İzlediğiniz için teşekkür ederim.
İyi akşamlar sayın seyirciler. Bir yaşamdan portrelerle İstanbul stüdyolarımızda yine karşınızdayız.
Bugün stüdyomuzda doğayan bir ismi ağırlıyoruz. Sayın Atilla Dorsay Bey bizlerle. Hoş geldiniz efendim.
Hoş bulduk.
Çok memnun olduk programımıza katıldığınız için.
Sağ olun ben de çok mutluyum. Sağ olun.
Öncelikle sizi tanıyarak başlayalım. Tabii ki sinema eleştirmeni olarak herkes sizi bütün Türkiye çok iyi tanıyor.
Aman ne iyi. Çünkü sinema eleştirmenleri genelde ülkelerinde iyi tanımazlar.
Bir tek istisnası Amerika'da Roger Ebert oldu. Roger Ebert televizyonda çok iyi kullanarak gerçekten Amerika'da dünyada tanınan bir eleştirmen oldu.
Ve geçen yıllarda da hastalandı öldü. Ama mesela Fransa gibi sinemanın doğduğu bir ülkede bile emin olun ne eleştiri kurumu ve onların ödülleri ne de bizzat şu veya bu eleştirmen gerçek anlamda tanınır.
Yani yok böyle bir olay. Türkiye'de ben bir parça tanınıyorum.
Bayağı tanınıyorsunuz.
Herhalde bir kere meslek uzun yılları buldu. Gelecek yıl 50. yılım olacak.
Maşallah çok büyük bir tecrübe.
Direndim direndim. Bu mesleği kabul ettirmekte yani eleştirmenleri topluma kabul ettirmek için gerekli. Ne gerekiyorsa yaptım. Her türlü filmi gördüm. Popüler sinemayı da izledim savundum.
SİAD derneğini kurdum. Ödülleri ben başlattım vesaire vesaire. Bir hayli çabam da oldu. Ama Türk toplumu hakikaten beni ve eleştirik kurumunu SİAD'ı bir ölçüde kabullendi. Bundan dolayı çok minnettarım bu toplum aslında.
Ama aslında siz sinema eleştirmeni olmayı düşünerek hayata başlamadınız herhalde üniversite yıllarında.
Neredeyse başladım. Neredeyse başladım. Çünkü emin olun ben de şaşırıyorum. Daha 10-12 yaşlarında gördüğüm filmleri defterlere yazmaya başlamışım.
O defterler duruyor üstelik. Yangınlarda falan da kurtuldu.
O zaman belliymiş yani gidişat değil mi?
Evet evet. Ayakta ve hayatta kaldılar. Hatta geçen yıl TÜYAP bana İstanbul Kitap Fuarı'nın yılın yazarı ödülünü verip beni onur yazarı ilan edince
bir sergi açtılar. O sergide benimle ilgili resimlerin yanı sıra arşevimden çıkan resimler.
Bu eski defterleri de istediler ve onların en ilginç sayfalarını şöyle açıp vitimlerde sergilediler.
Güzel olmuş ama evet.
Benim meslektaşlarım bile ki beni yıllardır tanırlar. Şaşırarak baktılar. Daha 52 yılında yani 12 yaşındayken başladığım defterlerde
inci gibi bir yazıyla böyle düz çizgilerle, muntazam çizgilerle eskiden dendiği gibi sayfayı bölüp adı, orijinal adı yönetmeni, oyuncuları ve küçük eleştiriler.
Hatta iki yıl sonra falan yıldızlar. Hani Türkiye'de yıldız sisteminde rahmetli Tuncan Okan başlattı diyoruz.
Hakikaten gazetelerde o başlattı doğrudur. Ama özel defterlerimde ben başlatmışım, yıldız vermişim.
Çok pek alışılık bir durum değil gerçekten. 12 yaşında böyle bir şeye başlamış.
İşte yani orada büyük bir sama tutkusunun izleri var ve bu yıllarca devam etmiş. O defterleri...
Aileden gelen bir şey var mı işin içerisinde?
Aileden gelen bir şey şu var. Annem babam ikisi de sanata meraklı insanlar. Annem o kadar değil ama sinemayı severdi.
Babam reçmen yazar. Devlet Yemir Yollarında müfettiş olarak görevli olduğu halde ki bütün hayatı boyunca sadece o işi yaptı.
Ben İzmirliyim. İzmir'in ünlü Demokrat İzmir gazetesi vardır ki Atilla İlhan falan da orada yazmaya başlamıştı.
Benim çocukluğumda babamın Demokrat İzmir gazetesinde bir romanı yayınlandı.
Hani eskiden tefrika edildi derler.
Evet derler, tefrika edildi biliyorum.
Böyle roman yayınlarlardı. Her gün bir bölümü.
Evet.
Ve o şeyler, o romanın kupürleri bende hala duruyor. Babamın vasiyetlerinden biriydi. Bunu bir roman halinde bastır. Yapamadım. Çok uğraştım ama beceremedim o romana bastırmayı. Bu içimde ukde kalmış olaylardan biridir.
Yani babamdan gelen bir yazı yazma yeteneği var ve mesela babam aynı ölçüde müziği çok severdi.
Rumeli kökenli olduğu için Rumca da bilirdi ve bizim evde Türkçe ve Rumca şarkılar bir de Fransızca bilirdi.
O yıllarda çünkü galiba müfettiş olmak için bir yabancı dil ve tabi gözde dilde Fransızca'yla onu da öğrenmiş.
Bizim evde Fransızca şarkılar, şansomlar söylerdi babam.
Çünkü benim müzik merakım da çok şeydir.
Evet, evet biliyorum.
Çok baskın bir merakımdır.
Bütün bunları babamdan almışım yani.
Ama benim gördüğüm şey şu. Yani sanat ağırlıklı. Her şeyiniz sanata ayarlı bir insansınız. Çok belli. Mimar olmanız, müzikle ilgilenmiş olmanız, sinema zaten başlı başına, yazarlık.
Dolayısıyla sanat herhalde iç içesiniz hep anladığım kadarıyla.
Şimdi bu böyle tabi, bu kesinlikle böyle de yani sanatın her dalına ilgi duydum. Çok iyi bir okur oldum bir kere.
Çocuk yaşımdan itibaren bu gözlükler benim neredeyse 10 yaşımdan beri taktığım şeyler.
Niye? Gözlerim bozuldu. O yaşta bile kargacık burgacık, küçük kaflarla basılmış romanları 3 günde, 5 günde bitirirdim.
Büyük bir okuma tutkunu oldum. Müzikle ilgim var. Piyano çalarım bir parça.
İşte malum çok Türkiye'de pop müzik üzerine ciddi bir kitap yazan birkaç kişiden biriyim.
Ne oldu? 21. yüzyıla ayak bastık ve ben 20. yüzyılın son yarısına, son 60 yılına hatta kulağımla da tanık olmuş birisiyim.
Şarkıları dinledim, sevdim. Onlar benim ruhuma giripsindiler ve müthiş bir kulağım var unutmadım.
Dolayısıyla dedim ki kendi kendime bırak şu sema yazarlığını, bir de 20. yüzyılın müzik tarihini yazdım.
Bir pop müzik tarihi yazdım. Ne şurup, şeker, şarkılar da onlar bilmem biliyor musunuz?
Üç baskı yaptı ama şimdi yok kara borsada.
Yani herhalde dünyada 20. yüzyılın pop müzik tarihine böyle enformatif olarak değil, sayılar, işte albüm satışları falan değil.
Kişisel bir bakış getiren neredeyse tek yazar ben oldum. Bu çok ilginçtir.
Tabii çok ilginç.
Böyle bir müzik kulağı var.
İşte en son kitaplarım arasında 50 oldu. Bir şiir kitabı, bir hikaye kitabı var.
Bütün bunları da denedim. Mimarlık da bir sanattır malum.
Ama bunun bir bedeli var. O bedel nedir?
Ben sanata bu kadar düşkün olan, hayatımda sanatla iç içe yaşayan bir insan olarak bir anlamda realiteden koptum.
Yani hayal dünyalarında yaşıyorum, ayaklarım yere basmıyor demek istemiyorum.
Ama mesela hesap kitap tutamam, hiçbir şekilde bir bütçe yapamam.
Halbuki bir aile yönetiyorum yani. İki çocuğum var, biri evlendi, torunum oldu, şu bu.
Bütün bunları işte vergiler yatacak, ev vergileri, araba vergileri, hesap kitaplar.
Allah'tan karım müthiş bir matematik tutkunu çıktı.
Çok iyi.
Hesabı kitabı çok iyidir.
Onun ayakları benden çok daha fazla yere basar.
Ve böylece bir dengi kuruldu. Yoksa mahvolmuştuk.
Ama bir insan her şeyi de tam yapacak diye bir şey yok. Sizin yaptıklarınız da birçok insan yapamaz.
Yani hesabı kitabı herkes tutar da ama sizin yaptıklarınızı herkes yapamaz.
Ama neyse yani bir alana veyahut bir yeteneği çok geliştirmek diğer bazı şeyleri biraz güdük bırakıyor tabii.
Evet.
Onun acısını hissettim ama neyse yani.
O kadar gelişmiş yönleriniz var ki bence hiçbir yer bunun acısını hissetmenize gerek yok.
Sağ olun. Bir de karıma sorun.
Öyle mi diyorsunuz?
Çünkü bakanlıkları dağıttım bir gün, karar verdim.
Yani bana bir tek kültür bakanlığı bir de dışları bakanlığı kaldı.
Maliye onda, ekonomi onda, savunma onda, eğitim bakanlığı onda çocukların eğitimiyle o sağ olsun çok müşkül oldu.
İşte böyle.
Evet. Aynı zamanda şehircilik kültürü, yemek bunlarla ilgili de zannediyorum değil mi?
Evet. Tabii yani mimarlıktan gelen bir şehircilere ilgim oldu.
Ben mimar olduğum yıl 1964'te hemen askere gittim.
