1
00:00:00,000 --> 00:00:01,540
Şimşek'te saklı güç

2
00:00:01,540 --> 00:00:10,040
Şimşek, sağanak yağmurda atmosferdeki elektriğin boşalması esnasında oluşan parlak ışıktır.

3
00:00:11,300 --> 00:00:13,980
Peki bu parlak ışık ne zaman oluşur?

4
00:00:14,820 --> 00:00:21,140
Şimşek, atmosferin iki ayrı noktasında, yani bulut ve yer ya da iki bulut arasında oluşabileceği gibi

5
00:00:21,140 --> 00:00:26,460
tek bulut içindeki elektrik geriliminin yüksek bir değere ulaştığı zaman da meydana gelebilmektedir.

6
00:00:26,460 --> 00:00:30,900
Yıldırım en az iki çakma şeklinde gerçekleşir.

7
00:00:34,100 --> 00:00:38,360
İlk elektrik boşalmasında buluttan yere eksi yük akar.

8
00:00:38,960 --> 00:00:45,280
Bu çok parlak bir çakma değildir ve genellikle ana kanaldan dışarı doğru saçılan birçok dal görülür.

9
00:00:46,060 --> 00:00:50,320
Bu ilk çakma yere yaklaştıkça çarpacağı noktada oluşan zıt bir yük

10
00:00:50,320 --> 00:00:56,020
ve aynı kanalın içinde yerden buluta doğru artı yük taşıyan ikinci bir akım oluşturur.

11
00:00:56,460 --> 00:01:00,620
İki çakma genellikle yerden 50 metre yükseklikte karşılaşır.

12
00:01:01,420 --> 00:01:04,800
Birleşme noktasında bulutla yer arasında kısa devre oluşur

13
00:01:04,800 --> 00:01:10,740
ve bunun sonucunda kanalın içinden buluta doğru yönelen çok parlak yüksek bir elektrik akımı gerçekleşir.

14
00:01:11,540 --> 00:01:17,180
Bu elektrik akımında bulutla yer arasındaki potansiyel fark birkaç milyon voltun üzerindedir.

15
00:01:17,180 --> 00:01:23,520
Binlerce santralden daha fazla elektrik üretimi

16
00:01:23,520 --> 00:01:31,260
Tek bir şimşeğin yaydığı enerji dahi Amerika'daki tüm elektrik santrallerinin ürettiği enerjiden daha fazladır.

17
00:01:32,180 --> 00:01:35,960
Şimşeğin oluştuğu kanaldaki sıcaklık 10 bin santigrat derece kadardır.

18
00:01:35,960 --> 00:01:42,400
Demiri eriten yüksek fırınlarda oluşan sıcaklık 1050-1100 santigrat derece arasındadır.

19
00:01:43,440 --> 00:01:46,620
En küçük şimşeğin ürettiği sıcaklıksa bunun 10 katıdır.

20
00:01:46,620 --> 00:01:54,460
Bu kavurucu sıcaklık şimşeğin dünyada bulunan elementleri kolaylıkla kavurup yok edebilmesi demektir.

21
00:01:56,100 --> 00:02:01,940
Şimşeğin yaydığı ışıksa 10 milyon tane 100 vatlık ampulün yaydığı ışıktan daha fazla aydınlık verir.

22
00:02:02,780 --> 00:02:10,300
Örneklendirmek gerekirse İstanbul'daki her evde bir ampul yansa çakan tek bir şimşek etrafı bunlardan daha fazla aydınlatır.

23
00:02:10,300 --> 00:02:14,420
Oluşan yıldırım ise yere son derece hızlı düşer.

24
00:02:15,060 --> 00:02:17,640
Bir yıldırım saatte 96 bin kilometre hızla eder.

25
00:02:18,640 --> 00:02:26,060
İlk çakma birleşme noktasına ya da yüzeye 20 milisaniyede, dönüş çakması ise buluta 70 mikrosaniyede ulaşır.

26
00:02:26,740 --> 00:02:29,040
Şimşek toplam yarım saniye kadar sürer.

27
00:02:29,960 --> 00:02:36,320
Şimşek sırasında oluşan gök yürütüsünün nedeni ise şimşek kanalının çevresindeki havanın bir anda ısınmasından kaynaklar.

28
00:02:36,320 --> 00:02:45,520
Bunun sonucunda hava, ses üstü hızla genleşir ama birkaç metre sonra şok dalgası normal bir ses dalgasına dönüşür.

29
00:02:46,400 --> 00:02:50,180
Ses dalgaları daha sonra ortamdaki hava ve yüzey şekillenince biçimde.

30
00:02:51,260 --> 00:02:54,440
Birbirini izleyen patlama ve çatırdamaların sebebi de bu.

31
00:02:58,040 --> 00:03:04,820
Şimşek'in tüm özelliklerini göz önünde bulundurduğumuzda bu olayın mucizevi bir oluşumdan ibaret olduğu ortaya çıkmaktadır.

32
00:03:04,820 --> 00:03:13,800
Çünkü gözle görülmeyen, artı ve eksi yüklü parçacıkların arasından böylesine bir gücün çıkması şimşeğin bilinçli olarak yaratıldığını göstermektedir.

33
00:03:14,580 --> 00:03:22,460
Ayrıca bu güçten bitkiler için faydalı olan azot moleküllerinin ortaya çıkması şimşeğin belli bir hikmetle yaratıldığını da ispatlar.

34
00:03:25,260 --> 00:03:27,300
Yarım Saniyede Oluşan İhtişam

35
00:03:27,300 --> 00:03:36,220
Ortalama bir şimşek çakışı 3 aydan daha fazla bir zaman için 100 vatlık bir ampul yakabilir.

36
00:03:37,320 --> 00:03:41,840
Bir şimşeğin yere temas noktasında hava 20.000 santigrat dereceye kadar ısınır.

37
00:03:42,760 --> 00:03:44,740
Hızı saniyede 150.000 kilometredir.

38
00:03:45,440 --> 00:03:48,600
Şimşeğin ortalama kalınlığı 2,5-5 santimdir.

39
00:03:48,600 --> 00:03:55,560
Şimşek yeryüzünü kaplayan bitki örtüsünün yaşamını devam ettirebilmesi için önemli olan nitrojan moleküllerini üretir.

40
00:03:56,740 --> 00:04:00,620
Ortalama şimşek çakması 20.000 amper elektriksel güç içerir.

41
00:04:01,440 --> 00:04:06,380
Bir kaynakçı çeliği kaynakla birleştirmek için 250-400 amper kullanır.

42
00:04:07,000 --> 00:04:15,720
Şimşek saniyede 150.000 kilometre yani neredeyse yarı ışık hızıyla hareket eder ve sesten 100.000 defa hızlıdır.

43
00:04:18,600 --> 00:04:48,580