --> 00:35:52,900
Ama düşünen insan,

735
00:35:53,600 --> 00:35:54,860
ötede de hesap verilecek.

736
00:35:56,180 --> 00:35:57,960
Yani hesabında,

737
00:35:58,080 --> 00:35:58,940
Cenab-ı Allah soracak,

738
00:35:59,060 --> 00:35:59,660
ben sana bak,

739
00:35:59,740 --> 00:36:00,260
aklı verdim,

740
00:36:00,340 --> 00:36:00,960
fikir verdim,

741
00:36:01,740 --> 00:36:02,760
dünyaya gönderdim,

742
00:36:03,080 --> 00:36:04,800
iyiliği de kötülüğü de sana gösterdim,

743
00:36:04,900 --> 00:36:05,320
ama sen,

744
00:36:06,100 --> 00:36:08,320
düşünmedin,

745
00:36:09,220 --> 00:36:10,860
kötü tarafa gittin,

746
00:36:10,860 --> 00:36:11,800
kötülük yaptın,

747
00:36:11,800 --> 00:36:12,880
gibi.

748
00:36:13,920 --> 00:36:15,920
İnsan düşünen bir varlıktır.

749
00:36:16,440 --> 00:36:17,240
İnsan düşünecek,

750
00:36:17,400 --> 00:36:17,820
sadece,

751
00:36:18,460 --> 00:36:20,100
düşünmekle de iş bitmiyor.

752
00:36:20,260 --> 00:36:21,300
Yani bir insan düşünsün,

753
00:36:21,380 --> 00:36:22,060
kendi kendine,

754
00:36:22,260 --> 00:36:22,580
ne olur,

755
00:36:22,680 --> 00:36:24,280
kendi kendine düşünen insan,

756
00:36:25,140 --> 00:36:26,900
kime faydası olur,

757
00:36:27,540 --> 00:36:29,240
düşündüğünü ifade edebilecek.

758
00:36:29,360 --> 00:36:29,480
Evet.

759
00:36:31,340 --> 00:36:32,240
E peki insan,

760
00:36:32,640 --> 00:36:33,620
ilk çağlardaki gibi,

761
00:36:33,700 --> 00:36:34,320
ifade edip,

762
00:36:34,520 --> 00:36:35,420
iyi bir fikir,

763
00:36:35,580 --> 00:36:36,640
kafanda geliştirdin,

764
00:36:36,780 --> 00:36:37,680
veya şeyde bir,

765
00:36:37,760 --> 00:36:39,060
zararlı fikirde olabilirsin,

766
00:36:39,060 --> 00:36:40,880
onu,

767
00:36:42,280 --> 00:36:43,120
ifade edeceksin.

768
00:36:44,200 --> 00:36:44,900
Etmediğin zaman,

769
00:36:44,980 --> 00:36:46,180
o fikir zaten fikir değil,

770
00:36:46,800 --> 00:36:47,460
düşünce değil.

771
00:36:48,680 --> 00:36:49,960
İfade etmek için de,

772
00:36:50,060 --> 00:36:51,100
bir takım şartlar lazım.

773
00:36:51,280 --> 00:36:51,460
Yani,

774
00:36:51,960 --> 00:36:52,920
eskiden olurdu,

775
00:36:53,080 --> 00:36:54,840
çok ilkel dönemlerde,

776
00:36:55,320 --> 00:36:55,720
üç kişi,

777
00:36:55,800 --> 00:36:56,820
beş kişiye söylerdin,

778
00:36:57,420 --> 00:36:58,620
veya o ilk çağlarda,

779
00:36:58,780 --> 00:36:59,360
Aristo'nun,

780
00:36:59,460 --> 00:37:00,100
Leflatun'un,

781
00:37:00,140 --> 00:37:00,380
şey yapıp,

782
00:37:00,440 --> 00:37:01,600
çıkıyordu o şeyde,

783
00:37:01,660 --> 00:37:02,520
Yunanistan'dakiler.

784
00:37:02,520 --> 00:37:02,940
Korumda.

785
00:37:03,520 --> 00:37:04,180
Oraya çıkıyor,

786
00:37:04,240 --> 00:37:05,000
orada konuşuyor,

787
00:37:05,100 --> 00:37:05,300
nerede?

788
00:37:05,400 --> 00:37:05,900
Orada işte,

789
00:37:06,020 --> 00:37:06,400
yüz kişi,

790
00:37:06,480 --> 00:37:06,920
iki yüz kişi,

791
00:37:07,000 --> 00:37:07,480
üç yüz kişi,

792
00:37:07,480 --> 00:37:08,880
sen de bin kişi.

793
00:37:09,300 --> 00:37:10,320
O zamanın şartlarında,

794
00:37:10,380 --> 00:37:11,160
onları anlatıyordu.

795
00:37:11,640 --> 00:37:13,160
Ama günümüz dünyasında,

796
00:37:14,080 --> 00:37:14,360
artık,

797
00:37:14,600 --> 00:37:15,840
iletişim vasıtalarının,

798
00:37:16,080 --> 00:37:17,860
bu kadar geliştiği bir dönemde,

799
00:37:17,980 --> 00:37:18,200
yani,

800
00:37:18,320 --> 00:37:19,040
üç beş kişiye,

801
00:37:19,120 --> 00:37:19,600
bin kişiye,

802
00:37:19,680 --> 00:37:20,340
iki bin kişiye,

803
00:37:20,440 --> 00:37:21,780
hadi bir konferans düzenlenir.

804
00:37:22,280 --> 00:37:22,560
Diyelim,

805
00:37:22,640 --> 00:37:23,680
stadyumda anlattı,

806
00:37:23,740 --> 00:37:23,960
ne diye,

807
00:37:24,200 --> 00:37:25,220
yirmi bin kişi geldi.

808
00:37:26,000 --> 00:37:26,320
Değil,

809
00:37:26,800 --> 00:37:27,100
bütün,

810
00:37:27,320 --> 00:37:28,580
insanlığa duyurman,

811
00:37:28,800 --> 00:37:30,340
bu iletişim vasıtalarında,

812
00:37:30,460 --> 00:37:31,200
faydalanmak için,

813
00:37:31,300 --> 00:37:31,760
gerekir.

814
00:37:32,080 --> 00:37:32,220
Evet.

815
00:37:32,340 --> 00:37:32,680
Yani,

816
00:37:33,600 --> 00:37:34,360
basın yayın,

817
00:37:34,620 --> 00:37:36,060
hürriyetinin olması gerekiyor.

818
00:37:36,060 --> 00:37:36,340
Yani,

819
00:37:36,420 --> 00:37:37,380
sadece düşünce,

820
00:37:38,040 --> 00:37:39,500
ve ifade özgürlüğü değil,

821
00:37:40,380 --> 00:37:42,480
basın yayın,

822
00:37:43,040 --> 00:37:44,540
özgürlüğünün de olması gerekiyor.

823
00:37:45,120 --> 00:37:45,540
E şimdi,

824
00:37:46,180 --> 00:37:46,520
artık,

825
00:37:46,600 --> 00:37:47,500
günümüz dünyasında,

826
00:37:47,600 --> 00:37:48,280
o kadar her şey,

827
00:37:48,400 --> 00:37:49,960
karmaşık bir hal aldı ki,

828
00:37:50,600 --> 00:37:50,840
yani,

829
00:37:51,100 --> 00:37:51,900
buralarda da,

830
00:37:51,960 --> 00:37:53,160
bir şey yapabilmen için,

831
00:37:53,640 --> 00:37:54,820
örgütlenmen gerekir.

832
00:37:55,460 --> 00:37:55,640
Yani,

833
00:37:55,700 --> 00:37:56,780
örgütlenme özgürlüğü.

834
00:37:56,900 --> 00:37:57,120
Yani,

835
00:37:57,220 --> 00:37:58,140
bu dört özgürlük,

836
00:37:58,200 --> 00:37:59,580
en azından birbirine bağlı,

837
00:37:59,840 --> 00:38:00,440
biri olmadan,

838
00:38:00,540 --> 00:38:01,040
diğeri olmaz.

839
00:38:01,840 --> 00:38:02,580
Örgütlenme özgürlüğü.

840
00:38:02,580 --> 00:38:03,200
Bu nedir?

841
00:38:03,960 --> 00:38:05,440
Siyasi parti olabilir,

842
00:38:05,760 --> 00:38:06,600
dernek olabilir,

843
00:38:06,860 --> 00:38:07,800
sivil toplum örgütü,

844
00:38:07,880 --> 00:38:08,620
vakıf olabilir.

845
00:38:09,680 --> 00:38:10,320
Bütün bunlar,

846
00:38:11,060 --> 00:38:11,860
ile birlikte,

847
00:38:12,240 --> 00:38:13,300
sadece düşünce,

848
00:38:13,980 --> 00:38:14,860
özgürlüğü,

849
00:38:15,020 --> 00:38:15,580
geçerlidir.

850
00:38:15,740 --> 00:38:16,100
Yoksa,

851
00:38:16,220 --> 00:38:16,840
yok kardeşim,

852
00:38:16,980 --> 00:38:17,460
sen düşün,

853
00:38:17,620 --> 00:38:18,280
istediğin gibi,

854
00:38:18,400 --> 00:38:19,280
derler insana,

855
00:38:19,340 --> 00:38:20,060
ya ne düşünüyorsun,

856
00:38:20,180 --> 00:38:20,920
hindi gibi derler.