66 yılında döndüm. O yıllarda iki yıl askerlik yapılırdı.
Şimdi gençleri görüyorum.
İşte ben bedelli bir ay yaptım çıktım diyor.
Veya bedelli yapmamış ama üç ayda veya altı ayda bitirmiş.
Ne şanslılar bilmiyorlar.
Ben iki yıl Anadolu'da askerlik yaptım ama bundan da katiyen pişman olmadım.
Anadolu yani o kadar da...
Bunu söylemeniz de çok güzel ve önemli bence.
Balıkesir ve Salihli.
Yine Ege'de kaldım ama Ege'yi bile tanımak, bir parça Anadolu'yu tanımak anlamına geliyor.
Orada geçirdiğim iki yılı katiyen kayıp yıllar saymam.
Ciddi tecrübe olmuştur o da mutlaka.
Efendim?
Ciddi bir tecrübe olmuştur mutlaka o da değil mi?
Ciddi bir tecrübe.
Yani bir kere Salihli'de kaldım bir buçuk yıl.
Salihli bir kasaba.
Evet.
Köyle kasaba arası bir şey.
Orada köy hayatını, kasaba hayatını tanıyorsunuz.
Tabii.
Bir de Türk Sama'sın en iyi yıllarıydı.
64-66 düşünün en parlak yılları.
Ve ben iyi bilmediğim Türk Sama'sı öğrendim.
Çünkü Salihli'nin iki Sama'sı vardı.
Yalnız Türk filmi gösteriyorlardı.
Düşünün bir buçuk yıl.
Önce zoraki olarak sonra büyük keyif alarak o yılların filmlerini izliyorsunuz.
Siz karşınızda Lütfi Akat, Atıf Yılmaz, Memduh Ün.
Bütün bu ustaların filmleri.
Yıldızların işte Dört Yapraklı Yonca.
Hepsinin en parlak zamanı.
O da başı başına bir eğitim oldu.
Yani emin olun bazen zor bir dönem.
Ya işte nasıl geçireceğim bunu?
Nasıl şunlardan kopacağım dediğiniz dönemler size öyle tecrübeler kazandırıyor ki.
Çok önemli bir mesaj şu an söylediğiniz şey.
Onlardan şikayet etmemek lazım.
Hayatın her alanın her safhasını yaşadığınız her deneyimi aslında öğretici bir şey gibi görmek lazım.
Mutlaka bir hayır yönü oluyor.
Doğru söylüyorsunuz.
Bir de TRT3'te 9 yıl boyunca müzik programları yapmışsınız.
Tabii tabii işte onu söylüyordum.
Ben 1966'da askerlikten döndüm.
Cumhuriyet gazetesi başvurdum bir süre sonra ama onu yapmadan önce ailem tabii benden yardım bekliyor.
Bir memur hayatı yaşıyorlar.
Hemen İstanbul Belediyesi Yüksek İmar ve Planlama Müdürlüğü'ne başvurdum.
Mimar olarak çalışmak istiyorum diye kabul ettiler.
O yıllarda yeterince eleman yetişmiş yoktu.
Her alanda boşluk vardı.
Yani ben düşünün koskoca belediyeye başvuruyorum.
Hemen beni alıyorlar.
Ama yani yine her şey kolaydı.
Üç ay sonra da Cumhuriyet gazetesine gittim.
Ben sinema yazarı olmak istiyorum.
Buyurun bu haftanın filmleri dedim.
Verdim.
Hemen o hafta o yazıları bastılar.
Çünkü sinema yazarı da yoktu.
Ve Cumhuriyet'in de evimize gelen gazeteydi o yıllarda.
Böyle bir ihtiyaç vardı.
Farkındayım.
O yıl o mevsim sinema yazarı yoktu.
Evet.
Tam ihtiyaç yerini bulmuştuk.
Evet.
Tam denk geldi ve beni hemen başlattılar.
Böyle de şanslı bir dönemdi.
E ne oldu?
Ben iki yıl belediyeye de çalıştım.
Sonra bıraktım ve tamamen kendimi sinemacılar ve gazetecilere verdim.
İki yıl İstanbul'un bütün sorunlarını tanıdım.
Mevzi planlar denen şeyleri yapan mimarlardan biriydim.
Bütün şehri gezip nerede ne oluyor, bina yükseklikleri ne olmalı, imar çizgilerine nasıl verilmeli.
Dolayısıyla bu bana İstanbul'u tanıttı.
Meselenizi de bir süre yaptınız yani.
Ben hiç yapmadığını zannediyordum.
Tabii tabii yok.
Yaptım iki, iki buçuk yıl kadar yaptım.
Evet.
Bu da bana İstanbul'u öğretti.
Yemek yazıları dediniz.
İşte Cumhuriyet'te başladım 66 yılında ama aynı zamanda tercuma repelik de yapıyorum.
Çünkü o yıllardan aldığım para çok cüzi.
İki lisanım vardı gayet iyi.
İngilizce ve Fransızca tabii hala var gitmedi.
Sonra İtalyanca'yı da kattım onlara.
Dil merakım da vardır.
Yazıları tercümanlık yapmaya başladım.
İstanbul'da ve Anadolu'da işte Fransız, İngiliz, Amerikalı, Belçikalı ne düşerse onları gezdiriyorum, ediyorum.
Ve tabii her yerde lokantalara gidiliyor.
İstanbul'da o yılda hala en ünlü lokantalar açık.
Bütün bunlara turistlerle gidiyoruz veya daha popüler yerlere Anadolu'ya çıkıyoruz.
Yerel mutfağı tanıyorum ben.
Çünkü Kabadokya'ya gidiyoruz.
Oranın yemekleri çok başkadır.
Antalya'ya iniyoruz antik şehirleri gezmeye.
Akdeniz mutfağı da bambaşkadır.
Gazete de bunu biliyor.
Dediler ki biraz da böyle lifestyle, yaşam tarzı denen şeylere yer verelim.
Ne yapalım?
Yemek yazıları koyalım.
E kim yapacak?
İşte Atilla Dorsay, turist rehberi.
Her yere gidip yemekler yiyor, ediyor.
Fikir onlardan mı çıktı?
Ondan çıktı tabii.
Teknif onlardan geldi.
Ama ben daha öncesinde, 60'lı yılların sonunda Türk mutfağı nereye gidiyor diye bir yazı serisi hazırlamıştım.
70'li yılların sonunda pardon.
Bu yemek işini bildiğim için Türk mutfağı nereye gidiyor diye bir haftalık bir yazı dizisi.
Bu çok ilgi gördü.
Çünkü o günlere kadar hiç kimse ciddi biçimde mutfağa yemeğe eğilmemiş.
Herkes hapuru puruyor ama yazısı çizisi yok.
Şimdi çok iyi yemek yazarlarımız var.
O kadar iyi ki hepsi birer usta.
Ki Tuğrul Şafkay rahmetli öldü.
O bu alanda çok büyük bir öncüdür.
Onu da rahmetle anayım.
Ama işte bugün AM4'sü var.
Şu anda pat diye isimleri gelmiyor.
Hakkı ama dünya kadar iyi yemek yazarı var.
O yıllarda yok.
Hasan Cemal önerdi.
Hasan Cemal o yıllarda yazı işleri, genel yayın müdürümüzdü.
Dedik ki böyle bir seviyeye başladı.
Ben önce istemedim ya dedim yemek olayı yazıya dökülür mü?
Dökülür.
Her hafta bir lokanta yazmaya başladım.
Ve bu çok ilgi gördü.
80'li yılların başındayız.
Tabi 12 Eylül sonrası.
İlke çok gerilimli.
İşte Milli Birlik Komitesi ondan sonra seçimlerle gerçi özel hükümeti geldi ama
o yıllarda bile askerlerin baskısı dışarıdan devam etti.
Ve öyle bir dönemde ben yemek yazıları yazıyorum.
Bir kısım okuru rahatsız oldu.
Gazete, telefonlar, mektuplar o yıllarda tabi internet yok.
Telefonlar ve mektuplar şikayetler.
Fakat sağ olsunlar sağ olsunlar.
Ne düşünüyorlar?
Gazetenin ciddiyetine mi aykırı olduğunu düşünüyorlar?
Efendim?
Gazetenin ciddiyetine mi aykırı buldular?
Ne düşünceyle bunu eleştiriyorlar?
Lokantarı yazıyoruz.
Gerçi o yıllarda lokantalar hiç pahalı değildi.
Onu da söyleyeyim.
Bugün İstanbul'da artık yanına kolay yaklaşılamayacak kadar pahalı.
Hatta dünyadan pahalı lokantalar var.
Kim gidiyor bilmiyorum.
Gidenler var.
Ama o yıllarda öyle değildi.
Buna rağmen o okurlardan çok ciddi mektuplar geldi.
2,5-3 yıl olmuştu.
O yazılara son verdiler.
Ben de onları ağız tadıyla adı altında bir kitapta topladım.
O da 2-3 basım yaptı.
Yani kaybolmadığı kütüphanlar da vardır.
O da bugün bir kara borsa kitabı.
Bütün bunlar evet.
Yani çok uğraşarak olmadı.
Ya ben yemeğe de yazayım, ben şunu da yazayım şeklinde özel bir gayret göstermedim.
Ama bunlar zaten benim hayatımın içine girdi bir vesileyle.
İşte yemek olayı özellikle rehberliğim sayesinde.
Ama annem de rahmette çok güzel yemekler yapardı.
Biz İzmirliyiz.
Babam Rumeli'li.
Rumeli mutfağı olurdu evde.
İzmir, Akdeniz mutfağı olurdu.
İstanbul mutfağı daha sonra İstanbul'a girip yerleştik.
O da girdi işin içine ki İstanbul mutfağı biliyorsunuz.
Saray mutfağıdır.
En gelişmiş, en zengin mutfaktır.
Ama öte yandan doğuya gidersiniz.
Bir kebap mutfağı vardır.
