Prostat konusuna girelim. Prostat erkeklerin için son derece önemli bir konu.
Tabi belli yaşın üzerinde görülüyor ama çok sık görülen bir kanser değil mi erkeklerde?
Evet.
Sık görülüyor.
Evet.
Amerika'ya baktığımızda en sık tanık olan kanser.
Evet.
Türkiye'de ikinci sıklıkta görülen bir kanser.
Erkekler.
Uzun zamandır Türkiye'de istatistik çalışmalarının güvenilmez olduğundan dolayı ne kadar sık görüldüğü konusunda şüphelerimiz vardı.
Son zamanlarda çıkan güvenilir istatistik çalışmaları hakikaten Türkiye'de de çok sık görüldüğü konusunda bulgular ortaya koydu.
Hatta teşhis konamayanları bile olabilirsiniz.
Tabi daha iyi bilirsiniz.
Çünkü bazen yapılan otopsilerde de ortaya çıkabiliyor.
Prostat kanseri varmış diye.
Hiçbir şikayeti olmamış.
Prostat kanserinin ayrı bir boyutu.
Ayrı bir boyutu değil mi?
Evet.
Belki de daha da sık yani teşhis konulduğundan.
Ne acaba?
Şöyle söyleyeyim.
Prostat kanseri bir latent prostat kanseri var.
Bir de klinik prostat kanseri var.
Şimdi bir boyunca...
Prostat nedir?
Önce onu bir tarif eder misiniz?
Prostat mesanenin altında içinden idrar yoğunluğun geçtiği aslında bir bez.
Evet.
Bu bezin görevi salgıladığı enzimle meninin sıvılaşmasını sağlayan bir enzim üretiyor.
Evet.
Yani meni dışarıya çıktığında bir koagülüm dediğimiz toparlak bir madde şeklindedir.
Daha sonra sıvılaşır.
Evet.
Onu sağlayan işte prostatın salgıladığı enzimdir.
Evet.
Prostatın insanda üret ya da dediğimiz idrar yoğunluğunun etrafını çepeçevre sardığı için yaş ilerledikçe erkeklik hormonu dediğimiz testosteronun prostattaki etkisinin artmasıyla beraber prostat dokusu büyüyor ve idrar yoğunluğu tıkıyor.
Normalde büyüklüğü ne kadar prostatın yaklaşık olarak?
Açına yukarı 18-20 gram civarıdır.
Yani büyüklüğü ceviz büyüklüğü.
Ceviz büyüklüğü.
Evet.
Ama ilerleyen yaşla beraber bu idrar kanalını sıkıştırmaya başlarsa o zaman hastada prostat hastalığı ortaya çıkıyor.
Evet.
Ama iyi huylu prostat büyümesi olabilir bu.
Tabii.
Bu iyi huylu prostat büyümesi.
Eğer bu büyüme dışarıya doğru oluyorsa prostatta büyüme olmasına rağmen idrar kanalına tıkamadığı için hastanın herhangi bir şikayeti olmayabilir.
Evet.
Ama bazı hastalar vardır.
Hani 18-20 gram normal prostat boyutu diyoruz da 25-30 gramlık bir prostatla çok ciddi yakınmaları olabilir hastanın.
Evet doğru.
Prostatın yapısına baktığımızda prostatın idrar yolunun etrafındaki dokuda büyüme meydana geldiği zaman bu iyi huylu prostat büyümesi.
Ama prostat kanseri prostatın dış kısmına gelişiyor.
Ben bunu portakala benzetiyorum.
Evet.
Portakalın yenilen kısmı iyi huylu prostat büyümesinin olduğu orta kısmına benzetim.
Evet.
Attığımız kabuk kısmı da prostatın kabuk kısmı.
Evet.
Prostat kanseri kabuktan iyi huylu prostat büyümesi iç kısımdan gelişiyor.
Evet.
Onun için iyi huylu prostat büyümesi varsa bizim yaptığımız ameliyatlarda da o iç kısımlanıyor sadece.
Evet.
Dış kısım kalıyor.
Evet.
Prostat kanseri açısından baktığımızda iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle ameliyat olanlar,
ben prostat ameliyatı oldum, bundan sonra benim başıma prostatla ilgili hiçbir şikayet, hiçbir sıkıntı gelmez diye düşünmesinler.
Doğru.
Prostat kanserine yakalanma riskiniz hala devam ediyor.
Evet.
Çünkü kapsül kısmı, dış kabuk kısmı hala sizde duruyor.
Evet, doğru tabii ki.
O nedenle biz iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle ameliyat olsun olmasın,
erkeklerin 50 yaşından itibaren mutlaka prostat açısından kontrolden geçmelerini öneririz.