857
00:38:21,920 --> 00:38:22,520
Böyle,

858
00:38:23,220 --> 00:38:24,080
düşünen bir insan,

859
00:38:24,160 --> 00:38:24,540
şey yapacak,

860
00:38:24,600 --> 00:38:25,840
ona biraz yarış çakalı,

861
00:38:25,840 --> 00:38:26,780
sen,

862
00:38:26,840 --> 00:38:27,760
niye,

863
00:38:28,000 --> 00:38:29,440
hindi gibi düşünüyorsun,

864
00:38:29,580 --> 00:38:29,880
denir.

865
00:38:30,220 --> 00:38:30,400
Evet.

866
00:38:32,600 --> 00:38:33,300
Gerçekten,

867
00:38:33,380 --> 00:38:34,200
düşündüğünü,

868
00:38:34,780 --> 00:38:35,740
ifade etmezse,

869
00:38:35,860 --> 00:38:36,400
ne yarar?

870
00:38:37,060 --> 00:38:38,000
İfade etmek için,

871
00:38:38,120 --> 00:38:39,000
şartlar gerekiyor.

872
00:38:39,100 --> 00:38:39,280
Onu,

873
00:38:39,500 --> 00:38:40,500
kitapsa,

874
00:38:40,580 --> 00:38:41,200
kitap yazıp,

875
00:38:41,300 --> 00:38:42,160
onu şey yapması,

876
00:38:42,340 --> 00:38:42,500
işte,

877
00:38:42,620 --> 00:38:43,160
konferansa,

878
00:38:43,260 --> 00:38:43,800
konferans,

879
00:38:44,340 --> 00:38:45,620
bir köşe yazılırsa,

880
00:38:45,720 --> 00:38:46,600
bir gazetede,

881
00:38:46,680 --> 00:38:47,200
bir yazılırsa,

882
00:38:47,460 --> 00:38:47,980
böyle bir şey.

883
00:38:48,580 --> 00:38:50,240
Bütün bunlar için de,

884
00:38:50,300 --> 00:38:52,000
bir örgütlenme gerekir.

885
00:38:52,560 --> 00:38:52,940
Yani,

886
00:38:53,140 --> 00:38:54,000
siyasi parti olur,

887
00:38:54,100 --> 00:38:54,640
vakıf olur,

888
00:38:54,760 --> 00:38:55,380
dernek olur,

889
00:38:55,380 --> 00:38:55,780
yani,

890
00:38:55,920 --> 00:38:56,760
herhangi bir şekilde.

891
00:38:58,900 --> 00:39:00,260
Örgütlenme özgürlüğü,

892
00:39:00,840 --> 00:39:01,600
bütün bunlar,

893
00:39:02,220 --> 00:39:02,740
birbirine,

894
00:39:02,800 --> 00:39:03,360
yani aslında,

895
00:39:04,200 --> 00:39:05,280
bütün özgürlükler,

896
00:39:05,380 --> 00:39:06,860
dediğimiz bütün özgürlükler,

897
00:39:07,040 --> 00:39:07,760
ne kadar işte,

898
00:39:07,900 --> 00:39:09,300
seyahat özgürlüğünden tut,

899
00:39:09,420 --> 00:39:10,660
çalışma özgürlüğünü,

900
00:39:11,500 --> 00:39:12,860
dernek özgürlüğü,

901
00:39:12,960 --> 00:39:15,780
yani ne kadar bildiğimiz özgürlükler varsa,

902
00:39:16,640 --> 00:39:17,200
hepsi,

903
00:39:18,420 --> 00:39:19,640
birbirine bağlıdır.

904
00:39:19,720 --> 00:39:20,440
Biri olmadan biri,

905
00:39:20,780 --> 00:39:21,340
mümkün değil.

906
00:39:21,540 --> 00:39:22,160
Kesinlikle öyle.

907
00:39:22,780 --> 00:39:23,340
Yani,

908
00:39:23,340 --> 00:39:26,160
301. maddenin,

909
00:39:26,320 --> 00:39:26,680
gerçekten,

910
00:39:27,060 --> 00:39:28,360
Sayın Bakan'ın açıklaması vardı,

911
00:39:28,440 --> 00:39:29,220
bugün ben onu okudum.

912
00:39:29,700 --> 00:39:30,400
Sayın Bakan,

913
00:39:30,540 --> 00:39:30,940
dedi ki,

914
00:39:31,140 --> 00:39:32,620
301. maddede,

915
00:39:32,720 --> 00:39:33,880
değişiklik yapılmamız için,

916
00:39:33,940 --> 00:39:34,040
dedi,

917
00:39:34,100 --> 00:39:35,780
bütün siyasi partilerin,

918
00:39:35,780 --> 00:39:35,900
dedi,

919
00:39:36,020 --> 00:39:37,560
mutabakatı lazım,

920
00:39:37,680 --> 00:39:37,800
dedi.

921
00:39:38,640 --> 00:39:38,900
Yani,

922
00:39:39,440 --> 00:39:40,980
hepsinin aynı fikre sahip olması gerekirdi.

923
00:39:41,220 --> 00:39:42,180
Bence bir an önce,

924
00:39:42,260 --> 00:39:43,780
değiştirilmesi gereken bir madde.

925
00:39:43,780 --> 00:39:45,880
301. maddeyle ilgili Sayın Bakan'ın.

926
00:39:45,880 --> 00:39:45,900
301. maddeyle ilgili Sayın Bakan'ın.

927
00:39:45,900 --> 00:39:47,520
301. şeyde çoğun,

928
00:39:47,640 --> 00:39:49,880
yani bütün partilerin şeyi gerekmez orada,

929
00:39:50,080 --> 00:39:51,680
meclisteki çoğunlukla olur da,

930
00:39:52,120 --> 00:39:52,600
anayasal,

931
00:39:52,600 --> 00:39:54,320
kendi şeyi olarak söyledi.

932
00:39:54,320 --> 00:39:55,180
O tabii yanlış söylemiş.

933
00:39:55,180 --> 00:39:56,080
Düşüncüsü olarak söyledi.

934
00:39:56,100 --> 00:39:57,520
O manada söylememiştir.

935
00:39:57,520 --> 00:39:57,760
Evet.

936
00:39:57,760 --> 00:40:00,620
Yani bu gerilim meydana getirmeden,

937
00:40:00,840 --> 00:40:02,180
herkes bunu el birliği yaparlar.

938
00:40:02,180 --> 00:40:03,300
Yumuşak bir geçiş yapmak için herhalde.

939
00:40:03,320 --> 00:40:03,560
Çünkü,

940
00:40:04,220 --> 00:40:05,820
herkes şimdi Türkiye'de,

941
00:40:05,920 --> 00:40:07,960
hangi görüşten olursa olsun,

942
00:40:08,740 --> 00:40:09,700
görünüşe göre de,

943
00:40:10,320 --> 00:40:11,660
herkes özgürlükten yana.

944
00:40:11,840 --> 00:40:12,940
Ama hadi dediğin zaman,

945
00:40:13,360 --> 00:40:13,860
herkesin,

946
00:40:14,120 --> 00:40:16,840
herkesin bir kırmızı çizgileri var.

947
00:40:17,240 --> 00:40:17,380
Evet.

948
00:40:17,620 --> 00:40:19,880
Bu kırmızı çizgileri öne sürüyorlar.

949
00:40:20,540 --> 00:40:21,880
İşte benim kırmızı çizgim var,

950
00:40:22,080 --> 00:40:23,500
şu olursa olur,

951
00:40:23,660 --> 00:40:25,640
öteki diyor benim de şu kırmızı çizgim var.

952
00:40:25,640 --> 00:40:27,240
İşte denen nedir?

953
00:40:27,240 --> 00:40:29,380
Ya bu kırmızı çizgileri bırak artık.

954
00:40:30,040 --> 00:40:30,360
Sivil,

955
00:40:30,960 --> 00:40:32,440
özgürlükçü bir anayasa yapalım.

956
00:40:32,920 --> 00:40:35,200
Sivil bir özgürlükçü anayasa yapalım.

957
00:40:36,120 --> 00:40:37,540
Herkes bunu istiyor ama,

958
00:40:37,920 --> 00:40:39,260
kırmızı çizgiler de maalesef,

959
00:40:39,360 --> 00:40:40,540
şimdiye kadar aşılamadı.

960
00:40:40,700 --> 00:40:43,160
İşte en son bu yapılan uyum komisyonu,

961
00:40:43,220 --> 00:40:43,560
inşaAllah,

962
00:40:44,620 --> 00:40:45,860
sözlerinde dururlarsa,

963
00:40:46,520 --> 00:40:46,800
inşaAllah.

964
00:40:49,500 --> 00:40:52,940
Sivil bir özgürlükçü anayasa yapılabilirse,

965
00:40:53,060 --> 00:40:54,120
bu çok büyük bir başarı.

966
00:40:54,120 --> 00:40:56,120
Türkiye'de her şey daha iyi olacak.

967
00:40:56,120 --> 00:40:58,140
Ben bir noktaya daha temiz etmek istiyorum.

968
00:40:58,540 --> 00:41:00,620
288. madde için de aynı söz konusu.