O da bambaşka bir şey tabii.
Türkiye bu açıdan çok zengin kabul etmek lazım.
Ama yine de tabii ki bu bir yetenek.
Çünkü çok fazla turist rehberi var.
Çok fazla yemekle iç içe olan insan var.
Hayatı mecburen yemekle iç içe geçen insan var.
Sonuçta bunu herkes kağıda dökemez.
Dökse de bunu güzel ifade edemez.
Yani tabii beni ben yapan özelliklerden biri de benim yaz yazma tutkum.
Herkes her şeyi kağıda dökemez dediniz.
Ben de mümkün olduğu kadar çok şeyi kağıda dökme.
O deyimi kullanalım.
Hevesi var.
Oturup bir takım şeyler yazmaktan büyük bir keyif alıyorum.
Hala.
Bakın bu yaşıma geldim.
Hala sabah 7'de kalkarım.
Daha gazeteler gelmemiştir.
Ben 8'e kadar oturup bir şeyler yazarım.
İşte şimdi internet sitesinde yazıyorum.
Taftada 4 kere.
Onun yazılarıdır.
Veya gördüğüm bir filmi unutmadan hemen yazarım.
Öbür hafta gelecek hafta 2 ay sonra ne zaman gösterecekse.
Notlar alırım.
Biraz internette araştırma yaparım.
Böyle bir tempom var benim.
Yani bu ideal bir tempom.
Herkese 7'de kalkıp yazı yazsın demiyorum ama.
Bazıları öğlen kalkar.
Yine gayet yaratıcı ve üretici olabilir.
Bu benim kendime, kendimize benimsediğim bir tempo.
Ama yani bu tempo benim yazı tutkumdan kaynaklanıyor biraz da.
Kim kalkarsa banköründe yazı yazar Allah aşkına yani bilemiyorum.
Evet tabii kesinlikle.
Buna katılmamak mümkün değil.
Bir de ben 45 diye okumuştum.
Siz 50 diye telaffuz ettiniz.
Kitaplarınızın sayısı inanılır gibi.
Ben yazım hatası mı diye düşündüm.
Son TÜYAP Fuarı'nda çıkan 3 kitabın birden çıktı.
Evet.
Ben de farkında değilim.
Bu yazma tutkunuzun bir tezahürü herhalde.
Evet.
Onlarla birlikte 50 oldu.
Yani yuvarlak sayıları herkes sever tabii.
Evet.
Benim sinema yazarlığım da gelecek yıl 50 oluyor.
Çünkü 1966'da başlamıştım dediğim gibi.
2016'da evet 50. yıl olacak.
Maşallah çok büyük bir dönem.
Önemli bir tecrübe dediğim gibi birikim çok önemli.
Bunları paylaşmanız da o yüzden çok önemli.
Sağ olun.
Kendinize saklamamışsınız paylaşmışsınız.
Evet.
Şimdi bu benim genel bir inandığım başka bir şey.
İnsanlar deneyimlerini paylaşmalı.
Doğru.
Allah bize öyle bir ömür vermiş ki büyük fırsatlar açmış önümüzde.
hep söylerim yani benim ilk yazılarımın basılması, belediyeye hemen kabul edilmem bunun gibi bir sürü mutlu olay var hayatımda.
Allah'ın yardım olduğu doğru.
Hakikaten böyle bir inanç belirdi bende.
Çünkü çok belalı bir takım işlerde hep birilerinin bir şeyler, bir güç beni korudu sanki.
Bundan yararlandım bunlardan ve bir sürü iş yaptım.
Bir sürü deneyimim oldu.
Bunları yazmak, bunları kitaplara, yazılara dökmek benim için neredeyse bir misyon.
Hani sırtımda büyük bir misyon hisseden ve kendimi çok önemseyen birisi de değilim.
Ama bütün bu küçük yaşantıların, yaşanılmış bu küçük deneyimlerin bir puzzle gibi bir araya gelip bir hayat, bir yaşam, bir görüş, bir hayata bakış biçimi oluşturduğunu düşünüyorum ki öyle.
Ve bunu tabii mümkün oldukça gençlere nakletmek istiyorum.
Bu benim görevim.
Çok güzel.
Bence çok bilinçli hareket ediyorsunuz.
Çünkü herkes sizin imkanınıza sahip değil.
Herkes mesela sizin gördüğünüz yerleri, sizin tanıdığınız insanları, sizin gittiğiniz mekanlara gitme imkanıza sahip bu tecrübeleri paylaşmak, aktarmak bence çok önemli.
Türkiye'de anılar da yazılmıyor.
Yani ben mesela birçok şey yazmam.
Daha anılarımı yazmadım.
Evet.
Çok genç buluyorum herhalde kendimi aslında oturup ciddi biçimde başlamam lazım.
Ne kadar, ömrümüzün ne kadarı var daha belli değil.
İnşaAllah uzun değil.
O olmadı ama onun dışında yaşadığım çok şey kitaplarıma yansıttım.
Mesela Dorsay'ın Penceresi'nden diye bir kitabım var.
Orada bizzat tanıdığım 50 kadar Türk ünlüsünü ki hepsi sinemadan değil, farklı alanlardan gelen insanlar da var.
Yazarlar, çizerler, ressamlar.
Onları eski yazılara modelleyip, onlara küçük yeni notlar da ekleyip bir tür porteler galerisi haline getirdim.
Çünkü o insanları tanımak ayrıcalığına erişmişim.
Onların da birer naçizane portresini çizdim kendimce.
Aynı mantıkla dediğim gibi bunları paylaşmak çok önemli.
Tabii.
İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı var.
Bunun gibi başka sivil toplum projelerinde de vakıflarla, derneklerle bağlantılı çalışmalarınız var.
Şimdi işte SİAD'ın kurucu ve onursal başkanıyım.
Evet.
Sinematek'in kurucusu değilim çünkü 1965 yılında kuruldu.
Ben 66 aralığında İstanbul'a geldim ancak sonradan üye oldum.
Ama Sinematek'te de görev aldım.
Bir dönemde işte 12 Eylül 1980 ihtilali tarafından kapatılmadan önceki bütün dernekler kapatıldı.
Sinematek'in yönetiminde görev aldım.
Sinematek'in kapatılmasından bir iki yıl sonra İstanbul Sinema günleri başladı ve o da çok kısa zamanda İstanbul Festivali'ne dönüştü.
Orada tekrar kurucu üye olarak görev aldım.
Şakir Eczarcıbaşı'nın yanında ve işte Onat Kutlar, Jack Shalom, Tuncan Okan gibi Rekin Teksoy gibi sinema yazarlarıyla birlikte.
Dernekçiliğim çok yoktur.
Dernekçilik apayrı bir iştir.
Buna rağmen bayağı dernekçilik yaptım.
Yani dediğim gibi SİAD'ı kurmak kolay değildi.
O yıllarda dernek kurmak o kadar zordu ki.
Daha sonra 12 Eylül'den sonra dernekler kapatıldı.
Biz 90'larda yeniden kuralım dedik.
Bu sefer daha da ağırlaştırılmış.
Yani 12 Eylül sonrası dernek kurulmasına çok sakın kısıtlamalar getirildi.
Onlarla bürokrasiyi böyle aylarca boğuştuğumu hatırlıyorum.
Allah kahretsin kurmuyorum ben bu derneği falan diye feryat ettiğimi hatırlıyorum.
Ama kurduk ve böylece dernekçilik işine de bulaştım.
Mimarlar odasının tabii üyesiyim.
Başka üyeliklerim var bir takım sosyal kuruluşlarda üyeliklerim var.
Mutfak Dostları Derneği'nin yine kurucu üyesiyim.
Çünkü dernek kurulacağı zaman bu Türkiye'de yemek yazılarını ilk başlatmış zat olarak beni davet ettiler sağ olsunlar.
Ve işte Ahmet Örs ve arkadaşlarıyla Tuğrul Şavkay vesaire o derneği kurduk.
O dernek de bugün devam ediyor.
Ben artık tabii onun yönetiminde rol almıyorum ama sağ olsunlar bir toplantılarına çağırırlar.
Ve yılda birkaç kere toplanıp değişik bir lokantayı, değişik bir mutfağa, değişik ağız tadlarını keşfederiz.
Veya onlar geziler düzenlerler.
Biz de eşimle seyahati çok severiz.
Bazen Mutfak Dostları Derneği de bunu yapıyor.
Mesela geçen bayramda Gürcistan'a bir gezi düzenlediler.
Bizim de boş bir zamanımıza geldi.
Eşimle katıldık ve Gürcistan'ı keşfettik.
Burnumuzun dibinde hemen yukarımızda.
Küçücük ama çok kendine özgü bir ülke.
Yemek kültür açısından da.
Tabii Mutfak Dostları düzenleyince oradaki yemek olayını da önceden tabii bir etüt ediyorlar.
Evet.
Gürcistan'a gidip veya neresiyse en iyi lokantalara gidiyorsunuz.
Evet.
Gittiğinizde hazır oluyor her şey tabii ki.
Tabii Mutfak Dostları bir kere de Kapadokya'ya gitti ki ben özverebilirim.
Rehberliğimde çok çok güzel.
Tabii bahsettiniz çünkü.
Ama sonra bir otuz yıl falan gidemedim.
Özlüyorum Kapadokya'yı harika bir yerde.
Birden Mutfak Dostları iki yıl önce mi üç yıl önce mi bir gezi yaptı.
Aman gidelim dedik ve hem onlarla birlikte olmak hem de yeniden Kapadokya'yı keşfetmek en iyi mutfağıyla birlikte müthiş bir keyif oldu.
Yani hayat aslında keyiflerle dolu.
Yeter ki biz onları bilip tadını çıkarabilelim.
Tabii.
Sinema eleştirmenliğine geçişinizde Yılmaz Güney'in Umut filminin büyük bir etkisi olduğu söyleniyor.
Şimdi biraz farklı.