Prostat kanserinde bir de ailesel prostat kanseri durumu vardır.
Çünkü genetik geçiş de söz konusudur.
Eğer ailesinde birden fazla kişide prostat kanseri varsa mutlaka o ailenin erkek üyelerinin 40 yaşından itibaren örolog kontrolüne girmelerinde fayda var.
Ne tip kontroller gerekiyor, ne yapılması gerekir en basitinden?
O muayenelerde mutlaka parmakla prostatın muayenesi ve prostat spesifik antijen dediğimiz PSA testinin mutlaka bakılması lazım.
Hangi sıklıkla PSA bakılması yeterli olur sizce?
Eğer herhangi bir şikayeti yoksa hastanın, ilk bakılanlarda da bir sıkıntısı yoksa PSA değerlerinde, yılda bir defa bakmak yeterli.
Evet.
Yani yılda bir defa PSA ve ürolog muayenesi.
Evet.
Bunlar yeterli olur genellikle.
Eğer şüphe varsa doktorun önerisine göre bu süre kısaltılır.
3 ayda bir, 6 ayda bir artık duruma göre.
Yani o PSA'daki değerlerdeki artışa göre o bakma sıklıkları değişebilir.
Evet.
İnşaAllah.
Burada önemli olan şu, iyi huylu prostat büyümesiyle prostat kanseri birlikte olabilir.
Tabii.
Veya tek başına prostat kanseri bir hasta da olabilir veya tek başına iyi huylu prostat büyümesi bir kişi de olabilir.
Evet.
O nedenle şikayetlere bakarak bir kişi de iyi huylu prostat büyümesi mi, prostat kanseri mi olduğuna emin olamayız.
Hastalar genellikle prostat hastalar genellikle zor idrar yapma, idrara sık sık çıkma, gece idrara çıkma, idrar yaparken zorlanma, idrara hemen başlayamama, kesik kesik idrar yapma gibi şikayetlerle gelirler.
Biz bu hastalara işeme testi, işemesi rahat mı, değil mi, işedikten sonra geride idrarı kalıyor mu, kalmıyor mu, tüm idrar yollarının bir değerlendirmesi gibi temel tetkikler yaparız.
PSA dahil bunlara.
Evet.
Ve idrar tahlili dahil.
Eğer bunlarda bir şüphe varsa o zaman ileri inceleme yaparız.
Zaten ürolog muayenesi dediğim o parmakla muayeneyi eklemem, tekrardan söylememe gerek var mı bilmiyorum.
Bunlarda şüphe duyuyorsak, bir prostat kanseri şüphemiz varsa biyopsi yapıyoruz.
Prostattan biyopsi.
Evet. O nasıl yapılıyor?
Makat bölgesinden, ultrason eşliğinde, görüntü eşliğinde bölgesel uyuşturarak prostatın 12 bölgesinden, rastgele 12 bölgesinde, belirli bir protokol çerçevesinde biyopsiler alıyoruz.
Yani parça alıyoruz.
Parça alıyoruz. O parçalarda eğer patolog prostat kanseri yakalarsa, teşhis ederse, o zaman tespit edilen prostat kanserinin türüne göre, çünkü onun da hiçbir şey yapmayacağımız prostat kanseri var.
Evet.
Hemen tedavi vermemiz gereken prostat kanseri var.
Evet.
Buna göre hastayı tedavi protokollerine alıyoruz.
Bazı hastalar var mesela, hiçbir şey yapmayabiliriz.
Nasıl karar veriyorsunuz buna?
Orada glisin derecelendirme diye bir yöntemimiz var.
O glisin derecelendirmede eğer düşük dereceli bir tümörü varsa, prostat kanseri varsa, hastayı belli dönemlerde yakınen takip ediyoruz.
Eğer burada kanserin türünde bir değişiklik olursa, hastada bir takım şikayetler oluşmaya başlarsa, o zaman hemen gereken aktif tedavi verebiliyoruz.
Evet.
Prostat kanserini, hani en başta prostat kanserine girerken, latent prostat kanseri ve klinik prostat kanseri dedik.
Evet.
Prostat kanserinde eğer hasta iyi huylu prostat büyümesi şikayetleriyle geldiğinde bir prostat kanseri yakalanmışsa,
Evet.
O yakalanmış oluyor.
Onların içinde bir küçük bir grup, aslında hiçbir şey yapmasanız, hiç biyopsi yapmasanız, hasta ömrü boyunca prostat kanseri olduğunu fark etmeyecek.
Evet.
Bir öyle bir grup var.