969
00:41:01,020 --> 00:41:04,760
Demin Sayın Erkatmiş onunla ilgili de vurgu yaptı.

970
00:41:05,560 --> 00:41:06,600
Bir şeyle ilgili olarak,

971
00:41:06,660 --> 00:41:10,320
yani mahkeme bir karar verebilir veya bir yargı süreç olabilir.

972
00:41:10,920 --> 00:41:14,140
Onunla ilgili bir beyanat açıklamanın hiçbir şekilde suç olmaması gerekiyor.

973
00:41:14,140 --> 00:41:16,480
Yani yargıçlar da insan çünkü,

974
00:41:16,660 --> 00:41:19,780
onlar da hata yapma insan faktörü olduğu için mutlaka var.

975
00:41:20,600 --> 00:41:24,620
Bir beyanat yayınlandığında veya açıklayıcı bir beyan olduğunda,

976
00:41:24,620 --> 00:41:28,200
basında, bununla ilgili bir yargı sürecinin başlamaması gerekiyor.

977
00:41:28,820 --> 00:41:35,020
Onun için de yani 288. maddenin de bu manada değişmesi veya kaldırması gerektiğidir.

978
00:41:35,020 --> 00:41:38,480
Tabii yani sadece konu 301. madde değil.

979
00:41:39,240 --> 00:41:46,840
Yani ceza kanıda çok böyle uymayan demokrasiye, hukuka uymayan madde var.

980
00:41:46,920 --> 00:41:48,440
Maalesef onlar duruyor.

981
00:41:48,600 --> 00:41:51,180
Yani sadece ceza yasaları da değil.

982
00:41:51,180 --> 00:41:56,920
Türkiye'de yuvarlak bir rakam söylenirse,

983
00:41:57,580 --> 00:42:00,120
15 bin civarında yasa var.

984
00:42:01,300 --> 00:42:04,360
Yani bunlardan bir kısmı yürkten kalkmıştır.

985
00:42:05,080 --> 00:42:06,860
İşte süreli olan yasalar vardır.

986
00:42:06,860 --> 00:42:09,860
Ama toplam cumhuriyetten bu tarafa,

987
00:42:10,380 --> 00:42:17,200
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kabul ettiği yasa şeyi 15 bine yaklaşmıştır.

988
00:42:17,200 --> 00:42:21,400
Yani az değil.

989
00:42:21,520 --> 00:42:21,740
Evet.

990
00:42:22,180 --> 00:42:25,420
Şimdi Ceyhun Bey anlatırken düşündüm.

991
00:42:26,180 --> 00:42:28,000
Tabii ki ifade ve beyan özgürlüğü var ama,

992
00:42:28,360 --> 00:42:32,240
basının çok hassas bir tavır göstermesi gerekiyor.

993
00:42:32,240 --> 00:42:34,560
Şimdi dönemimizdeki yaklaşımla,

994
00:42:34,660 --> 00:42:36,180
geçmişteki yaklaşım bir değil.

995
00:42:36,280 --> 00:42:39,080
Ben 99'da çok iyi hatırlıyorum.

996
00:42:40,460 --> 00:42:41,740
Beyan özgürlüğü ama,

997
00:42:42,320 --> 00:42:43,660
hele resmi makamda bulunan biri.

998
00:42:43,780 --> 00:42:45,740
Mesela 99 yılının İçişleri Bakanı,

999
00:42:45,740 --> 00:42:47,740
bir beyanda bulunuyor.

1000
00:42:48,740 --> 00:42:49,960
Yargının yönünü belirliyor.

1001
00:42:50,340 --> 00:42:53,120
Şimdi bakın, yani yargıyı etkileyen bir beyanda bulunmak,

1002
00:42:53,200 --> 00:42:54,560
hele hele bir resmi görevli için,

1003
00:42:55,660 --> 00:42:57,240
yani tamamen bir baskı.

1004
00:42:57,420 --> 00:42:58,280
Onu bırak.

1005
00:42:58,480 --> 00:42:58,660
Evet.

1006
00:43:00,040 --> 00:43:02,200
Basın mesela o dönemde,

1007
00:43:02,280 --> 00:43:06,220
99, 98, 2002 yılında o işkencenin en fayda olurken,

1008
00:43:06,300 --> 00:43:09,000
99'daki bazı davalarını soruşturma aşamalarında,

1009
00:43:10,740 --> 00:43:13,680
basın tam bir kamuda infial oluşturuyordu mesela.

1010
00:43:13,680 --> 00:43:15,860
Ve ona binaen de tutuklama yapılıyordu.

1011
00:43:16,180 --> 00:43:18,940
Maalesef yargısız infaz dediğimiz olay oluyor.

1012
00:43:19,100 --> 00:43:20,900
Yani maalesef Türkiye'de,

1013
00:43:20,980 --> 00:43:22,380
şimdilerde de oluyor.

1014
00:43:23,680 --> 00:43:25,340
Yapanlar da baştan,

1015
00:43:25,680 --> 00:43:29,080
basın mensupları bunun öncülüğünü yapıyorlar.

1016
00:43:29,460 --> 00:43:31,020
Basın yoluyla bu yapılıyor.

1017
00:43:31,020 --> 00:43:32,780
Öyle bir kamuoyu oluşturuluyor ki,

1018
00:43:33,640 --> 00:43:36,200
yargısız infaz yapıyor.

1019
00:43:36,360 --> 00:43:37,960
Bakıyorsun, sen de hayret ediyorsun.

1020
00:43:38,180 --> 00:43:39,360
Yani bir insan daha,

1021
00:43:39,580 --> 00:43:44,580
halbuki insanlar mahkum oluncaya kadar,

1022
00:43:44,700 --> 00:43:46,360
yani mahkeme kararına kadar suçsuz sayılırlar.

1023
00:43:47,360 --> 00:43:49,500
Berat-i cimmet asıldır diye eski tabirle,

1024
00:43:50,040 --> 00:43:51,940
ifade edilen gibi,

1025
00:43:52,120 --> 00:43:53,180
ifade edildiği gibi.

1026
00:43:53,640 --> 00:43:55,260
Ama Türkiye'de peşinen adam.

1027
00:43:55,260 --> 00:43:57,360
Yani hem de olduğundan dışarı,

1028
00:43:57,500 --> 00:43:59,220
başka bir şekilde getirilerek,

1029
00:44:00,200 --> 00:44:03,880
yargısız infazla insanlar peşinen mahkum ediliyor.

1030
00:44:04,020 --> 00:44:07,220
Burada tabii bu kadar yasal değişiklik ileri oldu.

1031
00:44:07,500 --> 00:44:10,580
İşte uygulayıcılar da yanlış uygulayı dedik.

1032
00:44:10,820 --> 00:44:12,860
Sizin dediğiniz etki alanına geleceğim.

1033
00:44:12,860 --> 00:44:18,420
Şimdi yasalar tabii matematik değil dedik.

1034
00:44:18,620 --> 00:44:19,580
Yoruma tabidir.

1035
00:44:20,920 --> 00:44:22,260
Mahkemeler yanlış oldu.

1036
00:44:22,400 --> 00:44:24,680
Ama burada yüksek yargının,

1037
00:44:24,960 --> 00:44:27,920
rolü çok önemli olması gerekir.

1038
00:44:28,040 --> 00:44:29,300
Yüksek yargı niye koyuyor?

1039
00:44:29,440 --> 00:44:30,860
Mahkemelerin verdiği kararda,

1040
00:44:30,940 --> 00:44:34,660
herhangi bir yanlışlık olması durumunda,

1041
00:44:34,840 --> 00:44:37,460
yüksek yargı bu yanlışlığı giderecek.

1042
00:44:37,460 --> 00:44:39,540
Ve yüksek yargı da,

1043
00:44:39,960 --> 00:44:42,400
iştihat dediğimiz şeyler geliştirecek.

1044
00:44:42,400 --> 00:44:45,460
Yani iştihadı birleştirme kararları verecek.

1045
00:44:45,760 --> 00:44:49,040
Yani iştihadı birleştirme kararları da kanun gibidir.

1046
00:44:49,300 --> 00:44:50,820
Yani kanun yerine geçen bir şey.

1047
00:44:52,020 --> 00:44:55,360
Ama maalesef bizdeki yüksek yargı organı,

1048
00:44:55,400 --> 00:44:56,900
bu Anayasa Mahkemesi'nden tut,

1049
00:44:57,000 --> 00:44:58,480
yargı tayına, danış tayına kadar,

1050
00:44:58,660 --> 00:45:00,400
ki bu üç yüksek yargı organı,

1051
00:45:01,600 --> 00:45:02,620
iştihat vermiyor.

1052
00:45:02,620 --> 00:45:06,560
Yani iştihat yapmadığı bir şey söz konusu değil.

1053
00:45:07,680 --> 00:45:10,620
Eğer bu yüksek yargı,

1054
00:45:10,620 --> 00:45:16,280
Türkiye'deki hiçbir değişikliği yapılmasa dahi,

1055
00:45:16,380 --> 00:45:17,260
yani bundan böyle,

1056
00:45:18,360 --> 00:45:20,140
hiçbir yasa yapılmasa dahi,

1057
00:45:21,640 --> 00:45:22,580
mevcut yasaları,

1058
00:45:22,980 --> 00:45:24,580
çağdaş bir yorumla,

1059
00:45:25,660 --> 00:45:29,180
bir hukuk adamı mantığıyla yorumlasalar,

1060
00:45:29,920 --> 00:45:31,200
iştihat geliştirseler,

1061
00:45:31,400 --> 00:45:33,040
yeni hiçbir yasa da gerek yok.