Sinema eleştirmenin başladığında 66 Aralık ve 67, 68, 69 yılları Türkçe Masa büyük bir hareketlilik vardı.
Politika da çok canlıydı.
İşte sol fikirler ilk defa 1960 anayasasıyla 27 Mayıs'ı izleyen görece olarak serbest bakılmıştı.
İşte ilk komünistlerimiz, ilk solcularımız, ilk sosyalistlerimiz yetişmişti.
Ve bu fikirler toplumda çok ilgi görüyordu.
Benim o yılları kadar politikale çok ilgim olmamıştı.
Ama Cumhuriyet'te ki Kemalist bir gazetedir aslında, 70'li yıllarda bayağı solu seçip o fikirleri savununca biz de biraz mecburen biraz merak sahikiyle işte yapmadığımız işleri yaptık.
Kapital'i okuduk Marx'ın ünlü eserini.
Kendimizi solcu sandık.
Ama ben solculuğu gerçekten benimsedim.
Benim için solculuk sonuç olarak hayatta bağlandığım belki tek ideoloji oldu.
Emeğe çok saygım vardır her zaman.
Emekçiye çok saygım vardır.
Sosyal demokrasi açısından mı özellikle?
Yani dediğiniz gibi emek ve...
Emeğin çok önemli olduğuna inanıyorum.
Bazı insanlar emeği küçümser.
Mesela bugün içinde bulunduğumuz Türkiye adeta sermayeyi tapıyor.
Her şey rant aracı oldu.
İstanbul'u paylaşıyorlar.
İstanbul'u paylaştırıyorlar.
Bütün ülkenin turistik güzellikleri, şu su bu su, işte otellere, beton yığılarına filan teslim ediliyor.
Oysa turizmin de doğayı korumanın da bir ülke için yalnız turizm açısından değil, toplumun ruh sağlığı açısından da çok önemli fonksiyonları var.
Dolayısıyla bütün bu koruma işlemi son derece önem taşıyor.
Yılmaz Güney'e gelelim.
Yılmaz Güney diyordum.
O yıllarda Yılmaz Güney'e çıktı.
Doğru.
Hatta 60'ların başında solculuk propagandasından hapse girmiş ve iki yıl yatmış bir adam ve açıkça ben komünistim diyor.
O yıllarda denebiliyordu.
Şimdi yine deniyor ama bugün artık komünizm kalmadığı için ben komünistim diyene vah zavallı şapşal diye bakıyorlar.
O dönem geldi veyahut o dönem bitti.
Sinematek de başında solcu insanların bulunduğu bir kuruluştu.
Ne kadar en başında büyük patron Şakir Eczacıbaşı var idiyse de o da tam bir kültür adamıydı.
Dolayısıyla Yılmaz Güney'le sinematek yakınlaştı.
İşte Umut filminin ilk gösterimini sinematek salonu yaptı 1970 yılında.
Ben de gittim.
Ama ben 66 sonlarında başladığımda Cumhuriyeti Türk filmlerine Turan Gürkan denen bir arkadaşım vardı.
Tabi o da çoktan vefat etti.
Büyük bir Türk filmi hayranı, arşivcisi, bir bilgi kaynağı olan bir adam.
O yazıyordu Türk filmlerine ve Cumhuriyet'ten bunu bana açıkça da söylemediler.
Ama o Türk filmini yazmaya devam ettiği için, benim de ona büyük saygım olduğu için ben Türk filmlerine bulaşmadım.
Ben yabancı filmleri yazıyorum, o Türk filmlerini yazıyor.
Benim gayet kuvvetli bir kalemim var tabi.
Yazılarım ilgiyle okunuyor, biraz da kendimi övyeyim.
Ama bakıyorlar ki Türk samarcılar, ben onların filmlerine bulaşmıyorum.
Bu yüzden piyasada şöyle bir dedikodu çıkarıldı.
O Atilla Dorsey değil, Atilla Dorsey.
Nedir Atilla Dorsey?
İşte Amerika'nın ünlü Dorsey kardeşleri vardı.
Jimmy ve Tommy Dorsey.
Bunlar çok ünlü iki caz orkestrası.
Ve 1930'lı 40'lı yıllarda, hele savaş sırasında, bütün dünyanın dinlediği şarkılar besteydiler.
İşte 78'lik plaklar, sonra 45'likler veya albümler yaptılar.
Dorsey onları hatırlatır.
Beni Amerikalı gibi lanse ediyorlardı.
Bu bir şakaydı sözüm ona.
Tabii ki.
Ama o kadar incindim ki, yani ben bir Türk vatandaşıyım.
Kendi kültürünüzden kopuk bir şey.
Aynen, o manzara verilmeye başlandı.
Ne yapayım, Turan Gürkan'ı da gerçekten çok severdim.
Daha sonra 80'li yıllarda birlikte Gösteri Dergisi'nin fasikürlerle okurlarını armağan olarak verdi.
Türk ve Dünya Sineması ansiklo belisini hazırladık.
Birkaç yıl sürdü.
Sonra o fasikürler bir araya getirip çitlendi.
Piyasaya verildi.
Tabii hemen tükendi.
Bugün o da kara borsada olan bir olay.
Bende iki tane var.
Oradan da bir ortak çalışmamız var.
Gerçi o daha sonra oldu.
Turan Gürkan'a saygısızlık etmek istemiyorum.
Ne zaman ki umudu gördük.
Evet.
Önümde nadir nadir.
Orada İlhan Selçuk.
Burada işte ne bileyim ben Ali Özgün Türk.
Bütün o dönemin solcu sanatçıları.
Şurada Erden Kral.
Büyük bir heyecan duydum.
Hiçbir şey düşünmeden eve gittim.
Daktilomun başına geçtim.
Daha bilgisayar yok.
Tak tak tak tak tak tak eleştirimi yazdım.
Gazeteye götürüp verdim.
Ne yaparsa yapsınlar diye.
Ve kullandılar.
Tabi eleştiri iyi bir yankı yaptı.
Bugün hala çok iftihar ettiğim bir yazıdır.
Ve hemen arkasından ben ufak ufak Türk filmlerini yazmaya başladım.
Yani Umut benim kişisel tarihimde Türk filmlerini yazmaya başladığım film oldu.
Onunla başladım Türk sineması eleştirisine.
Evet yani Türk sineması için demek ki kullanması gerekiyordu.
Anlıyorum.
Yoksa sinema eleştirmenliğine Umut'u değil de Türk sineması'nın aralığına geçtiğiniz.
Ama çok önemlidir o.
Tabi insanın kendi sineması üzerine yazması gerekir.
Böyle şey olur mu?
İyi bir karar almışsınız bence de çok önemli.
Peki efendim eleştirilerinizi yaparken niye kıstas alırsınız?
Yani kurgu mu sizin için önemlidir?
İşte çekim tekniklerini mi önemsersiniz?
Senaryo mu önemlidir?
Hepsi.
Şimdi tabi senaryo işin temeli.
Türk sineması uzun yıllar en büyük sıkıntıyı bundan çekti.
Önemli romanlar uyarlanmadı.
Uyarlandığında da berbat edildi.
Önemli yazarlar pek senaryoya katılmadılar.
Gerçi zaman zaman Atilla İlhan hatta Yaşar Kemal Orhan Kemal'in de bazı senaryo çalışmalarına katıldığı söylenir.
Ama Atilla İlhan'ın dışındakiler bir rivayet, bir söylence onlar katılmadılar.
Atilla İlhan, Atilla Kaptanoğlu adıyla müstehar bir isimle gerçekten bazı senaryolara imza attı.
O da çünkü bir sama tutkunuydu biliyorum.
Bilmiyorum ister isim kullanma gereği duydu.
Bilmiyorum yani o yıllarda olurdu bu.
Mesela Peyami Safa adlı çok ünlü yazarımız bir dizi polisiye roman yazdı.
Ama polisiye roman o yıllarda toplumda küçümsenen bir şeydi.
Niye olduğunu hiç anlamadım.
Ben şahsen bayılırım polisiye romanlara.
Bütün o Arsene Lupe'n, Sherlock Holmes kitaplarını, Agatha Christie kitaplarını ve filmlerini daha sonra kemirmişimdir adeta.
Ama Peyami Safa o romanlara Server Bedi adını koydu.
Server Bedi'nin Cingöz Recai diye bir karakter yarattı.
Bunlar beş serler oldu.
Ama parası tabii yine Peyami Safa'ya gitti ama herkes kim bu Server Bedi derdi biliyorum o yıllarda.
Ben çocuktum ama hatırlıyorum.
İnternet falan da olmadığı için insanlar o bilgiye kolay ulaşabiliyor.
Yani biraz küçümsenirdi bu tür şeyler.
Sinema da küçümsenirdi ve o yüzden sanıyorum Atilla İlhan, Atilla Kaptan oldu adını kullandı.
Yani ciddi bir yazar katkısı yoktu.
Senaryo bayağı zayıftı.
Teknik zayıftı.
En basit de geçen gün bir yerde konuşuldu.
Nebahçe'ye söyledi pardon.
Önceki gün bizim siyah töreninde işte NTV'nin konuğu olduk program öncesi.
Orada söyledi bizim zamanımızda dedi eğer bir film 3000 metrelik filmle oluşuyorsa
Samacan'ın önderi 3000 metre film olurdu dedi.
Yani bir 1000 metre bir 500 metre daha film verilmezdi dedi.
Dolayısıyla tekrar falan yoktu.
Çekilirdi ne olursa o olur dedi.
Hakikaten film çok pahalı bir şeydi.
Dışarıdan ithal ediliyordu.
Ve yani çektiğiniz her şeyi aşağı yukarı tabii bir miktar %10 bir marja olabilir ama
kullanmak zorundasınız.
E böyle bir şey olur mu?
Samacan öyle bir sanat ki icabında bir saniye 5 kere 10 kere çekeceksiniz.
Batı'da öyle oluyor.
