1
00:00:00,000 --> 00:00:11,040
Mikrodünyaya Hoşgeldiniz

2
00:00:11,040 --> 00:00:18,320
Gözünüzle göremediğimiz halde, varlığını en iyi bildiğiniz canlılardan biri kuşkusuz bakterilerdir.

3
00:00:18,720 --> 00:00:22,300
Yeryüzünde aklınıza gelebilecek her ortamda bakteriler mevcuttur.

4
00:00:22,740 --> 00:00:26,860
Her yer deyip geçmeyelim, her yerin neyi ifade ettiği üzerinde biraz duralım.

5
00:00:26,860 --> 00:00:33,660
Bakteriler başka hiçbir canlının hayatta kalamadığı zorlu ortamlarda rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler.

6
00:00:34,280 --> 00:00:38,900
En yüksek dağın tepesinden, okyanusun kilometrelerce altındaki derinliklerine,

7
00:00:39,400 --> 00:00:49,060
buzullardan asitli sıcak su kaynaklarına, topraktan insan derisine hatta radyoaktif atıklara kadar pek çok alanda yaşayabilen bakteri türleri bulabilirsiniz.

8
00:00:49,660 --> 00:00:54,580
Her şartta yaşayabilme özelliklerinden ötürü bakteriler dünyanın en fazla sayıdaki canlılarıdır.

9
00:00:54,580 --> 00:00:58,760
Bakterilerin en dikkat çekici yerleşim alanlarından biri ise vücudumuz.

10
00:00:59,260 --> 00:01:02,780
Bakterilerin, vücudumuzun sabit sakinleri olduğu bilinen bir gerçek.

11
00:01:03,340 --> 00:01:05,620
Programımızın ilk bölümünde de bahsettiğimiz gibi,

12
00:01:06,100 --> 00:01:12,620
bakterilerin içimizde apayrı bir dünyaları var ve büyük oranda bize fayda sağlayarak hayatta kalmamıza vesile oluyorlar.

13
00:01:12,620 --> 00:01:16,040
Bize zarar veren bakteri türlerine gelirsek,

14
00:01:16,640 --> 00:01:19,840
onlara karşı ise vücudumuzda çok özel bir sistem yaratılmış.

15
00:01:20,420 --> 00:01:24,580
Bağışıklık sistemimiz, bizi korumak için düşmanlarına karşı plan yapıyor,

16
00:01:25,120 --> 00:01:28,600
bazen hemen, bazen zaman içinde düşmanlar etkisiz hale getiriliyor.

17
00:01:29,260 --> 00:01:33,960
Savunma sisteminin savaşçıları, bizi savunmak için etkili silahlar kullanmak zorunda.

18
00:01:33,960 --> 00:01:40,820
Çünkü karşı tarafta da bildiğimiz teknolojilerin çok üstünde organize olabilme yeteneğine sahip mikro varlıklar bulunuyor.

19
00:01:41,620 --> 00:01:44,880
Bakteriler aynı zamanda dünyanın en yaşlı canlıları.

20
00:01:45,460 --> 00:01:47,960
3,5 milyar yıl öncesine dayanan kayıtları bunu ispatlıyor.

21
00:01:49,140 --> 00:01:52,140
Yani geçmişleri dinozorlardan bile daha eskiye dayanıyor.

22
00:01:52,600 --> 00:01:55,380
Bu konuyu daha detaylı öğrenmek için hep birlikte izleyelim.

23
00:01:55,380 --> 00:02:02,740
Mikro Dünya'dan Bilim Haberleri

24
00:02:19,620 --> 00:02:21,520
Dünyanın en eski canlıları

25
00:02:21,520 --> 00:02:31,000
2013 yılında Avustralya'da kum taşları içerisinde fosilleşmiş bir ekosistem ortaya çıkarıldı.

