WEBVTT 00:00.000 --> 00:01.540 Şimşek'te saklı güç 00:01.540 --> 00:10.040 Şimşek, sağanak yağmurda atmosferdeki elektriğin boşalması esnasında oluşan parlak ışıktır. 00:11.300 --> 00:13.980 Peki bu parlak ışık ne zaman oluşur? 00:14.820 --> 00:21.140 Şimşek, atmosferin iki ayrı noktasında, yani bulut ve yer ya da iki bulut arasında oluşabileceği gibi 00:21.140 --> 00:26.460 tek bulut içindeki elektrik geriliminin yüksek bir değere ulaştığı zaman da meydana gelebilmektedir. 00:26.460 --> 00:30.900 Yıldırım en az iki çakma şeklinde gerçekleşir. 00:34.100 --> 00:38.360 İlk elektrik boşalmasında buluttan yere eksi yük akar. 00:38.960 --> 00:45.280 Bu çok parlak bir çakma değildir ve genellikle ana kanaldan dışarı doğru saçılan birçok dal görülür. 00:46.060 --> 00:50.320 Bu ilk çakma yere yaklaştıkça çarpacağı noktada oluşan zıt bir yük 00:50.320 --> 00:56.020 ve aynı kanalın içinde yerden buluta doğru artı yük taşıyan ikinci bir akım oluşturur. 00:56.460 --> 01:00.620 İki çakma genellikle yerden 50 metre yükseklikte karşılaşır. 01:01.420 --> 01:04.800 Birleşme noktasında bulutla yer arasında kısa devre oluşur 01:04.800 --> 01:10.740 ve bunun sonucunda kanalın içinden buluta doğru yönelen çok parlak yüksek bir elektrik akımı gerçekleşir. 01:11.540 --> 01:17.180 Bu elektrik akımında bulutla yer arasındaki potansiyel fark birkaç milyon voltun üzerindedir. 01:17.180 --> 01:23.520 Binlerce santralden daha fazla elektrik üretimi 01:23.520 --> 01:31.260 Tek bir şimşeğin yaydığı enerji dahi Amerika'daki tüm elektrik santrallerinin ürettiği enerjiden daha fazladır. 01:32.180 --> 01:35.960 Şimşeğin oluştuğu kanaldaki sıcaklık 10 bin santigrat derece kadardır. 01:35.960 --> 01:42.400 Demiri eriten yüksek fırınlarda oluşan sıcaklık 1050-1100 santigrat derece arasındadır. 01:43.440 --> 01:46.620 En küçük şimşeğin ürettiği sıcaklıksa bunun 10 katıdır. 01:46.620 --> 01:54.460 Bu kavurucu sıcaklık şimşeğin dünyada bulunan elementleri kolaylıkla kavurup yok edebilmesi demektir. 01:56.100 --> 02:01.940 Şimşeğin yaydığı ışıksa 10 milyon tane 100 vatlık ampulün yaydığı ışıktan daha fazla aydınlık verir. 02:02.780 --> 02:10.300 Örneklendirmek gerekirse İstanbul'daki her evde bir ampul yansa çakan tek bir şimşek etrafı bunlardan daha fazla aydınlatır. 02:10.300 --> 02:14.420 Oluşan yıldırım ise yere son derece hızlı düşer. 02:15.060 --> 02:17.640 Bir yıldırım saatte 96 bin kilometre hızla eder. 02:18.640 --> 02:26.060 İlk çakma birleşme noktasına ya da yüzeye 20 milisaniyede, dönüş çakması ise buluta 70 mikrosaniyede ulaşır. 02:26.740 --> 02:29.040 Şimşek toplam yarım saniye kadar sürer. 02:29.960 --> 02:36.320 Şimşek sırasında oluşan gök yürütüsünün nedeni ise şimşek kanalının çevresindeki havanın bir anda ısınmasından kaynaklar. 02:36.320 --> 02:45.520 Bunun sonucunda hava, ses üstü hızla genleşir ama birkaç metre sonra şok dalgası normal bir ses dalgasına dönüşür. 02:46.400 --> 02:50.180 Ses dalgaları daha sonra ortamdaki hava ve yüzey şekillenince biçimde. 02:51.260 --> 02:54.440 Birbirini izleyen patlama ve çatırdamaların sebebi de bu. 02:58.040 --> 03:04.820 Şimşek'in tüm özelliklerini göz önünde bulundurduğumuzda bu olayın mucizevi bir oluşumdan ibaret olduğu ortaya çıkmaktadır. 03:04.820 --> 03:13.800 Çünkü gözle görülmeyen, artı ve eksi yüklü parçacıkların arasından böylesine bir gücün çıkması şimşeğin bilinçli olarak yaratıldığını göstermektedir. 03:14.580 --> 03:22.460 Ayrıca bu güçten bitkiler için faydalı olan azot moleküllerinin ortaya çıkması şimşeğin belli bir hikmetle yaratıldığını da ispatlar. 03:25.260 --> 03:27.300 Yarım Saniyede Oluşan İhtişam 03:27.300 --> 03:36.220 Ortalama bir şimşek çakışı 3 aydan daha fazla bir zaman için 100 vatlık bir ampul yakabilir. 03:37.320 --> 03:41.840 Bir şimşeğin yere temas noktasında hava 20.000 santigrat dereceye kadar ısınır. 03:42.760 --> 03:44.740 Hızı saniyede 150.000 kilometredir. 03:45.440 --> 03:48.600 Şimşeğin ortalama kalınlığı 2,5-5 santimdir. 03:48.600 --> 03:55.560 Şimşek yeryüzünü kaplayan bitki örtüsünün yaşamını devam ettirebilmesi için önemli olan nitrojan moleküllerini üretir. 03:56.740 --> 04:00.620 Ortalama şimşek çakması 20.000 amper elektriksel güç içerir. 04:01.440 --> 04:06.380 Bir kaynakçı çeliği kaynakla birleştirmek için 250-400 amper kullanır. 04:07.000 --> 04:15.720 Şimşek saniyede 150.000 kilometre yani neredeyse yarı ışık hızıyla hareket eder ve sesten 100.000 defa hızlıdır. 04:18.600 --> 04:48.580