Veya çok fazla çekip içinden kurgulayacaksınız.
Bütün bunlar yapılamazdı.
Bu da bütçeyle teknolojinin karması olan bir başka sorun.
Ama bu arada o zaman oyuncularımızı da kutlamamız gerekir öyle değil mi?
Vallahi öyle.
Bu imkanla sahip olmadıkları için.
Aşağı kere tek çekişte, ilk çekişte, ilk ve son çekimde o sahneyi verebilmek müthiş bir marifet.
Emin olun Batı'da çok tekrarlar olurdu değil mi?
Aynı şekilde sinema okulları yoktu.
Şimdi var.
Şimdi Eskişehir Üniversitesi'nden Mimar Sinan Üniversitesi'nde birçok okulun ve daha başka
üniversitelerin ciddi sinema okulları var.
Öğrencilik, oyunculuk okulları veya kursları var.
İşte Müjdat Gezen kursu var, Ali Poyrazoğlu kursu var.
Bir sürü ben biliyorum.
Saddiye Alışık'ın oyunculuk kursları var vesaire.
O yıllarda bunlar yoktu.
Ne olacak?
Yapa yapa öğreniyorlardı.
Ama öğreninceye kadar da bir tek filmleri berbat ediyorlardı tabii.
Yani sete yeni adım atmış bir oyuncu.
Tamam dünyanın en güzel kadını filanca veya falanca.
Dünyanın en yakışık erkeği.
Cüneyt Arkın tamam.
Ama oyunculuk yok, henüz yok başlarda.
Öğrendiler sonra tabii.
Mutfakta onlar öğrendiler.
Yapa yapa öğrendiler.
Yani sette öğrenilen bir sanat.
Bizzat onu yapanlar tarafından da.
Bütün bu eksiklikler vardı tabii kolay değil.
Neye önem verirdiniz disini?
Ben neye önem veririm?
Şimdi senaryo önemli.
Kurgu şuan maddinin esasıdır.
Yani bir kere sahnelerin iyi çekilmiş olması lazım ama
onun da ötesinde o sahnelerin hangilerini seçip nasıl bağlayacaksınız?
Hızlı bir tempo mi olacak?
Veya işte Tarkovski veya Angelopoulos'un yaptığı gibi böyle 5'er dakika, 10'ar dakika
tek çekimle süren uzun ağır çekimler mi olacak?
İkisi de olabilir.
Eğer bir aksiyon filmi yapıyorsanız zaten uzun planlar olmaz.
Çünkü aksiyon hareket demek.
Ama yani bir aşk filminde de o hızlı kurguyu kullanmak o da olmamalı.
Gerçi bugün yerli dizilerde 40 dakikada anlatılacak şeyi bir saat 40 dakikada anlatmak mecburiyet olduğu için
oyuncuları tam tersine uzun uzun bakışın.
Sen uzun uzun ah çek.
Sen bu aşk sözlerini yavaş bir tempo ile söyle uzasın deniyor.
Ve bu da dizilerde bir yapaylık yaratıyor.
O da ayrı bir olay.
Ama neyse işin öbür tarafına baktığınızda bir aşk filminin de yumuşak bir temposu olması lazım.
Öyle hargür, hareketli, bereketli bir kurgu olmaz.
Kurgu çok önemli.
Müzik çok önemli.
Müzik yanlış kullanılıyor, kötü kullanılıyor tabii.
Dün yine önceki gün Atilla Özdemiroğlu çok hoş bir şey söyledi.
Bunu hemen aklıma yazdım.
Dedi ki müzik dedi konuşmaların bittiği yerde başlar ve öyle olmalı dedi.
Biz de konuşmaların da arkasını müzikle dolduruyorlar.
O kadar ki bazen ne konuşulduğunu anlamıyorsunuz.
Özellikle dizilerde bu böyle.
Halbuki bırak, şimdi biz burada konuşuyoruz.
Fonda bir müzik var mı?
Yok.
Doğal hayatta zaten müzik yok.
Müzik suni bir şey.
Sonradan eklenen bir şey.
O zaman koyma bırak birçok sahne hayatta gibi aksın.
Ama gerçekten çok duygusal bir momentum, bir an yaşanıyor.
O zaman müziği düşüyor.
Hepimiz şakır şakır ağlayalım.
Budur müzik.
Hayır, sahnede başlıyor.
Oğlan salona giriyor.
Kız orada bilmem ne yapıyor.
Müzikte hemen başlıyor.
Böyle şey olur mu?
Atilla Özdemiroğlu böyle müzik yapmıyor filmlerine.
Onun için bizden onur ödülü aldı.
Müzik gerektiği zaman başlamalı.
Gerekmediği zaman da susmalı.
Bu kadar başlıyor.
Ne önemli bu sayıda?
Bütün bunlara bakarım tabii.
Ama genelde şudur yani.
O nihai intiba derdi eskiler.
Türkçesi sonsal izlenim.
Yani bir filmin bize bıraktığı sonsal izlenim nedir?
Sevmek, bayılmak, mesafeli bakmak, nefret etmek, ağlanacak yerde gülmek, gülünecek yerde ağlamak.
Veyahut da bazen tam tersine ağlanacak yerde ağlamak, gülünecek yerde gülmek eğer bunu başarmışsa film.
Ben filmi izlerken bir ara not almayı da denedim.
Eskiden ışıklı kalemler vardı.
Ama sonra vazgeçtim.
Çünkü bir şeyi not edeyim derken filmin o bölümünü kaçırıyorsunuz.
Kafamda bazı cümleler oluşur.
Şunu şöyle yazmalıyım.
Buna şu açıdan değinmeliyim.
Belleğim de güçlü olduğu için ama sadece sinema açısından.
Onun dışında belleğime güvenmeyin.
O cümleler şeyden sonra da filmin bitiminden sonra da kafamda dolaşır.
Veyahut da otururum bazen aklıma gelmiş bir iki önemli şeyi not ederim.
Yani eleştirinin hem iskeleti hem sonsal izlenim denen şey hem de çok altını çizeceğim bazı ögeler.
O bir konuşma olabilir, bir kamera hareketi olabilir.
Her şeyi gayet iyi kavrayan bir oyuncunun veya iki oyuncunun karşılıklı bir sahnesi olabilir.
Aklıma yerleşiyor.
Bütün mesele bunları bir kere unutmadan yazmak.
İki gün sonra yazarsanız gidiyor.
Gider.
Persim olarak hemen oturup yazacaksınız.
Tak tak tak tak.
Ve de yazarken gerekli usluğu, gerekli havayı kurabilmek.
Ben her eleştirimi bir küçük deneme olarak görüyorum.
Naçizane.
Ama o kalarsın diyebilirsiniz.
Estağfurullah işinize verdiğiniz ciddiyetle alakalı olduğunu düşünüyorum.
Ama ben yazılarıma önem veriyorum.
İki kere, üç kere, dört kere okuyorum.
Üzerinden geçiyorum, ekliyorum, çıkarıyorum.
Ve o olabildiğince onları olgunlaştırıyorum.
Böylece benim kafamdakinin tam yansıması olmasa da ona en yakın biçime geliyor.
Öyle olduğunu düşünüyorum.
Sonra da işte nerede çıkarsa gazetede çıkıyor.
Veya şimdi bir internet sitesinde çıkıyor.
Onlar çıkıyor.
Bu yazıların meraklısı var.
Dolayısıyla o yazılar peyderpey zaman içinde kitaplarda toplanıyor.
Mesela bir serim var.
Hayatımızı değiştiren filmler.
Bunu sadece yabancı filmler için yaptım.
85-95 arası.
O ara bir türlü olmamıştı.
10 yıl oldu.
10 yılın sonunda ben onları alfabetik olarak topladım.
O kitap gayet iyi sattı.
Daha sonra aynı şeyi 95-2005 için yaptım.
Şimdi bu geçen Kasım ayındaki TÜYAP fuarında da hayatımızı değiştiren filmler 3, 2005-2015'i çıkardım.
630 mu ne yabancı film eleştirsin bana?
Yani 85'den 2015'e kadar elimizde böyle bir şey var o zaman.
Değil mi?
İşte evet evet.
30 yıl toplandı.
Evet evet.
Bakalım Allah ömür verir de bir 10 yılda yazarsam o 40 yıl olacak.
Şimdi bu güzel bir şey tabii yani.
Bir kitap arasına son 10 yılın en önemli filmlerini elinizin altında bulunduruyorsunuz.
Kesinlikle.
Bu kitap sitede için iyi bir kaynak.
Ama bu çok iyi bir kaynak da o kitaplar hasılat rekoru mu kırıyor?
İkinci, üçüncü baskın mı yapıyor?
Yok işte yavaş yavaş satıyor.
Yani insanlar filmleri seviyorlar, gidiyorlar, beğeniyorlar, beni de okuyorlar ama onları toplu biçimde ellerin altında bulundurmak alışkanlıkları var ama çok az.
Yani öyle büyük, geniş bir alışkanlık değil.
Ama bu sizin alanınızla alakalı değil, Türk toplumunun okuma alışkanlığıyla alakalı, bu kültürle alakalı bir konu değil mi?
Filmi gör, icabında DVD'si seyret veya bir kanalda izle ama onunla ilişkileci değil bir eleştiri kaynağı bir başvuru kitabı elinin altında bulunmursa da olur.
Çok derin, ucu böyle derinlere ulaşan bir konu.
O yüzden derde etmiyorum zaten.
Yeterince satıyor yani.
Onların baskısını mümkün kılacak kadar satıyor.
Türk filmi eleştirmeyi topladım.
1970'de başladı işte, Umut'la başlayan dönemde.
12 Eylül yılları ve sinemamız, pardon o ikinci bölümdü.
İlk dönemde hangi isimde topladım?
Valla ben de unuttum.
80 sonrası filmlerini 12 Eylül yılları ve sinemamız adıyla topladım.
90'a kadar.