1062
00:45:33,040 --> 00:45:34,220
Ama öyle olmuyor.

1063
00:45:34,900 --> 00:45:35,580
İşte görüyorsun,

1064
00:45:36,200 --> 00:45:38,160
istedikleri gibi onları da yorumluyorlar.

1065
00:45:38,700 --> 00:45:40,340
Anayasa Mahkemesi'ne gidiyorsun,

1066
00:45:40,480 --> 00:45:42,460
işte 367 rezaleti.

1067
00:45:43,100 --> 00:45:43,260
Yani,

1068
00:45:44,100 --> 00:45:45,600
böyle kabul edilecek bir şey mi?

1069
00:45:47,800 --> 00:45:51,100
367 rakamını dahi kabul etmiyor adam.

1070
00:45:51,100 --> 00:45:53,740
Öyle değil diyor.

1071
00:45:54,840 --> 00:45:55,440
Yargıtay,

1072
00:45:55,640 --> 00:45:56,240
ona keza,

1073
00:45:56,440 --> 00:45:58,700
Yargıtay'ın hali apayrı bir şey.

1074
00:46:00,000 --> 00:46:01,340
İstediği gibi yorumluyor,

1075
00:46:01,440 --> 00:46:02,440
kendine göre yorumluyor,

1076
00:46:02,500 --> 00:46:03,780
adamına göre yorumluyor.

1077
00:46:04,720 --> 00:46:06,900
Ondan dolayı zaten bütün bu sıkıntılar,

1078
00:46:07,040 --> 00:46:08,000
yasa eksikliği,

1079
00:46:08,160 --> 00:46:09,200
ondan dolayıdır ki,

1080
00:46:09,280 --> 00:46:10,500
yasalar devamlı değişiyor,

1081
00:46:10,600 --> 00:46:11,220
devamlı değişiyor.

1082
00:46:11,340 --> 00:46:11,480
İşte,

1083
00:46:11,640 --> 00:46:13,040
159. madde,

1084
00:46:13,220 --> 00:46:13,440
3,

1085
00:46:13,920 --> 00:46:15,280
ceza kanunda değişti,

1086
00:46:15,380 --> 00:46:16,360
4 defa değişti.

1087
00:46:16,360 --> 00:46:22,300
159. maddenin son fıkrasında diyor ki,

1088
00:46:22,720 --> 00:46:23,680
tenkit maksadı,

1089
00:46:23,760 --> 00:46:24,280
eleştiri,

1090
00:46:24,860 --> 00:46:27,740
maksadıyla söylenen sözler diyor,

1091
00:46:27,860 --> 00:46:29,000
suç oluşturmaz.

1092
00:46:29,480 --> 00:46:29,720
Ama,

1093
00:46:30,260 --> 00:46:30,860
birisi çıkıyor,

1094
00:46:30,940 --> 00:46:31,840
birisini eleştiriyor.

1095
00:46:32,100 --> 00:46:32,580
Ama o da,

1096
00:46:33,220 --> 00:46:35,420
suç olarak o madde içerisinde suç sokuluyor.

1097
00:46:36,140 --> 00:46:37,320
Yani eleştiri ayrı,

1098
00:46:38,000 --> 00:46:39,200
kasıt suç ayrı.

1099
00:46:39,840 --> 00:46:40,080
Ama,

1100
00:46:40,080 --> 00:46:40,960
o da almıyor.

1101
00:46:41,120 --> 00:46:41,320
Adam,

1102
00:46:41,620 --> 00:46:43,520
sanki o fıkra hiç yokmuş gibi,

1103
00:46:44,120 --> 00:46:44,640
davranıyor.

1104
00:46:45,160 --> 00:46:45,760
Yani burada,

1105
00:46:45,760 --> 00:46:47,100
yüksek yargının,

1106
00:46:47,840 --> 00:46:48,260
tutumu,

1107
00:46:48,920 --> 00:46:49,480
çok önemli.

1108
00:46:49,720 --> 00:46:50,140
İştihat,

1109
00:46:50,740 --> 00:46:52,060
geliştirmesi çok önemli.

1110
00:46:52,200 --> 00:46:52,740
Ama maalesef,

1111
00:46:52,800 --> 00:46:54,080
onlar da bu görevi yapmıyorlar.

1112
00:46:54,500 --> 00:46:55,460
Veya kötü yapıyorlar.

1113
00:46:56,620 --> 00:46:56,880
İşte,

1114
00:46:57,500 --> 00:46:59,320
Sayın Başbakan'ın mahkumeti falan da o.

1115
00:46:59,800 --> 00:47:00,640
Bir şiir okuyor.

1116
00:47:01,180 --> 00:47:01,720
Ya şiir,

1117
00:47:02,140 --> 00:47:03,400
kendi de yazmış diye şiiri.

1118
00:47:04,380 --> 00:47:04,700
Bir,

1119
00:47:04,860 --> 00:47:05,720
bildiğimiz,

1120
00:47:05,840 --> 00:47:06,440
bu ülkenin,

1121
00:47:06,520 --> 00:47:08,460
ideolojisinde katkısı olan,

1122
00:47:08,460 --> 00:47:10,500
kuruluş ideolojisinde katkısı olan,

1123
00:47:10,600 --> 00:47:11,460
Ziyakkalp'un,

1124
00:47:11,920 --> 00:47:12,460
yazdığı,

1125
00:47:13,260 --> 00:47:13,440
ve,

1126
00:47:13,440 --> 00:47:16,280
Milli Eğitim Bakanlığı'nın da,

1127
00:47:16,360 --> 00:47:17,000
bütün okullara,

1128
00:47:17,100 --> 00:47:18,360
tebliğ değer dergisinde,

1129
00:47:18,500 --> 00:47:19,640
tavsiye ettiği bir şiir.

1130
00:47:21,040 --> 00:47:22,220
Her zaman da okunan,

1131
00:47:22,340 --> 00:47:22,760
söylenen,

1132
00:47:23,660 --> 00:47:24,880
teşvik edilen bir şiir.

1133
00:47:25,380 --> 00:47:25,540
Ama,

1134
00:47:25,540 --> 00:47:28,380
onların mantığına,

1135
00:47:28,520 --> 00:47:30,700
mantar etmesine uygun olmayan,

1136
00:47:30,780 --> 00:47:34,340
böyle bir mantık,

1137
00:47:34,440 --> 00:47:36,640
bu apaçık bir müdahaledir.

1138
00:47:37,220 --> 00:47:39,380
Apaçık bir yönlendirmedir.

1139
00:47:40,100 --> 00:47:40,880
Talimattır bu.

1140
00:47:41,500 --> 00:47:41,820
Halbuki,

1141
00:47:41,940 --> 00:47:43,140
yargı bağımsızdır diyoruz.

1142
00:47:44,180 --> 00:47:44,440
Peki,

1143
00:47:44,520 --> 00:47:46,240
nerede kaldı yargının bağımsız olduğu?

1144
00:47:46,780 --> 00:47:47,280
Bunun gibi,

1145
00:47:47,280 --> 00:47:47,840
birçok ben,

1146
00:47:47,980 --> 00:47:49,620
bu ekstrem bir örnek olduğu için,

1147
00:47:49,620 --> 00:47:52,660
hep beraber yaşadığımız için,

1148
00:47:52,760 --> 00:47:53,540
bu rezaleti,

1149
00:47:54,240 --> 00:47:55,260
onun için şey yapıyorum.

1150
00:47:55,400 --> 00:47:55,500
İşte,

1151
00:47:55,620 --> 00:47:56,900
Anayasa Mahkemesi'ndeki,

1152
00:47:57,060 --> 00:47:58,640
bu 367 şeyindeki,

1153
00:47:58,840 --> 00:47:59,420
etkileri,

1154
00:47:59,540 --> 00:48:00,120
hep biliyoruz.

1155
00:48:00,780 --> 00:48:01,660
Yüksek yargıda,

1156
00:48:01,720 --> 00:48:02,620
bu olduktan sonra,

1157
00:48:03,700 --> 00:48:04,540
diğer yargıda,

1158
00:48:05,240 --> 00:48:05,460
yani,

1159
00:48:05,580 --> 00:48:07,740
daha alt kademedeki yargıda,

1160
00:48:07,740 --> 00:48:11,020
ve güvenlik güçlerinde,

1161
00:48:11,660 --> 00:48:13,640
neler yapılmaz,

1162
00:48:13,720 --> 00:48:14,220
siz düşünün.

1163
00:48:14,320 --> 00:48:15,020
Biz biliyoruz,

1164
00:48:15,120 --> 00:48:16,400
yani yakinen biliyoruz.

1165
00:48:16,460 --> 00:48:16,920
Siz şimdi,

1166
00:48:17,420 --> 00:48:19,280
çok uzun yıllar bunu gözleme dayalı,

1167
00:48:19,820 --> 00:48:21,420
olayların içinde olduğunuz için,

1168
00:48:21,500 --> 00:48:22,800
siz yakinen de biliyorsunuz.