Yani klinik olarak önemsiz prostat kanseri dediğimiz bir grup bu.
Bir de latent prostat kanseri dediğim şey de şu, siz vefat etmiş erkeklere otopsi yapın.
Evet.
80 yaşına gelen erkeklerin %80-90'ında prostat kanseri odağına rastlayabilirsiniz.
O kadar sık.
Çok ya, çok fazla.
Evet.
Yani bu latent, yani klinik olarak aktif, hastanın yaşamını etkileyecek seviyeye gelmemiş, sessiz sedasız duran bir kanser.
Evet.
Hasta vefat etmiş ama onunla hiç bir etkisi olmamış.
Ömrü boyunca da hiç ortaya çıkmamış.
Evet.
Yani onun için burada bir felsefe de söz konusu.
Kaç yıldır mesela o kanser orada olmuş olabilir?
Yani ihtimal olarak.
Yani onu söylemek çok zor.
Evet.
Çünkü kanserin biyolojisi olarak gelişme zamanı, hastadan hastaya, onun derecesine göre değişebiliyor.
Doğru.
Yani burada önemli bir felsefe var.
Hani biz prostat kanserini teşhis ediyoruz ama, biyopsiler yapıyoruz.
Evet.
PSA'ya bir değer vermişiz, şu değerin üstü olursa, biyopsi yapalım, altı olursa yapmayalım, inceleyelim diye.
O PSA sınırını ne kadar aşağıya çekersek daha çok biyopsi yapmak durumunda kalıyoruz.
Evet.
Şimdi daha çok biyopsi yaptığımızda gerçekten önemli prostat kanserini mi yakalıyoruz?
Yoksa önemsizleri de mi yakalayıp bu önemli kategorisine mi koyuyoruz?
Yani burada önemli bir felsefe var.
Doğru.
Tabii.
Ama teknoloji çok gelişti tabii.
Erken teşhis tabii bu dediğiniz yöntemlerle mümkün oluyor artık yani hem kan değerine bakarak.
Peki radyolojik muayene yöntemleri, mesela MR var, tomografi var, işte ultrasonlarında bahsettiniz zaten.
Bunlarla kanseri görmek mümkün mü?
Bir MR tekniklerinde bahsetmiştiniz programdan önce.
Evet, evet.
Şimdi prostat kanseri söz konusu olursa benim akademik yaşamımdaki ilk çalışmam odur.
MR ile ultrasonun prostat kanserini teşhis etmedeki etkinliğine baktık.
Evet.
Bir yazı turu atmak gibi bir şey.
Evet.
Yarı yarıya.
Evet.
Yani kanser varsa atlayabiliyorsunuz.
O nedenle ultrason, tomografi günümüzde bilinen MR prostat kanserini göstermiyor.
Evet.
Sadece acaba şurası mıdır diye şüphe oluşturuyor.
Ama son zamanlarda bir takım yöntemler geliştirilmeye başlandı çok şükür.
Multiparametrik MR.
Evet.
Yeni bir yöntem.
Son zamanlarda bu konuda çok büyük merkezlerden çıkan çalışmalar kanserli dokuyu göstermede etkinliğinin yüksek olduğu yönünde bulgular veriyor.
Evet.
Eğer bu çalışmalar sonuçlandığında gerçekten çok etkili çıkarsa ilerleyen zamanlarda çok rutin uygulamaya girecek gibi duruyor.
Biyopsi ile kıyaslandığında bu söylediğiniz yöntem hangisi?
Bu önemli bir yöntem çünkü o yöntemle biyopsiyi kombine ediyorlar.
Birleştiriyorlar.
O yöntemde diyor ki şu bölgede kanser var.
O zaman biyopsi iğnesini oraya yönlendiriyor sistem.
Biyopsiden önce yapılmasında fayda var o zaman.
Biyopsiden önce.
Hatta şüphelenildiği zaman biyopsi sırasında da o görüntülerle kombine bir özel sistem geliştiriliyor.
Biyopsi iğnesini o noktaya hedefliyor.
O anda da yapılabilir.
O anda.
O anda yani o elde edilmiş görüntülerle biyopsi alınma işlemini bir arada değerlendirip hedeften tam hedeften biyopsi alınması yönünde sistemler var.
O zaman tabii emniyet ve etkinliğini güvenirliğini çok daha yükseltir tabii bu şekilde.
Tabii tabii.
Kontrast verilerek mi yapılıyor yoksa kontrastsız mı?
Özel maddeler.
Özel maddeler de veriliyor.
MR'ın değişik varyasyonları.
Evet.
İzlediğiniz için teşekkür ederim.