90'lar sonra bunlar toplanamadı çünkü hem 90'larda hem de 2000'lerin başında büyük bir bunalım yaşadı Türk sineması.
O kadar az film çıktı ve o kadar az eleştiri yazıldı ki ben onları kitabahane getirmek arsını bile duymadım.
Dolayısıyla 90'dan 2005'e kadar olan dönemi bir üçüncü ciltte topladım.
Fakat 2005-2010 arası o kadar yoğun oldu ki o beş yılı yine ayrı bir ciltte topladım.
Böylece dört ciltte sinemamızın işte nereyse kırk yıllık gelişimine bir bakış getirmiş oldum.
Ya o kitaplar bir araya geldiğinde bütün bir eleştiriyle verilmiş panorama çıkıyor.
Çok önemli aslında.
Ayrıca çok önemli.
İspanyol olması gereken bir seri anladığım.
En çok önemli verdiğim bir kitabım işte son aylarda çıktı.
Son yıl içinde.
Yüzyılın Yüz Türk filmi.
Yani başlangıcından 2015 yılına işte Kasım ayına kadar, 2014'ün Kasım ayına kadar,
Kabaca demek 2015'e kadar sinemamızın yaptığı filmlerden yüz tanesi.
Seçtim.
Önce seçtim.
Tepe seçmeden önce DVD'lerden aradım.
Otuzların filmleri, kırkların filmleri, ellilerin filmleri, altmışların filmleri.
Bütün bunları oturup sabahlara kadar yeni ders öğrettim.
Notlar aldım.
Aşağı kare kitabın yarısı yepyeni eleştirilerden oluştu.
Çünkü tabii o yılların filmleri yazmamışım zaten.
Kırklarda otuzların filmi bir var.
Bataklı Dam'ın kızı Aysel.
Muhsin Ertuğrul'un 1934 yapımı filmi.
Ama o yıllardan filmi lazım yani.
O yılları tamamen inkar edemezsiniz.
Yeter ki belli bir değeri olsun.
Bir de sinemasının başlangıçları onlar değil mi?
Tabii.
50'li yılda çok önemli.
İlk baş yapıklarımız çıkmış.
Ki bir tanesi de 58 yılında 3 arkadaş filmidir.
Evet.
Bayılırım.
Yeşil Çom'u en iyi simgeleyen, bütün ögeleriyle kullanan filmdir.
Daha başka bir sürü film var.
60'lar bir zirve dönemi bence.
Bütün büyük ustaların önlemek filmleri.
Bütün bu filmler yeni baştan yazıldı.
70'ler sonrası bazı eleştirilerimi kullandım.
Çoğunu kullandım.
Yazmışsam.
Ama yeni baştan okudum.
Yeni bir bakış getirdim.
Düzelttim, ekledim, çıkardım, biçimledim.
Böylece 100 film çıktı.
Tam da işte 100. yıla denk geldi.
Zaten o yüzden yazıldı bu kitap.
Tabii o çok sevdiğim bir kitap oldu.
Çünkü belli dönemler, hele bu 100 yılsa bir kitapla kutlamak çok önemli.
Bakın 1995 yılında Dünya Aslaması'nın 100. yılı kutlanıyor.
Çünkü Sema 1895 yılında başlamış.
Ben dedim ki bir Türk sinemaya zor olarak ben bu işe katılmalıyım.
Şimdi 100 yılın 100 yönetmenini yazdım.
Yabancı yönetmenlerden söz ediyoruz gerçi burada.
Gayet iyi gitti baskısı.
Hemen ikinci, üçüncü basım yaptı.
Hemen arkasından 6 ay sonra 100 yılın 100 filmini yazdım.
Yabancı sinema.
Ama oraya yol filmini de aldım.
Çünkü yol filmi bence Türk sinemasından 1995 yılından bakıldığında en azından
daha tabii Nuri Bilge, Erzeki, Demir Kubuzlar ortada yok.
Dünya toplamına girecek bir filmdi.
Biliyorsunuz bir kan altın palmiyesi var o filminde.
Ve Dünya'ya Türk sinemasını, Yılmaz Güney'i, Şeref Gören'i tanıtmış önemli bir filmdi.
Onu da aldım.
Belki biraz ulusalcılık yaptım ama arkasından da 100'inin 150 oyuncusu geldi.
Böyle çünkü oyuncuları 100'e indiremedim.
150 o da tuğla gibi bir kitap oldu.
E ne oldu?
Atilla Dorsay, Naçizane Kindi Köşesi'nden dünyada sinemanın 100. yılının kutlanmasına
bir üçleme kitaplarla katkıda bulundu.
O kitaplar çok iyi sattı.
Yani 7-8 basım yaptılar ki bu Türkiye'de bir sinema kitabı için duyulmamış bir rakamdır.
Bu tabii bana çok mutluluk getirdi ne yalan söyleyeyim.
Peki efendim, festivallerde jüri üyeliğiniz var.
Biraz bunlardan da bahseder misiniz?
Festivallerde mesela, festival filmleri için söylüyorum da normalde sinema toplumun aynasıdır.
Sürealist filmlere nasıl bakıyorsunuz?
Yine bu festival filmlerinden yola çıkarak aklıma geldi şu an.
Hem festivallerde jüri üyeliğinden biraz bahseder misiniz?
Hem de bu soruma da cevap verirseniz orada memnun olurum.
Şimdi tabii yerli festivaller var, yabancı festivaller var.
Bu ayırmak gerekiyor herhalde öncelikle öyle mi?
Tabii yani yerli festivallerde benim jüri üyeliğim Yeşilçam'ın en parlak yıllarında olmadı.
Çünkü o zamanlar işte Ümit Utku'nun başında çektiği Film San'ın aşağı yukarı egemenliğinde olan
daha ticari filmlerin gösterildiği ve onların ödül aldığı bir dönemdi.
Antalya, Altın, Portakal diğer festivallerde yoktu zaten.
Ama Antalya'da işte yönetimin değişmesiyle 1973 yılında bir devrim yaşandı.
Bu sefer işin içine Ümit Utku'nun yerine yine bir yapımcılar birliği ama işte İstanbul'da var olup
bütün yapımcıları toplayan Sesam ki hala var Sesam Derneği girdi.
Jürilerin yapımında biraz değişiklik oluşturuldu.
Ve ben ilk kez 1974 yılında Antalya festivale jüri üyesi olarak gittim.
Şimdi isimlerini söylemeyeyim mi?
Yanlışlıklar olur hatırlamıyorum.
Tam etrafımda bir sürü saygın insan vardı.
Ve karşımıza gayet güzel filmler geldi.
Dediğim gibi 70'ler, 70'li yılların ilk 5 yılı çok parlaktır.
Ve 74 yılından itibaren birçok Altın Portakal Festivali'nde jüri üyesi olarak bulundum.
Evet, evet.
Antalya çok önemli bir festivaldir tabii.
Ve Türk Simas'a büyük şeyler katmıştır.
E sonra Adana Festivali başlatıldı.
Yılmaz Güney'in sayesinde.
O daha politik bir festival oldu tabii.
Genelde işte Yılmaz'ın filmleri, solcu filmler falan.
Orada da jüri üyeliği yaptım.
Daha sonra Ankara, Bursa, Manisa, Malatya gibi birçok Eskişehir gibi birçok ulusal festivalde jüri üyeliği yaptım.
Bir tek İstanbul Festivali hariç.
Çünkü ben İstanbul Festivali'nin başından beri kurucu ve danışman kadrosunda olduğum için, yönetici olmadım ama danışman kadrosunda olduğum için ve İstanbul Festivali'nde bütün uluslararası festivaler gibi kendi üyelerini jürilere sokmadığı için İstanbul Festivali'nde ne ana jüri de ne işte Fipreski veyahut başka jürilerde üye olmak onuruna erişim edin bugüne kadar.
Peki keyif alarak mı yaptınız genelde festivalerde?
Tabii canım jüride olmak her zaman iyidir.
Bir kere çok iyi ağırlanırsınız.
El üstünde tutulursunuz.
En iyi lokantalarda yemek yersiniz.
Onun dışında ne olacak işte?
Yani zaten sürekli film seyrediyoruz.
Bir festivalde belli bir program dahilinde günde bazen üç film olabilir tabii.
Oturup film izleyerek o da bana yabancı değil.
Ben dış festivallarda özellikle ki mesela KANA ilk 1970 yılında Berlin'e ilk 1978 yılında gittim ve ondan sonra birkaç büyük festivalin devamlı müşterisi takipçisi oldum.
Biz yabancı festivallarda günde dört beş film bile izleriz bazen.
Çünkü yani festivalin amacı budur.
Kısa bir sürede olabildiğince fazla film göreceksiniz ve o festivallarda da gösterirler.
Bazen sabah sekiz buçukta ki Berlin'de öyledir bazen dokuzda başlar KANA yani daha sabahtan itibaren hemen fırlayıp gidip orada film seyretmeye başlarsınız.
Arada yemek gelir filan ama akşama kadar sürer.
Dolayısıyla üst üste film seyretmeye alışıyorum.
Burada yerli festivallarda günde üç film seyretmek hiç beni rahatsız etmedi bugüne kadar.
Sonra yabancı festival üyelikleri oldu.
Özellikle ben FIPRESKİ'nin yani FIPRESKİ nedir?
Uluslararası Sıtırma Yazarları Federasyonu.
Bunun kısaltılmış adı FIPRESKİ.
Türkiye'de buna üye tabii çok uzun yıllardır ve ilk uzun yıllarda temsilcini ben yaptım.
FIPRESKİ'nin bir özelliği bütün üye ülkelerden Sıtırma Yazarları'nı icabına dünyanın öbür ucunda bile olsa festivallere davet etmektir.
Yani uçak bileti verilir orada otelde kalırsınız gider filminizi görür oylarımaya katılırsınız.
Bu o kadar güzel bir yöntem ki birçok genç arkadaşıma ki ben de o zamanlar genç bir Sıtırma Yazar'ıydım tabii.
