WEBVTT

00:00.000 --> 00:11.040
Mikrodünyaya Hoşgeldiniz

00:11.040 --> 00:18.320
Gözünüzle göremediğimiz halde, varlığını en iyi bildiğiniz canlılardan biri kuşkusuz bakterilerdir.

00:18.720 --> 00:22.300
Yeryüzünde aklınıza gelebilecek her ortamda bakteriler mevcuttur.

00:22.740 --> 00:26.860
Her yer deyip geçmeyelim, her yerin neyi ifade ettiği üzerinde biraz duralım.

00:26.860 --> 00:33.660
Bakteriler başka hiçbir canlının hayatta kalamadığı zorlu ortamlarda rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler.

00:34.280 --> 00:38.900
En yüksek dağın tepesinden, okyanusun kilometrelerce altındaki derinliklerine,

00:39.400 --> 00:49.060
buzullardan asitli sıcak su kaynaklarına, topraktan insan derisine hatta radyoaktif atıklara kadar pek çok alanda yaşayabilen bakteri türleri bulabilirsiniz.

00:49.660 --> 00:54.580
Her şartta yaşayabilme özelliklerinden ötürü bakteriler dünyanın en fazla sayıdaki canlılarıdır.

00:54.580 --> 00:58.760
Bakterilerin en dikkat çekici yerleşim alanlarından biri ise vücudumuz.

00:59.260 --> 01:02.780
Bakterilerin, vücudumuzun sabit sakinleri olduğu bilinen bir gerçek.

01:03.340 --> 01:05.620
Programımızın ilk bölümünde de bahsettiğimiz gibi,

01:06.100 --> 01:12.620
bakterilerin içimizde apayrı bir dünyaları var ve büyük oranda bize fayda sağlayarak hayatta kalmamıza vesile oluyorlar.

01:12.620 --> 01:16.040
Bize zarar veren bakteri türlerine gelirsek,

01:16.640 --> 01:19.840
onlara karşı ise vücudumuzda çok özel bir sistem yaratılmış.

01:20.420 --> 01:24.580
Bağışıklık sistemimiz, bizi korumak için düşmanlarına karşı plan yapıyor,

01:25.120 --> 01:28.600
bazen hemen, bazen zaman içinde düşmanlar etkisiz hale getiriliyor.

01:29.260 --> 01:33.960
Savunma sisteminin savaşçıları, bizi savunmak için etkili silahlar kullanmak zorunda.

01:33.960 --> 01:40.820
Çünkü karşı tarafta da bildiğimiz teknolojilerin çok üstünde organize olabilme yeteneğine sahip mikro varlıklar bulunuyor.

01:41.620 --> 01:44.880
Bakteriler aynı zamanda dünyanın en yaşlı canlıları.

01:45.460 --> 01:47.960
3,5 milyar yıl öncesine dayanan kayıtları bunu ispatlıyor.

01:49.140 --> 01:52.140
Yani geçmişleri dinozorlardan bile daha eskiye dayanıyor.

01:52.600 --> 01:55.380
Bu konuyu daha detaylı öğrenmek için hep birlikte izleyelim.

01:55.380 --> 02:02.740
Mikro Dünya'dan Bilim Haberleri

02:19.620 --> 02:21.520
Dünyanın en eski canlıları

02:21.520 --> 02:31.000
2013 yılında Avustralya'da kum taşları içerisinde fosilleşmiş bir ekosistem ortaya çıkarıldı.

02:31.620 --> 02:37.400
Araştırmacı Nora Novk ve ekibinin yaptığı çalışmada bundan 3,48 milyar yıl önce

02:37.400 --> 02:41.660
şimdiki gibi özelliklere sahip siyano bakterilerin varlığı ispatlandı.

02:42.180 --> 02:45.840
Günümüzdeki akrabalarıyla aynı özelliklere sahip olan bu bakteriler,

02:46.320 --> 02:48.920
dünyanın bilinen en yaşlı sakinleri.

02:48.920 --> 02:53.980
Bakteriler de tüm canlılar gibi kendilerine evler inşa ederler.

02:54.200 --> 02:56.820
Evleri genellikle taş ve tortuların içerisine

02:56.820 --> 02:59.980
ipliksi katmanlar halinde yerleşmeleri sonucu oluşur.

03:00.440 --> 03:01.980
Bu evler genelde yuvarlak,

03:02.360 --> 03:03.520
bazen suyun altında,

03:04.000 --> 03:06.660
bazen de üstünde bulunan kaya parçalarına benzerler.

03:08.080 --> 03:10.660
Bu yapılara stromatolit adı verilir.

03:11.500 --> 03:16.180
Stomatolitler genellikle kalsiyum ve karbonattan zengin bölgelerde oluşurlar.

03:16.180 --> 03:21.800
Siyano bakteriler, diğer adıyla mavi yeşil alpler,

03:22.240 --> 03:26.180
oksijen olmayan ortamda fotosentez yaparak yaşayabilen canlılardır.

03:27.040 --> 03:30.400
İnsanlar ya da hayvanlar güneş enerjisini besine çeviremez.

03:30.900 --> 03:36.080
Ama siyano bakteriler aynı bitkilerde olduğu gibi güneş enerjisinden besin üretirler

03:36.080 --> 03:39.460
ve bu sırada atmosfere oksijen bırakırlar.

03:40.240 --> 03:45.080
Atmosferdeki oksijenin yarısından fazlasını mavi yeşil alpler üretir.

03:45.860 --> 03:48.540
Fakat bu işlem hiç kolay değildir.

03:49.040 --> 03:52.340
Fotosentez her basamağında çok sayıda enzimin görev aldığı,

03:52.740 --> 03:56.160
çok hassas dengelere bağlı bir dizi reaksiyonla meydana gelir.

03:56.740 --> 03:59.620
Dünyanın çeşitli yerlerindeki stromatolitleri inceleyen

03:59.620 --> 04:03.820
NOFPA ekibinin keşfettiği en eski stromatolitin içerisinde de

04:03.820 --> 04:07.780
3.48 milyar yaşındaki siyano bakteriler bulunuyordu.

04:09.000 --> 04:14.480
Ve günümüzdeki akrabalarıyla neredeyse aynı özelliklere sahip olduklarını keşfettiler.

04:15.140 --> 04:16.720
Fotosentez işleminin detayları,

04:17.020 --> 04:18.880
siyano bakterilerin karmaşık yapıları

04:18.880 --> 04:21.620
ve aradan geçen milyarlarca yıl göz önüne alındığında

04:22.140 --> 04:24.260
değişiklik olmamış olması

04:24.260 --> 04:27.580
ve fosilleşmiş bakterilerin bugünkü akrabalarına

04:27.580 --> 04:29.740
neredeyse birebir benzemesi

04:29.740 --> 04:33.540
evrimin gerçekleşmediğini çok açık şekilde ortaya koyuyor.