1169
00:48:23,480 --> 00:48:24,140
Ama biz de,

1170
00:48:24,220 --> 00:48:25,800
98-2002 yıllar arasında,

1171
00:48:25,880 --> 00:48:27,100
özellikle 99 yılında,

1172
00:48:27,620 --> 00:48:29,200
Türkiye'deki işkence olaylarını,

1173
00:48:29,520 --> 00:48:30,300
hani,

1174
00:48:30,300 --> 00:48:31,800
hekimeliği çekene sor demişler.

1175
00:48:32,160 --> 00:48:33,380
Biz yakinen bildiğimiz için,

1176
00:48:34,000 --> 00:48:36,420
o dönemdeki yaklaşımları da biliyoruz.

1177
00:48:36,420 --> 00:48:38,440
o işte,

1178
00:48:38,540 --> 00:48:39,800
tolerans gösterilmesi,

1179
00:48:40,060 --> 00:48:40,840
şimdi değişiyor.

1180
00:48:40,980 --> 00:48:41,740
Allah'a şükür onlar,

1181
00:48:41,820 --> 00:48:42,220
düzeliyor.

1182
00:48:42,720 --> 00:48:43,040
O yüzden,

1183
00:48:43,440 --> 00:48:44,420
yargıya taşınmış,

1184
00:48:44,580 --> 00:48:45,800
işkence davalarında,

1185
00:48:46,480 --> 00:48:47,980
hakikaten yargı mensuplarının,

1186
00:48:48,800 --> 00:48:51,160
işkence sıfır tolerans anlayışıyla yaklaşıp,

1187
00:48:52,080 --> 00:48:52,960
Türkiye'nin,

1188
00:48:53,440 --> 00:48:55,220
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde de,

1189
00:48:55,600 --> 00:48:57,240
hep mağdur olmasını engelleyen,

1190
00:48:57,240 --> 00:48:58,740
ve geçmişin o,

1191
00:48:59,340 --> 00:49:00,700
kötü dönemini,

1192
00:49:00,820 --> 00:49:02,220
o safrasını temizleyen,

1193
00:49:02,840 --> 00:49:03,360
hukuki,

1194
00:49:03,740 --> 00:49:06,380
kanuni ve vicdani bir tavır içinde olmaları gerekiyor.

1195
00:49:06,420 --> 00:49:09,140
Ben bir cümleyle konuyu şey yapayım isterseniz.

1196
00:49:09,840 --> 00:49:10,920
Dosyada eğer,

1197
00:49:11,300 --> 00:49:12,960
sanıkların işkence yaptığına dair,

1198
00:49:13,080 --> 00:49:14,200
adli tıp raporu varsa,

1199
00:49:14,800 --> 00:49:15,680
bu işkence kararı,

1200
00:49:15,820 --> 00:49:17,440
yani işkence cezasından,

1201
00:49:17,840 --> 00:49:19,040
mahkumiyet kararı vermek için,

1202
00:49:19,440 --> 00:49:20,180
yeterli olmalıdır.

1203
00:49:20,180 --> 00:49:22,420
başka hiçbir şey aramaya gerek yok yani.

1204
00:49:22,600 --> 00:49:22,780
Eğer,

1205
00:49:23,500 --> 00:49:25,060
devletin adli tıp kurumunun,

1206
00:49:25,720 --> 00:49:27,460
sanıkların işkence yaptığına dair,

1207
00:49:28,160 --> 00:49:30,000
mağdurlara işkence yaptığına dair,

1208
00:49:30,480 --> 00:49:31,240
raporları varsa,

1209
00:49:32,440 --> 00:49:34,980
artık mahkemenin bir şeye bakmasına gerek yok zaten yani.

1210
00:49:35,180 --> 00:49:35,480
Burada,

1211
00:49:35,740 --> 00:49:36,980
konunun uzmanı olan kişiler,

1212
00:49:37,520 --> 00:49:38,520
işkence var demiş artık,

1213
00:49:38,640 --> 00:49:39,740
başka bir şey aramasına gerek yok,

1214
00:49:39,840 --> 00:49:40,820
başka dille de gerek yok.

1215
00:49:41,120 --> 00:49:42,280
Bu yeterli olması gerekiyor.

1216
00:49:42,280 --> 00:49:43,160
Evet,

1217
00:49:43,520 --> 00:49:43,740
tabii.

1218
00:49:44,580 --> 00:49:44,820
Şimdi,

1219
00:49:45,080 --> 00:49:45,900
maalesef yani,

1220
00:49:46,240 --> 00:49:46,640
yargı,

1221
00:49:47,000 --> 00:49:49,060
hiç iyi bir görüntü ve,

1222
00:49:49,620 --> 00:49:50,740
iyi bir imtiha veremedi.

1223
00:49:52,900 --> 00:49:53,700
İnşaAllah,

1224
00:49:54,280 --> 00:49:55,640
bundan böyle düzelir.

1225
00:49:55,940 --> 00:49:56,320
İnşaAllah.

1226
00:49:56,540 --> 00:49:57,500
Ümidimiz o,

1227
00:49:57,860 --> 00:49:59,160
yapılan bu değişikler,

1228
00:49:59,280 --> 00:49:59,980
onları da,

1229
00:50:00,020 --> 00:50:02,120
belli bir noktaya getirir.

1230
00:50:02,960 --> 00:50:04,800
Ve doğru kararlar verirler,

1231
00:50:04,920 --> 00:50:06,160
iştihatlar oluştururlar.

1232
00:50:06,220 --> 00:50:06,360
Evet.

1233
00:50:07,240 --> 00:50:08,000
Artık,

1234
00:50:08,120 --> 00:50:08,940
adli hatalar,

1235
00:50:09,140 --> 00:50:09,900
asgariye iner.

1236
00:50:10,120 --> 00:50:10,340
Evet.

1237
00:50:10,840 --> 00:50:11,000
Yani,

1238
00:50:11,000 --> 00:50:12,040
yargının iştihat,

1239
00:50:12,280 --> 00:50:14,360
yapamamasından bahsetti,

1240
00:50:14,940 --> 00:50:15,600
sayına ek atmış.

1241
00:50:15,680 --> 00:50:16,540
Çok doğru gerçekten.

1242
00:50:17,260 --> 00:50:17,400
Şimdi,

1243
00:50:17,720 --> 00:50:19,940
bazen öyle kararlar veriliyor ki,

1244
00:50:20,660 --> 00:50:23,240
ceza genel kurulu da bu sefer o kararları bozuyor.

1245
00:50:23,500 --> 00:50:23,700
Yani,

1246
00:50:24,100 --> 00:50:25,820
yargıtayın bir ceza dairesi bir karar veriyor.

1247
00:50:26,640 --> 00:50:29,280
Ceza genel kurulu veya hukuk genel kurulu bu kararı bozuyor.

1248
00:50:29,380 --> 00:50:29,680
Hem de,

1249
00:50:29,820 --> 00:50:30,560
bozma oranları,

1250
00:50:30,720 --> 00:50:32,040
yüzde 45-50 civarında.

1251
00:50:32,160 --> 00:50:32,340
Yani,

1252
00:50:32,480 --> 00:50:33,080
yarı yarıya,

1253
00:50:33,420 --> 00:50:34,240
bir bozma oranı var.

1254
00:50:34,660 --> 00:50:34,940
Onun için,

1255
00:50:35,040 --> 00:50:35,960
genel mahkemelerin de,

1256
00:50:35,960 --> 00:50:38,100
eğer verdikleri kararı doğru olduğuna inanıyorsa,

1257
00:50:38,740 --> 00:50:40,880
mutlak sürette onun arkasında durması gerekiyor.

1258
00:50:40,880 --> 00:50:42,000
E,

1259
00:50:42,000 --> 00:50:42,760
şimdi tabii ki,

1260
00:50:42,820 --> 00:50:42,940
yani,

1261
00:50:43,120 --> 00:50:44,740
çok bozulur.

1262
00:50:44,840 --> 00:50:45,140
Düşün,

1263
00:50:45,260 --> 00:50:45,460
yani,

1264
00:50:45,960 --> 00:50:47,940
bu olayı başından itibaren alırsak,

1265
00:50:48,520 --> 00:50:51,400
bugün cezaevlerinde 130 kusur bin kişi yatıyor.

1266
00:50:52,680 --> 00:50:53,740
Çok korkunç bir rakam.

1267
00:50:53,820 --> 00:50:54,040
Evet.

1268
00:50:54,040 --> 00:50:57,240
ve tutuklu sayısı,

1269
00:50:57,640 --> 00:50:58,840
hükümlü sayısından fazla.

1270
00:51:00,200 --> 00:51:00,680
Halbuki,

1271
00:51:01,480 --> 00:51:03,060
tersi olması lazım.

1272
00:51:03,960 --> 00:51:04,240
Yani,

1273
00:51:04,940 --> 00:51:06,800
bir insan tutuklandıysa,

1274
00:51:06,980 --> 00:51:07,260
yani,

1275
00:51:08,160 --> 00:51:10,480
onun artık suçluluğu,

1276
00:51:10,560 --> 00:51:13,280
belli olması gerekiyor.

1277
00:51:13,400 --> 00:51:13,600
Yani,

1278
00:51:14,100 --> 00:51:15,060
karar verirken de,

1279
00:51:15,840 --> 00:51:16,960
karar verildiğinde de,

1280
00:51:17,020 --> 00:51:18,320
o adamın suçunu sabit,

1281
00:51:18,320 --> 00:51:20,060
olması gerekiyor.