Dünya ülkelerini ve Sıtırmalarını aynı zamanda çünkü birdenbire ben düşünün FIPRESKİ sayesinde iki ülke söyleyeyim.
Biri Havana yani Küba, Küba'nın başkenti Havana oraya kadar gittim uçağım dahil.
Havana festivalinde FIPRESKİ jüri üyesiydim.
Bir keresinde de Hawaii adalarında bir festival vardı.
Yine FIPRESKİ üyesi olarak işte buradan Avrupa'nın bir kenti oradan Los Angeles galiba.
Los Angeles'tan da Hawaii oraya uçtuk ve Hawaii'yi gördüm.
Bir başkası yine FIPRESKİ üyesi olarak Japonya'nın Yamagata kentindeki uluslararası dokümanter, belgesel festivaline davet aldım.
Eşimi de aldım bütün Uzakdoğu'yu gördük.
Çünkü öyle bir bilet aldık karışık bir bilet.
Bakın bütün bunlar sinema yazarı olmanın daha bir sürü ülke var.
Ve FIPRESKİ üyesi olmanın bana getirdiği avantajlar oldu.
Yani sinema yazarlığı böyle bir takım avantajlar değiştirir.
Kendinizi ciddi olarak tanıtırsanız, kanıtlarsanız bir sürü yere davet alırsınız.
Oralarda da çok farklı kültürlerle karşılaştık.
Şimdi gençler, Türkiye'de de genç meraklı sinema yazarları var.
Habire dünyaya dolaşıyorlar.
Kimse farkında değil ama ben biliyorum.
Ben artık gitmiyorum çünkü.
Yorgun bir yazarım.
Ancak bir iki büyük festival bana yetiyor.
Ama genç arkadaşlarımız her yere gidiyorlar maşallah.
Ve hem dünyayı geziyorlar, bilgileri, kültürleri artıyor.
Hem çok farklı sistemaları.
Ama emin olun ben birçok genç insanda sinema yazarı olma hevesini seziyorum.
Bana mailler geliyor.
Bana başvurular geliyor.
İşte hangi kitapları okuyalım, hangi filmleri görelim.
Bazen hatta onlarla buluşup karşı karşıya da görüşüyorum.
Çünkü başta da söyledik, benim konumumdaki bir insanın topluma vereceği bazı şeyler var.
Bu kitaplar yoluyla olur ama aynı zamanda örneğin üniversitelere, okullara gidip gençlere doğrudan doğruya hitap etmek, konuşmak,
onların bu tür başvurularına olabildiğince karşılık vermek, hicabında yarım saatini ayırıp buluşmak, konuşmak çok yararlı oluyor.
Kesinlikle.
Yani gençlere tabii gıpta ediyorum hayatlarının genç döneminde olmaları o kadar hoş ki onlar bunun avantajlarını bilmiyorlar.
Ama aynı zamanda birçok şeyler öğrenmeleri gerektiğini de biliyorum.
Ben nar çizana elimden gel deyince bir şeyler vermeye çalışıyorum.
Peki siz kendiniz ne tür filmlerden hoşlanırsınız?
Ben kara film denen o polisiye türü çok severim.
O Hollywood 40'lı 50'li yıllarda bu türde çok ustalaşmıştır.
Tarihi filmleri hala çok severim.
Tarihe müthiş bir merakım vardır.
Aşk filmlerini az severim çünkü iyi aşk filmi çok az yapılıyor.
Dışarıda da böyle.
Yani aşk nedense banalleşti.
Hayatta banalleşmedi tabii de.
Sinemada çok banalleşti.
Yani çok sıradan bir olay oldu ve yapılan aşk filmleri kötü.
Onun sıra onun yanı sıra yani hiçbir kalıba sığmayacak çok kişisel bir damga taşıyan
otör dediğimiz Fransızların ünlü deyimiyle yaratıcı sinemacı filmlerini severim.
Şimdi yani bir Tarkovski ünlü Rus yönetmeni, bir Angelopoulos'u ünlü Yunan yönetmeni, bir Nuri Bilge Ceylan'ı ünlü Türk yönetmeni onu da söyleyeyim.
Veyahut da Fransızların çok ünlü sanatçıları geldi geçmişte.
Mac Office, François Truffaut, İsveççilerin Ingmar Bergman bunlar çok büyük sanatçılar.
Japonların Kurosawa bunların filmleri kategorize edilemiyor.
Yani bunları sadece tarihi film, avantür, aksiyon, dram diye tanımlayamıyorsunuz.
Bazen hepsini bir arada içeriyorlar ama bambaşka bir karışım şeklinde.
Bu tür filmleri severim.
Ama mesela Western'i de severim.
Western tipik bir Amerikan ürünüdür ama bize bütün bir insanlığın macerasını anlatır.
Nedir?
Bir ülkenin yeni baştan yaratılması ve anarşinin şiddetin hakim olduğu yerlere yasanın, kanunun getirilmesi.
Bu güzel bir temadar aslında.
Duyulan ihtiyaç.
Evet.
Ve şeyi de çok severim.
Müzikalleri de çok severim.
Bugün pek yapılmıyor ama benim gençimde müzikaller vardı.
Dans ederler, şarkı söylerlerdi.
Ünlü oyuncular, yıldızlar, şantözler ve dansözler, dansörler veyahut.
Çok güzeldi.
Yani sinemayı bir bütün olarak seviyorum tabii aslında.
Peki bu sinemada çokça kullanılan katarsis kavramı için.
Mutlaka katarsis olmalı mı sizce?
Hayır mutlaka olmalı diye bir şey yok.
Yani katarsis bir tür sizi arındıran, size kendinize tanıma bir film yolla.
Kendinize tanıma veya boşaltma imkanı veren bir film kastediliyor sanıyorum.
Bu bazı filmler de olur ama illa böyle bir şey olmalı denemezsiniz.
Bir eleştirmen olarak bunu merak ettim özellikle.
Bu mutlaka olmalı diye.
Evet siz biliyorum bu konulara meraklısınız ama.
Yani ben eleştirmen olarak üzerinde çok durduğum bir konu olmadı.
Çünkü uzmanlık denen bir alan var.
Katarsis olayı genelde psikanalize ve psikolojiye değgin bir deyim.
Yani benim alanım değil bu tabii.
Ukalallık etmek istemem.
Estağfurullah.
Estağfurullah ama ben yine de bu kadar tecrübeniz var merak ettim.
Hakikaten uzmanlığa çok saygın var.
Peki efendim Türk sinemasının vaktimiz gittikçe daraldığı için bizim sorularımı size sormak istiyorum sizi bulmuşken.
Türk sinemasının dününü ve bugününü kıyasladığınızda neler söylemek istersiniz bize?
Şimdi ben yani geçmişi çok severim.
Evimdeki 7000 DVD'nin çoğu eski filmler.
Onları oturup yazıyorum.
Hatta her ay Milliyet Sanat Dergisi'ne sinemanın unutulmuş hazineleri adıyla.
40'lardan 50'lerden 60'lardan bir filmi yeni baştan izleyip yazıyorum.
Böyle bir fonksiyonum da var.
Ama günümüz sinemasını da çok seviyorum.
Yani Fransızlar passeistler.
Bir nostaljik deyimi vardır.
Yani geçmişi seven.
Bir de passeist.
Bu hep geçmişte yaşayan demek.
Ben geçmişte yaşayan bir insan değilim.
Bence Türk sinemasının geçmişi...
Öyle de olmamalı zaten.
Hayır olmamalı.
Yani olan yaştaşlarımı görüyorum.
O kötü bir şey.
Türk sinemasının geçmişi iyiydi.
Yeşilçam'ı inkar etmek mümkün değil.
Neydi?
Yeşilçam bir büyük rüyalar alemiydi.
Bir düşler dünyasıydı.
Bütün bir toplumu 30 yıl boyunca en azından da 30 yıl boyunca gayet iyi o düşler besledi.
Onların gülme, ağlama, hayatı tanıma, katarsis ihtiyaçlarını giderdi.
Çok saygın bir dönemdir.
Ama bugün Türk sineması daha iyi bir yerde bence.
Çünkü gerçekten yaratıcı samacılar var.
Ve kitle filmi dediğimiz filmler de belli bir düzey kazandı.
Bütün kitle filmleri değil, bütün o her hafta gösterimi çıkan korku filmleri, komediler, aşk filmleri, iyi sana örnekleri değil.
Ama yine de kitle filmi olup da gayet kaliteli olan işler de yapılıyor.
Yani mesela ben Yılmaz Erdoğan'ın Vizontele serisinden Kelebeğin Rüyası'na kadar bütün filmlerini birer başyapı sayıyorum.
Hatta onları kitabıma da aldım.
Aynı şekilde Cem Yılmaz'ın yönettiği az ama daha çok oynadığı filmlerin birçoğu çok önemli.
Çünkü Cem Yılmaz yani çok iyi bir oyuncu.
Ve kabul etmek lazım ki dünyanın en iyi stand-up komedyenlerinden biri.
Yani nerede sahneye çıkarsa insanları ağzının içine baktırıyor.
Ve bizim Sonsiyat olayında da öyle oldu.
Söylediği sözler bütün o olayın adeta önüne geçiyor.
Böyle bir özelliği var.
Bu büyük bir yetenek tabii.
Ona çok saygı duymamız lazım.
Ama mesela hatta Demir'leri de beğeniyorum.
Bence kitle saması belli bir düzey kazandı.
Ve o teorilerimiz çoğaldı.
Yani kendi dünyalarına yansıtan, bütün dünyanın hayranlıkla izlediği kişisel filmler yapan yönetmenlerimiz çoğaldı.
En azından Yarımdüzü'ne isim var.
Yani Nuri Bilge Ceylan, Reha Erdem, Zeki Demir Kubuz, Yeşim Ustaoğlu, Derviz Saim ve arkasından gelen yepyeni bir kuşak.
Bunların filmleri çok önemli.