26
00:02:31,620 --> 00:02:37,400
Araştırmacı Nora Novk ve ekibinin yaptığı çalışmada bundan 3,48 milyar yıl önce

27
00:02:37,400 --> 00:02:41,660
şimdiki gibi özelliklere sahip siyano bakterilerin varlığı ispatlandı.

28
00:02:42,180 --> 00:02:45,840
Günümüzdeki akrabalarıyla aynı özelliklere sahip olan bu bakteriler,

29
00:02:46,320 --> 00:02:48,920
dünyanın bilinen en yaşlı sakinleri.

30
00:02:48,920 --> 00:02:53,980
Bakteriler de tüm canlılar gibi kendilerine evler inşa ederler.

31
00:02:54,200 --> 00:02:56,820
Evleri genellikle taş ve tortuların içerisine

32
00:02:56,820 --> 00:02:59,980
ipliksi katmanlar halinde yerleşmeleri sonucu oluşur.

33
00:03:00,440 --> 00:03:01,980
Bu evler genelde yuvarlak,

34
00:03:02,360 --> 00:03:03,520
bazen suyun altında,

35
00:03:04,000 --> 00:03:06,660
bazen de üstünde bulunan kaya parçalarına benzerler.

36
00:03:08,080 --> 00:03:10,660
Bu yapılara stromatolit adı verilir.

37
00:03:11,500 --> 00:03:16,180
Stomatolitler genellikle kalsiyum ve karbonattan zengin bölgelerde oluşurlar.

38
00:03:16,180 --> 00:03:21,800
Siyano bakteriler, diğer adıyla mavi yeşil alpler,

39
00:03:22,240 --> 00:03:26,180
oksijen olmayan ortamda fotosentez yaparak yaşayabilen canlılardır.

40
00:03:27,040 --> 00:03:30,400
İnsanlar ya da hayvanlar güneş enerjisini besine çeviremez.

41
00:03:30,900 --> 00:03:36,080
Ama siyano bakteriler aynı bitkilerde olduğu gibi güneş enerjisinden besin üretirler

42
00:03:36,080 --> 00:03:39,460
ve bu sırada atmosfere oksijen bırakırlar.

43
00:03:40,240 --> 00:03:45,080
Atmosferdeki oksijenin yarısından fazlasını mavi yeşil alpler üretir.

44
00:03:45,860 --> 00:03:48,540
Fakat bu işlem hiç kolay değildir.

45
00:03:49,040 --> 00:03:52,340
Fotosentez her basamağında çok sayıda enzimin görev aldığı,

46
00:03:52,740 --> 00:03:56,160
çok hassas dengelere bağlı bir dizi reaksiyonla meydana gelir.

47
00:03:56,740 --> 00:03:59,620
Dünyanın çeşitli yerlerindeki stromatolitleri inceleyen

48
00:03:59,620 --> 00:04:03,820
NOFPA ekibinin keşfettiği en eski stromatolitin içerisinde de

49
00:04:03,820 --> 00:04:07,780
3.48 milyar yaşındaki siyano bakteriler bulunuyordu.

50
00:04:09,000 --> 00:04:14,480
Ve günümüzdeki akrabalarıyla neredeyse aynı özelliklere sahip olduklarını keşfettiler.

51
00:04:15,140 --> 00:04:16,720
Fotosentez işleminin detayları,

52
00:04:17,020 --> 00:04:18,880
siyano bakterilerin karmaşık yapıları

53
00:04:18,880 --> 00:04:21,620
ve aradan geçen milyarlarca yıl göz önüne alındığında

54
00:04:22,140 --> 00:04:24,260
değişiklik olmamış olması

55
00:04:24,260 --> 00:04:27,580
ve fosilleşmiş bakterilerin bugünkü akrabalarına

56
00:04:27,580 --> 00:04:29,740
neredeyse birebir benzemesi

57
00:04:29,740 --> 00:04:33,540
evrimin gerçekleşmediğini çok açık şekilde ortaya koyuyor.