1282
00:51:20,480 --> 00:51:20,780
Çünkü,

1283
00:51:21,380 --> 00:51:21,960
özgürlük,

1284
00:51:22,380 --> 00:51:23,560
esas tutuklama,

1285
00:51:23,840 --> 00:51:24,740
istisna olması lazım.

1286
00:51:24,780 --> 00:51:25,400
Ama bizde,

1287
00:51:25,740 --> 00:51:26,380
tersi oluyor.

1288
00:51:27,160 --> 00:51:28,040
Dolayısıyla da,

1289
00:51:28,160 --> 00:51:29,420
tutuklu sayısı,

1290
00:51:29,960 --> 00:51:31,020
hükümlü sayısından,

1291
00:51:31,440 --> 00:51:31,940
daha fazla.

1292
00:51:31,940 --> 00:51:33,840
artı,

1293
00:51:34,380 --> 00:51:36,840
mahkemelerin verdiği kararlarında,

1294
00:51:37,560 --> 00:51:39,520
isabet oranı,

1295
00:51:40,620 --> 00:51:40,880
işte,

1296
00:51:40,980 --> 00:51:42,360
150'ler civarında.

1297
00:51:42,720 --> 00:51:42,840
E,

1298
00:51:42,880 --> 00:51:43,700
böyle olmaz yani.

1299
00:51:43,820 --> 00:51:44,120
Böyle bir,

1300
00:51:44,340 --> 00:51:44,800
bunlara,

1301
00:51:45,060 --> 00:51:46,780
adli hata deriz.

1302
00:51:46,900 --> 00:51:47,060
Yani,

1303
00:51:47,180 --> 00:51:48,740
adliyede hata olmaz.

1304
00:51:48,920 --> 00:51:50,240
İnsanların özgürlüğünde,

1305
00:51:50,380 --> 00:51:52,180
insan haklarında hata olmaması lazım.

1306
00:51:53,020 --> 00:51:53,340
Veya,

1307
00:51:53,440 --> 00:51:55,100
çok az asgari olması lazım.

1308
00:51:55,100 --> 00:51:55,380
Ama,

1309
00:51:56,020 --> 00:51:56,920
görüyoruz hep,

1310
00:51:57,500 --> 00:51:58,900
nasıl kararlar verildiğini.

1311
00:51:59,720 --> 00:52:00,580
Hep görüyoruz.

1312
00:52:00,660 --> 00:52:01,120
Bir de bunun,

1313
00:52:01,120 --> 00:52:03,160
yanında başka şekiller de var.

1314
00:52:03,360 --> 00:52:05,060
Onları ifade etmek de istemiyorum.

1315
00:52:05,260 --> 00:52:05,440
Yani,

1316
00:52:05,500 --> 00:52:06,720
yargıç sorumluluk almalı.

1317
00:52:07,200 --> 00:52:07,560
Yargıç,

1318
00:52:07,620 --> 00:52:07,780
yani,

1319
00:52:07,920 --> 00:52:09,920
bir şey özgürlükler lehine olmalı.

1320
00:52:10,480 --> 00:52:12,840
Eğer dosyada bir karar verilmesi gerekiyorsa,

1321
00:52:13,140 --> 00:52:14,060
sorumluluk alıp,

1322
00:52:14,140 --> 00:52:15,820
onun altına imza atmalı yani.

1323
00:52:15,880 --> 00:52:16,160
Bir de,

1324
00:52:16,280 --> 00:52:16,520
yani,

1325
00:52:16,620 --> 00:52:17,860
yanlış karar verildiği gibi,

1326
00:52:18,660 --> 00:52:22,820
hatalı ve tarafkir kararlar verdiği gibi,

1327
00:52:23,580 --> 00:52:24,020
artı,

1328
00:52:24,700 --> 00:52:25,200
bir de,

1329
00:52:25,200 --> 00:52:27,220
yargılama çok uzun sürüyor.

1330
00:52:27,460 --> 00:52:27,580
Yani,

1331
00:52:28,320 --> 00:52:30,740
yargısız infaza dönüşüyor.

1332
00:52:31,120 --> 00:52:34,400
işte bugünlerde en fazla şikayet konusu olan,

1333
00:52:35,260 --> 00:52:37,280
rahatsızlık konusu olan o.

1334
00:52:38,080 --> 00:52:39,480
Bunun olmaması lazım.

1335
00:52:40,160 --> 00:52:40,340
Yani,

1336
00:52:40,420 --> 00:52:41,620
öyle insan bilirim ki,

1337
00:52:42,380 --> 00:52:42,620
işte,

1338
00:52:43,380 --> 00:52:45,120
onlarca yıl hapiste yatıp da,

1339
00:52:45,260 --> 00:52:45,360
işte,

1340
00:52:45,580 --> 00:52:46,980
en son bir yargı dayı karar verdi.

1341
00:52:47,120 --> 00:52:47,220
İşte,

1342
00:52:47,300 --> 00:52:48,580
bu bir takım şeyler,

1343
00:52:48,580 --> 00:52:51,180
serbest bırakıldı,

1344
00:52:51,260 --> 00:52:52,100
kıyamet koptu.

1345
00:52:52,140 --> 00:52:52,500
İşte,

1346
00:52:52,680 --> 00:52:53,000
olurdu,

1347
00:52:53,080 --> 00:52:53,760
olmazdı falan.

1348
00:52:55,320 --> 00:52:55,540
İşte,

1349
00:52:58,160 --> 00:52:58,620
bu neden,

1350
00:52:58,740 --> 00:53:00,700
yargının çok uzun bir,

1351
00:53:00,700 --> 00:53:02,960
safhadan sonra karar verilmesi,

1352
00:53:03,120 --> 00:53:04,980
yanlış kararlar verilmesi neden oluyor.

1353
00:53:04,980 --> 00:53:06,900
bir arkadaşımız vardı,

1354
00:53:07,120 --> 00:53:08,580
milletvekilliği yaptığı ismini,

1355
00:53:08,680 --> 00:53:09,760
şey yapmayacağım.

1356
00:53:10,760 --> 00:53:12,760
12 yıl cezaevinde yattı,

1357
00:53:13,760 --> 00:53:14,960
idamla yargılandı,

1358
00:53:16,200 --> 00:53:17,600
beraat etmiş,

1359
00:53:18,080 --> 00:53:18,660
beraat etti.

1360
00:53:18,760 --> 00:53:18,880
Yani,

1361
00:53:18,940 --> 00:53:21,220
biz onların iki dönem beraber milletvekilliği yaptık.

1362
00:53:22,000 --> 00:53:23,200
Güneydoğu'da bir ildeydi.

1363
00:53:23,200 --> 00:53:24,320
ve,

1364
00:53:25,060 --> 00:53:25,640
12 yıl,

1365
00:53:25,920 --> 00:53:26,580
bil fiil,

1366
00:53:26,740 --> 00:53:27,480
kesintisiz,

1367
00:53:27,620 --> 00:53:28,900
cezaevinde yattıktan sonra,

1368
00:53:28,980 --> 00:53:29,560
beraat ediyor.

1369
00:53:30,640 --> 00:53:31,100
Ondan sonra,

1370
00:53:31,220 --> 00:53:32,700
tabii milletvekili olarak seçildi.

1371
00:53:33,420 --> 00:53:33,780
Meclis de,

1372
00:53:33,860 --> 00:53:35,420
iki dönemde görevi yaptı.

1373
00:53:36,340 --> 00:53:37,520
Niye bunu söyledim?

1374
00:53:37,860 --> 00:53:37,980
Ya,

1375
00:53:38,020 --> 00:53:38,820
böyle bir şey olur mu?

1376
00:53:38,920 --> 00:53:39,140
Yani,

1377
00:53:39,400 --> 00:53:40,200
12 yıl,

1378
00:53:40,440 --> 00:53:40,720
yani,

1379
00:53:40,960 --> 00:53:41,700
insanın bütün,

1380
00:53:42,460 --> 00:53:42,680
onun,

1381
00:53:42,920 --> 00:53:44,680
o arkadaşımızın bütün gençliği,

1382
00:53:44,780 --> 00:53:45,820
bütün hayalleri,

1383
00:53:46,040 --> 00:53:46,960
mahvolmuştur.

1384
00:53:48,360 --> 00:53:49,820
Kim bilir ne çiniler çekmişti,

1385
00:53:49,880 --> 00:53:50,480
orada yatır,

1386
00:53:50,540 --> 00:53:52,000
kendi cezaevlerindeki durumlar,

1387
00:53:52,140 --> 00:53:52,240
işte,

1388
00:53:52,340 --> 00:53:53,080
eskiden biraz.

1389
00:53:53,080 --> 00:53:54,980
Sözünün başında ifade ettim ama,

1390
00:53:55,940 --> 00:53:56,340
eee,

1391
00:53:57,260 --> 00:53:58,160
böyle bir şey olmaz.

1392
00:53:58,780 --> 00:53:59,660
Yine geçmişte,

1393
00:53:59,880 --> 00:54:00,420
biliyorsunuz,

1394
00:54:00,460 --> 00:54:01,460
gözaltına alınıyordu,

1395
00:54:01,580 --> 00:54:02,020
gidiyordu,

1396
00:54:03,020 --> 00:54:03,660
eee,

1397
00:54:04,700 --> 00:54:05,540
evinden alınıyordu.