Tabii hemen onlardan önce Yavuz Turgul ve Çağan Irmak da bunlara eklenebilir.
Onlar bir ara kuşaktır Yeşilçam'ı bugüne bağlayan.
Bütün bu arkadaşlarımızın filmlerini son derece önemsiyorum.
Ve dünya çapında önemli buluyorum.
Peki bu kıyası yaparken aklıma şey geldi.
Nuri Bilge Ceylan'ın kış uykusuyla altın ayı aldı.
82'de de Yılmaz Güney yolla aldı değil mi?
Mesela kıyasladığınızda ikisiyle aynı değerde görüyor musunuz?
Böyle bir kıyas yaptırılır mı?
Şimdi ikisi de Türk Şamasının en iyi filmleri arasında.
Bakın Siyad'ın seçtiği Yüzyıl'ın en iyi 10 Türk filmi arasında.
Zaten yol var.
Nuri Bilge'den de kış uykusu yok.
Nedense onu anlayamadım.
Ama bir önceki filmi neydi?
Bir Zamanlar Anadolu.
Ama bir önceki filme Bir Zamanlar Anadolu var.
Ki o da benim çok sevdiğim, çok beğendiğim bir filmdir.
Yani bakın ilk onun içine hem yol giriyor hem bir Nuri Bilge filmi giriyor.
Öyle.
Bunları kıyaslamak o daha iyiydi, bu daha kötüydü demek mümkün değil.
Yol nedir?
Yol Türkiye'nin çok zor bir döneminde çekilmiş.
Dünyanın sayılı siyasal sinema örnekleri arasında yer alan.
Doğrudan doğruya siyaseti anlatmıyorsa da değil mi nedir?
Hapisten çıkmış 5 arkadaşın serbest bakılmış, kısa bir izne çıkma imkanı bulmuş 5 insanın bireysel öyküleri.
Ama size öyle bir ülke panoraması çiziyor ki 80'li yıllar 12 Eylül'ün baskısı sürüyor.
İşte köylerde çok acı olaylar yaşanıyor.
O dönemin siyasi ve kültürel atmosferini beraberinde verdiği için.
Aynen siyasi atmosfer, ekonomik atmosfer, kültürel atmosfer, aile baskısı, kadın sorunları, o devam eden aşiret düzeni, o töreler, o arkaik şeyler.
Bütün bunlar bütün bir filmde karşımıza giriyor.
Şimdi bütün bu çelişkiler bugün aynı güçte devam etmiyor artık.
Bugün başka bir Türkiye var.
Öyle bir çerçeve içinde de gerek bir zamanlar Anadolu'da gerek kış uykusu farklı bağlamlarda çok önemli şeyler anlatıyorlar.
Yani Türkiye'nin 80'li yıllarıyla bugününü kıyaslamak mümkün ama zor.
Film için de öyle, bu filmler için de öyle.
Farklı dönemlerin farklı filmleri bunlar.
Doğru söylüyorsunuz.
Peki, başka bir soruya geçiyorum.
Türkiye'de sanata ve sanatçıya verilen değeri nasıl buluyorsunuz?
Yani aslında batı ölçülerinde beklediğimiz kadar değil.
Ama yine de, yine de çok haksızca davranmayalım.
Yani Yaşar Kemal öldü bir olay oldu.
Hala yankıları devam ediyor.
Nuri Bilgin'in filmi ödül aldığında işte bütün milletçe seviniyoruz.
Eskiden pek aldırılmazdı yani tabii dönem farklıydı ama yolun altın palmiyesi Türkiye'de doğru dürüst duyurulamadı bile.
Çünkü hala askeri dönem devam ediyordu ve Yılmaz Güney'den söz etmek neredeyse yasaktı.
Düşün altın palmiye alıyorsunuz, sevinemiyorsunuz ulus olarak veya medya olarak.
Böyle bir şey olabilir mi?
Dolayısıyla bugün çok farklı bir yerdeyiz.
Yine baskı var.
Yine sanatçı pek hak ettiği yere kolay kolay getirilmiyor.
Veyahut da en büyük sanatçılar, en büyük ödüleri almış bile olsalar, işte Orhan Pamuk örneği,
toplumun bir kesimince dışlanıyorlar ve suçlanıyorlar hatta.
Yani aynı şey Fazıl Say için de söylenebilir.
Böyle haksızlıklar veya gereksiz davranışlar, baskılar yaratılıyor sanatçıların üzerinde.
Ama bir gelişme de var.
Türkiye'ye çağdaş bir toplum olmaya doğru her şeye rağmen gidiyor.
Bu çok önemli.
Sizin tespitinizin bu yönde olması güzel.
Çünkü zamanın akışı bu.
Yani o akışa karşı duramazsınız.
Evet.
Bu önemli tabii.
Dediğim gibi bu tespiti bizim yapmamız değil, sizin yapmanız önemliydi.
Aynı fikirde misiniz?
Sizin kadar değildim, sevindim açıkçası.
Ama siz daha iç içesiniz sanatla.
Ben biraz daha endişeliydim.
Beni teskin etmiş oldu bir sözleriniz.
Endişelim o da.
Öyle bir deyim var.
Evet, var doğru.
Yine Atatürk'in bir sözünü okumak istiyorum.
Yüksek bir insan toplumu olan Türk milletinin tarihi, tarihi bir özelliği de güzel sanatları sevmek ve onunla yükselmektir.
Bunun içindir ki milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, doğuştan gelen zekasını, ilme bağlılığını, güzel sanatlar sevgisini ve milli birlik duygusunu devamlı olarak ve her türlü vasıta ve önlemlere bağlayarak geliştirmek milli idealimizdir diyor.
Tabii, çok önemli bir söz değil mi?
Evet, gerçekten.
Hem sanata verdiği önem açısından hem de yine milli birlik duygusuna bunu bağlaması da çok güzel.
Çok güzel.
Bu sözlerin daha böyle canlı tutulmasının, hayata aksettirilmesinin gerektiğini düşünüyorum.
Yani sevgili atamızın özlediği ölçüde yine canlı değil belki.
Atatürk'ün birçok sözünü hala bir yerlere asmak lazım.
Evet, hatırlatmak açısından, anlamını düşündürtmek açısından.
Yani orada levi olarak ısılı kalması değil.
Doğru.
Değil mi?
Ama neyse ben onu şu anlamda kullandım ki hatırlatır bize.
Elbette, elbette biliyorum sizin o anlamda kullandığınızı.
Teyit etmek açısından söylüyorum, çok önemli.
Efendim, biraz da artık son soruma geçiyorum.
Bu sözlerimiz bitti.
Toplumsal konularla ilgili olarak yani siz hem sanatın içerisindesiniz hem toplumun içerisindesiniz.
Yani her şeyle iç içe yaşayan bir insansınız.
Sosyal medyaya baktığımızda, toplumsal yaşantıya baktığımızda büyük bir böyle kamplaşma görüyoruz.
Ve birbirlerine karşı insanların çok çirkin bir dil kullandıklarını, bir kin, nefret dili, nefret üslubu hakim olduğunu görüyoruz.
Şimdi Atatürk de ne dedik, milli birlik duygusundan bahsetmiş.
Şimdi bu tip sosyal kamplaşmalar, milli birlik duygusunu da ciddi şekilde zedelediğini düşünüyorum.
Ve özellikle de böyle Türkiye gibi jeopolitik, jeostratejik öneme sahip, her yerden birçok gizli servislerin, devletlerin üzerinde emeli olan bir ülkede,
milli birliğimizin parçalanmaya çalışıldığı bir ülkede bu duygunun çok önemli olduğunu düşünüyorum.
Siz bu konuda ilgili olarak neler söylemek istersiniz?
Ne diyeyim son derece, haklısınız Türkiye bugün resmen bıçakla ayrılır gibi iki kampa ayrılmış durumda.
Türkiye tarihinin hiçbir döneminde böyle kamplaşmamıştı.
Bunu haklısınız, son derece tehlikeli bir gidiş olarak görüyorum.
Siyasetçilerimizin ve özellikle çok önemli yerlerdeki bazı bir avuç siyasetçinin bu konuda çok akıllıca davranmaları
ve toplumdaki bu gerginliği mutlaka ve mutlaka azaltmaları gerekiyor.
Ama dediğim gibi genel gidiş, her şey hemen yetişmiş kadrolarıyla, sanata ve sanatçıya her şey hemen verilen yerle,
medyanın büyük bir bölümüyle hala özgür olması ve birçok meseleyi aksettirmesi özelliğiyle
Türkiye o kadar da fena bir yerde değil.
Bu durumun giderilmesi bence an meselesi demeyeyim ama
yani kısa bir süre sonra belki hatta önümüzdeki seçimlerde buna bu düğüm çözülecek gibi geliyor bana.
Herhalde bir arada yaşama kültürü ya da demokrasi kültürüne, toplumsal bir arada yaşama kültürünün
çok aciliyetli olduğunu, önemli olduğunu düşünüyorum, buna ihtiyaç olduğunu düşünüyorum.
Son derece önemli, katılıyorum.
Efendim çok teşekkür ediyorum, çok güzel bir söyleşi oldu sayenizde.
Biz de istifade etmiş olduk sizin tecrübelerinizden, birikimlerinizden.
Hayatınızı bize verip birçok karesiyle yansıttınız, iyi oldu.
Çabucak geçtik ama toparlı değil.
Evet ama çok iyi oldu, birçok konuya değinmiş olduk.
Bir hayat bir saate kolay sığmazdı.
Sığmaz tabii ki, belki daha yani bitmez sizinle konuşacak çok konu var ama
Evet çok teşekkür ediyorum efendim, sağ olun.
Evet Sayın Atilla Dorsa'yla bir yaşamdan portrelerinin sonuna geldik.
Önümüzdeki hafta yine bir başka konukla karşınızda olmak üzere.
İyi akşamlar diliyorum.
İzlediğiniz için teşekkür ederim.