1398
00:54:05,700 --> 00:54:07,000
Niye alındığını bilmiyor insanlar.

1399
00:54:08,300 --> 00:54:08,980
Aylarca,

1400
00:54:09,060 --> 00:54:09,920
gözaltına dönüyordu.

1401
00:54:10,140 --> 00:54:10,820
Geçmişte,

1402
00:54:11,460 --> 00:54:12,460
insanlar gidiyordu,

1403
00:54:12,580 --> 00:54:13,060
sorgusuz,

1404
00:54:13,160 --> 00:54:13,620
sualsız,

1405
00:54:13,720 --> 00:54:14,560
evinden alınıyordu,

1406
00:54:14,660 --> 00:54:15,880
niye alındığını da bilmiyordu.

1407
00:54:17,120 --> 00:54:17,420
Eee,

1408
00:54:17,500 --> 00:54:18,120
ondan sonra,

1409
00:54:18,320 --> 00:54:19,500
aylarca,

1410
00:54:19,720 --> 00:54:20,420
yıllarca,

1411
00:54:20,760 --> 00:54:21,260
eee,

1412
00:54:22,100 --> 00:54:23,060
gözaltına tutuluyordu.

1413
00:54:23,080 --> 00:54:23,580
sadece,

1414
00:54:23,760 --> 00:54:23,900
yani,

1415
00:54:23,900 --> 00:54:24,320
veya,

1416
00:54:24,320 --> 00:54:24,680
işte,

1417
00:54:24,820 --> 00:54:25,480
tutuklanıyordu.

1418
00:54:25,480 --> 00:54:26,940
işte,

1419
00:54:26,940 --> 00:54:27,220
bu,

1420
00:54:27,220 --> 00:54:28,060
Avrupa,

1421
00:54:28,060 --> 00:54:30,260
Kopenhag kriterleri,

1422
00:54:30,360 --> 00:54:32,040
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin,

1423
00:54:32,160 --> 00:54:32,380
eee,

1424
00:54:32,380 --> 00:54:33,780
iştahatları doğrultusunda,

1425
00:54:34,060 --> 00:54:34,240
bu,

1426
00:54:34,440 --> 00:54:35,580
paketlerle,

1427
00:54:35,640 --> 00:54:36,160
biraz evvel,

1428
00:54:36,660 --> 00:54:36,840
eee,

1429
00:54:36,840 --> 00:54:38,260
sözün başında ifade ettiğim,

1430
00:54:38,960 --> 00:54:39,560
dokuz adet,

1431
00:54:39,960 --> 00:54:41,760
reform paketleri içerisinde,

1432
00:54:42,520 --> 00:54:44,060
bu değişiklikler de yapıldı.

1433
00:54:44,060 --> 00:54:44,380
yani,

1434
00:54:44,380 --> 00:54:44,400
yani,

1435
00:54:44,400 --> 00:54:45,740
adet suçlar dediğimiz,

1436
00:54:45,800 --> 00:54:45,880
eee,

1437
00:54:45,880 --> 00:54:46,060
eee,

1438
00:54:46,060 --> 00:54:46,960
basit suçlar,

1439
00:54:47,800 --> 00:54:48,120
eee,

1440
00:54:48,120 --> 00:54:48,380
eee,

1441
00:54:48,380 --> 00:54:48,740
eee,

1442
00:54:48,740 --> 00:54:50,680
yirmi dört saati geçmeyecek.

1443
00:54:51,520 --> 00:54:51,800
Diğer,

1444
00:54:51,800 --> 00:54:52,380
eee,

1445
00:54:52,900 --> 00:54:54,400
örgütlü suçlarda da,

1446
00:54:54,840 --> 00:54:55,660
dört gün,

1447
00:54:55,660 --> 00:54:56,120
eee,

1448
00:54:56,120 --> 00:54:56,740
eee,

1449
00:54:56,740 --> 00:54:57,460
eee,

1450
00:54:57,460 --> 00:54:57,840
eee,

1451
00:54:58,560 --> 00:54:59,800
gözaltında süresi var.

1452
00:54:59,920 --> 00:55:00,420
Ondan sonra,

1453
00:55:00,520 --> 00:55:01,780
hakim kararı olmadan,

1454
00:55:01,900 --> 00:55:02,380
hiç kimse,

1455
00:55:03,240 --> 00:55:03,940
tutuklanamaz.

1456
00:55:04,900 --> 00:55:06,040
İlkesi getirildi.

1457
00:55:06,300 --> 00:55:06,500
Eee,

1458
00:55:06,500 --> 00:55:06,580
eee,

1459
00:55:06,580 --> 00:55:08,820
hiç değilse bir sırr getirildi yani adın.

1460
00:55:09,340 --> 00:55:09,620
Ve,

1461
00:55:10,260 --> 00:55:10,760
eee,

1462
00:55:10,760 --> 00:55:12,060
tutuklanan insana da,

1463
00:55:12,620 --> 00:55:13,680
niye tutuklandığını,

1464
00:55:13,680 --> 00:55:15,680
eee,

1465
00:55:17,380 --> 00:55:18,300
bildireceksin.

1466
00:55:18,820 --> 00:55:19,260
eee,

1467
00:55:19,440 --> 00:55:21,280
yakınlarına bildireceksin.

1468
00:55:21,420 --> 00:55:23,260
Eskiden adamlar kayboluyordu.

1469
00:55:23,360 --> 00:55:24,280
Yok tutuklanıyor.

1470
00:55:24,380 --> 00:55:25,320
Nerede işte birçok da,

1471
00:55:25,400 --> 00:55:27,440
failli meçhullerin birçok kısmı da öyle gitti.

1472
00:55:28,260 --> 00:55:29,940
Hadi despot idarelerde,

1473
00:55:30,640 --> 00:55:30,860
eee,

1474
00:55:30,920 --> 00:55:32,980
demokratik olmayan ülkelerde bu olabilir.

1475
00:55:34,180 --> 00:55:34,460
Ama,

1476
00:55:35,120 --> 00:55:35,300
eee,

1477
00:55:35,300 --> 00:55:36,020
biz diyoruz ki,

1478
00:55:36,020 --> 00:55:38,000
Türkiye demokratik bir hukuk devlet.

1479
00:55:38,140 --> 00:55:38,380
Eee,

1480
00:55:38,380 --> 00:55:38,420
eee,

1481
00:55:38,420 --> 00:55:39,640
nerede kaldı hukuk devletin?

1482
00:55:39,740 --> 00:55:41,140
Nerede kaldı demokratiklik?

1483
00:55:42,040 --> 00:55:44,220
Ama Türkiye'de bundan yoğun bir şekilde yaşandı.

1484
00:55:44,760 --> 00:55:45,080
Efendim,

1485
00:55:45,200 --> 00:55:45,880
hukuk,

1486
00:55:45,880 --> 00:55:46,820
işte ilerliyor.

1487
00:55:47,720 --> 00:55:48,400
Programımızın,

1488
00:55:48,400 --> 00:55:48,680
eee,

1489
00:55:48,740 --> 00:55:49,280
gayesi de,

1490
00:55:49,340 --> 00:55:51,740
hukukun ilerleyişine katkıda bulunmak amacıyla,

1491
00:55:52,660 --> 00:55:54,220
bu konuşmaları gerçekleştirmek.

1492
00:55:54,380 --> 00:55:56,640
Programımızda katıl olduğunuz için çok teşekkür ediyorum Sayın Erkan'dır.

1493
00:55:56,640 --> 00:55:57,460
Ben de teşekkür ederim.

1494
00:55:57,560 --> 00:55:58,040
Böyle bir,

1495
00:55:58,140 --> 00:55:58,480
eee,

1496
00:55:58,480 --> 00:55:59,620
insan haklarıyla ilgili,

1497
00:55:59,780 --> 00:56:01,080
hukukun üstünlüğüne ilgili,

1498
00:56:01,780 --> 00:56:01,980
bir,

1499
00:56:02,120 --> 00:56:02,500
eee,

1500
00:56:02,500 --> 00:56:04,000
program yaptığınızdan dolayı,

1501
00:56:04,080 --> 00:56:04,300
çünkü,

1502
00:56:05,000 --> 00:56:05,360
eee,

1503
00:56:05,360 --> 00:56:08,180
insanlarımızın da bu konuda bilinçlendirmesi lazım.

1504
00:56:08,900 --> 00:56:09,160
Onu,

1505
00:56:09,720 --> 00:56:10,860
o kısmı eksik kaldı.

1506
00:56:11,440 --> 00:56:12,420
Bütün bunlara rağmen,

1507
00:56:12,540 --> 00:56:14,080
yani yasal değişiklik yapıldı,

1508
00:56:14,160 --> 00:56:14,960
altyapısı yani,

1509
00:56:15,100 --> 00:56:17,260
bunlarınla ilgili kontrol mekanizmaları,

1510
00:56:17,260 --> 00:56:17,760
eee,

1511
00:56:17,760 --> 00:56:18,460
kuruldu,

1512
00:56:18,620 --> 00:56:19,000
şu oldu,

1513
00:56:19,080 --> 00:56:19,660
bu oldu falan.

1514
00:56:20,660 --> 00:56:22,220
Bu da yeterli değil.

1515
00:56:22,380 --> 00:56:22,600
Yani,

1516
00:56:22,720 --> 00:56:24,160
uygulayıcıların mantaliteleri,

1517
00:56:24,360 --> 00:56:25,160
kafa yapıları,

1518
00:56:25,360 --> 00:56:25,560
eee,

1519
00:56:26,040 --> 00:56:26,740
uygun diyelim,

1520
00:56:26,880 --> 00:56:27,560
bu da yeterli değil.

1521
00:56:27,960 --> 00:56:29,860
Toplumsal duyarlılık çok önemli.

1522
00:56:30,820 --> 00:56:32,400
Toplumsal duyarlılık olmadan,

1523
00:56:32,720 --> 00:56:33,200
eee,

1524
00:56:33,200 --> 00:56:34,920
işlerin düzelmesi de mümkün değil.

1525
00:56:35,420 --> 00:56:36,400
Ama Allah'a şükür,

1526
00:56:36,480 --> 00:56:38,520
Türkiye'de o toplumsal duyarlılık da,

1527
00:56:38,520 --> 00:56:39,440
eee,

1528
00:56:39,560 --> 00:56:40,500
gelişmeye başladı.

1529
00:56:40,600 --> 00:56:41,380
Yani insanlar,

1530
00:56:42,160 --> 00:56:42,760
haklarını,

1531
00:56:43,480 --> 00:56:44,100
eee,

1532
00:56:45,000 --> 00:56:46,040
öğrenmeye başladılar.

1533
00:56:46,260 --> 00:56:47,200
Hak aramasını,

1534
00:56:47,300 --> 00:56:47,600
eee,

1535
00:56:47,600 --> 00:56:48,020
bildiler.

1536
00:56:48,020 --> 00:56:49,020
eee,

1537
00:56:49,020 --> 00:56:49,240
eee,

1538
00:56:49,240 --> 00:56:49,380
eee,

1539
00:56:49,380 --> 00:56:51,080
iki bin üç yılındaydı zannetsem,

1540
00:56:51,660 --> 00:56:51,800
eee,

1541
00:56:51,800 --> 00:56:51,840
eee,

1542
00:56:51,840 --> 00:56:53,740
biz komisyon başkanı olarak,

1543
00:56:53,740 --> 00:56:54,080
eee,

1544
00:56:54,080 --> 00:56:54,940
bir heyetle yanımda,

1545
00:56:55,000 --> 00:56:55,840
bir heyetle birlikte,

1546
00:56:55,840 --> 00:56:56,500
eee,

1547
00:56:56,620 --> 00:56:58,520
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne gittik.

1548
00:56:59,800 --> 00:57:01,960
Onlarla saatlerce tartıştık,

1549
00:57:02,060 --> 00:57:02,520
görüştük.

1550
00:57:02,660 --> 00:57:03,000
Dedik ki,

1551
00:57:03,020 --> 00:57:03,300
nedir,

1552
00:57:03,380 --> 00:57:03,640
neyse.

1553
00:57:04,140 --> 00:57:05,140
Bize şunu söylediler,

1554
00:57:05,240 --> 00:57:05,800
eee,

1555
00:57:06,060 --> 00:57:07,460
unutmuyorum.

1556
00:57:07,920 --> 00:57:08,400
Dediler ki,

1557
00:57:08,440 --> 00:57:08,540
ya,

1558
00:57:08,620 --> 00:57:09,340
Türk insanı,

1559
00:57:09,820 --> 00:57:11,760
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ni çok sevdi,

1560
00:57:11,820 --> 00:57:12,100
dediler.

1561
00:57:12,100 --> 00:57:13,820
Rakamlar verdiler.

1562
00:57:14,220 --> 00:57:14,660
Dediler ki,

1563
00:57:14,720 --> 00:57:14,880
bak,

1564
00:57:15,460 --> 00:57:16,180
geçmişte bize,

1565
00:57:16,340 --> 00:57:16,480
işte,

1566
00:57:16,480 --> 00:57:16,980
atıyorum,

1567
00:57:17,100 --> 00:57:18,720
şu kadar dava gelirdi yılda,

1568
00:57:19,360 --> 00:57:19,940
şimdi şu kadar,

1569
00:57:20,080 --> 00:57:20,980
yani gittikçe,

1570
00:57:21,560 --> 00:57:22,220
eee,

1571
00:57:22,380 --> 00:57:23,880
misliyle artmaya başladı.

1572
00:57:23,960 --> 00:57:24,940
Geometrik bir şekilde,

1573
00:57:25,140 --> 00:57:25,240
yani,

1574
00:57:25,360 --> 00:57:26,280
bin dosya geliyorsa,

1575
00:57:26,400 --> 00:57:27,780
iki bin dosya gelmeye başladı.

1576
00:57:27,920 --> 00:57:28,660
İki bin geliyorsa,

1577
00:57:28,800 --> 00:57:29,200
dört bin,

1578
00:57:29,280 --> 00:57:29,620
beş bin,

1579
00:57:29,700 --> 00:57:30,780
altı bin gelmeye başladı.

1580
00:57:31,340 --> 00:57:32,220
Türk halkı dediler,

1581
00:57:32,400 --> 00:57:32,600
yani,

1582
00:57:33,040 --> 00:57:34,600
bizim mahkemeyi çok sevdi artık,

1583
00:57:34,720 --> 00:57:35,320
dediler.

1584
00:57:35,960 --> 00:57:37,740
Dedikleri ne doğruluk vardı,

1585
00:57:37,860 --> 00:57:37,960
niye?

1586
00:57:38,940 --> 00:57:39,940
Sevmenin ötesinde,

1587
00:57:40,100 --> 00:57:41,020
bilinçlendi insanlar,

1588
00:57:41,020 --> 00:57:43,460
artık hakkını aramaya başladı.

1589
00:57:43,860 --> 00:57:44,920
Hakkına sahip çıktı.

1590
00:57:45,980 --> 00:57:46,620
Bu çok önemli.

1591
00:57:46,860 --> 00:57:47,000
Evet.

1592
00:57:47,260 --> 00:57:47,700
Bu,

1593
00:57:48,900 --> 00:57:50,700
yasal değişiklikten de önemli.

1594
00:57:52,060 --> 00:57:52,300
Yani,

1595
00:57:52,300 --> 00:57:53,680
yasal değişiklik yapılır,

1596
00:57:53,760 --> 00:57:54,340
yanlışlıkla,

1597
00:57:54,400 --> 00:57:54,860
yanlışlıkla ama,

1598
00:57:55,520 --> 00:57:56,780
insanlar hakkını,

1599
00:57:56,980 --> 00:57:58,220
hukukunu korur,

1600
00:57:58,780 --> 00:57:59,720
ve sahip çıkarsa,

1601
00:58:00,500 --> 00:58:00,700
o,

1602
00:58:00,700 --> 00:58:02,200
her şeyden önemlidir.

1603
00:58:03,260 --> 00:58:04,340
Benim gözlemle diyeyim,

1604
00:58:04,420 --> 00:58:05,040
Allah'a şükür,

1605
00:58:05,320 --> 00:58:06,640
sevinçle bunu söylüyorum,

1606
00:58:07,200 --> 00:58:08,180
artık insanlarımız,

1607
00:58:08,240 --> 00:58:09,340
bu bilinç düzeyine,

1608
00:58:09,340 --> 00:58:11,000
erişti sayılır.

1609
00:58:11,480 --> 00:58:12,280
Tam değilse,

1610
00:58:12,380 --> 00:58:12,760
dahi,

1611
00:58:12,920 --> 00:58:13,180
yani,

1612
00:58:13,940 --> 00:58:14,840
belli bir kesim işte,

1613
00:58:14,900 --> 00:58:15,960
okumuş kesim,

1614
00:58:16,080 --> 00:58:16,420
inşaAllah,

1615
00:58:16,740 --> 00:58:17,380
bu yönde,

1616
00:58:17,500 --> 00:58:18,280
çok bilinçlendi.

1617
00:58:18,680 --> 00:58:19,020
İnşaAllah.

1618
00:58:19,100 --> 00:58:19,660
Önemli bir şey.

1619
00:58:20,000 --> 00:58:20,960
Teşekkür ederim efendim,

1620
00:58:21,080 --> 00:58:21,720
son sözünüz,

1621
00:58:22,580 --> 00:58:23,060
yoksa,

1622
00:58:23,820 --> 00:58:25,120
Mehmet Bey zaten,

1623
00:58:25,200 --> 00:58:25,600
dolu dolu,

1624
00:58:25,680 --> 00:58:26,320
anlattı hepimize.

1625
00:58:26,840 --> 00:58:27,240
Evet efendim.

1626
00:58:27,240 --> 00:58:27,780
Gerçekten,

1627
00:58:27,940 --> 00:58:28,460
çok güzeldi.

1628
00:58:28,840 --> 00:58:30,120
Adil Yargı programımızın,

1629
00:58:30,180 --> 00:58:30,880
yeni bir bölümünde,

1630
00:58:30,880 --> 00:58:32,020
buluşmak umuduyla,

1631
00:58:32,100 --> 00:58:32,680
hayırlı günler efendim.

1632
00:58:32,680 --> 00:58:34,340
İzlediğiniz için teşekkür ederim.

1633
00:58:34,340 --> 00:58:34,820