1 00:00:00,820 --> 00:00:04,560 Canlıların kışın hayatta kalma yöntemi, kış uykusu. 2 00:00:06,760 --> 00:00:11,340 Kış mevsimi birçok canlı için hayatın adeta durduğu bir dönemdir. 3 00:00:12,040 --> 00:00:14,640 Kış boyunca çoğu bitki büyümeyi durdurur. 4 00:00:15,320 --> 00:00:18,460 Yaşamlarını sürdürebilmeleri için bu gerekli bir tedbirdir. 5 00:00:19,300 --> 00:00:21,980 Sıcakkanlı hayvanlar içinse durum daha farklıdır. 6 00:00:22,560 --> 00:00:25,060 Onlar bir anlamda hayatlarını durdururlar. 7 00:00:25,060 --> 00:00:32,060 Sıcakkanlı canlılar vücut sıcaklıklarını belli bir aralıkta tutmak zorundadırlar. 8 00:00:32,060 --> 00:00:36,160 Ancak vücut sıcaklığını korumak oldukça büyük bir sorundur. 9 00:00:36,560 --> 00:00:41,060 Çünkü memeli hayvanlar ortam sıcaklığından daha yüksek bir vücut sıcaklığına sahiptirler. 10 00:00:42,220 --> 00:00:46,740 Bu yüksek sıcaklığı elde edebilmek için de fazladan enerjiye ihtiyaçları vardır. 11 00:00:47,200 --> 00:00:49,460 Bunu ancak yiyeceklerden elde edebilirler. 12 00:00:50,140 --> 00:00:54,360 Fakat kış mevsimi hayvanlar için yiyeceğin en zor bulunduğu mevsimdir. 13 00:00:55,060 --> 00:01:00,060 İşte bu nedenle pek çok canlı güney bölgelerine göç ederek bu sorunu çözerler. 14 00:01:01,000 --> 00:01:04,380 Ama bazı memeliler için bu tip yolculuklar imkansızdır. 15 00:01:04,980 --> 00:01:09,000 Bu nedenle onlar da farklı bir yöntemle kendilerini korumaya çalışırlar. 16 00:01:09,580 --> 00:01:13,980 Bu yöntem Allah'ın onları korumak için yarattığı kış uykusudur. 17 00:01:13,980 --> 00:01:19,860 Kış uykusuna hazırlık 18 00:01:19,860 --> 00:01:31,240 Kış uykusuna yatan canlılar kış mevsiminde sıcaklığın düşeceğini, yağacak kar nedeniyle de yiyecek bulamayacaklarını bilirler. 19 00:01:31,900 --> 00:01:35,100 Bu nedenle yaz ayları boyunca kışa hazırlık yaparlar. 20 00:01:35,100 --> 00:01:40,400 Öncelikle kendi kilolarının iki katı kadar kilo alırlar. 21 00:01:41,100 --> 00:01:52,080 Kışın vücutlarının ne tip zorluklarla karşılaşacağını, uzun uyku dönemi boyunca hiçbir şey yemeden nasıl canlı kalabileceklerini adeta hesap eder ve buna göre davranırlar. 22 00:01:52,080 --> 00:02:07,120 Yeni doğmuş ve henüz hiç kış mevsimi geçirmemiş bir yavru bile kışın sıcaklıkların düşeceğini ve yağın karın bütün bitki örtüsünü kaplayacağını Allah'ın ilhamıyla bilir ve tüm yaz mevsimi boyunca kilo alarak besin depo eder. 23 00:02:07,120 --> 00:02:14,120 Bunu bir bebeğin doğduğu anda karşılaşacağı tüm zor şartları bilerek bunlar için tedbirler almasına benzetebiliriz. 24 00:02:15,240 --> 00:02:17,120 İnsanlar için böyle bir durum imkansızdır. 25 00:02:18,080 --> 00:02:24,120 Ancak hayvanlar Allah'ın ilhamıyla hareket ederek bu mucizeyi ilk doğdukları andan itibaren gerçekleştirir. 26 00:02:27,940 --> 00:02:30,120 Kış uykusu sırasında değişiklikler 27 00:02:30,720 --> 00:02:38,500 Hayvanların yattığı kış uykusu klasik bir uyku değildir. 28 00:02:38,800 --> 00:02:40,880 Çok fazla metabolik değişiklik meydana gelir. 29 00:02:40,880 --> 00:02:47,160 Kış uykusuna yatan canlının kalp atışları ve nefes alıp vermeleri yavaşlar ve vücut sıcaklığı düşer. 30 00:02:47,460 --> 00:02:50,100 Tüm metabolizmasında yavaşlama meydana gelir. 31 00:02:50,640 --> 00:02:56,860 Kış uykusuna yatan hayvanların beyinlerine giden oksijen akışı normal düzeyin %2'sine kadar düşebilir. 32 00:02:59,060 --> 00:03:04,620 Türüne göre hayvanlar günlerce hatta haftalarca su içmek veya yemek yemek için uyanmaz. 33 00:03:05,160 --> 00:03:09,580 Bu uyku sırasında bazı hayvanlar neredeyse ölmüş gibi görünürler. 34 00:03:09,580 --> 00:03:19,680 Örneğin bir tarla sincabının vücut sıcaklığı sıfırın altında 2 dereceye kalp atışları 15 saniyede sadece bir kere atar duruma kadar gelir. 35 00:03:20,240 --> 00:03:22,160 Nefes alması dakikalarca durabilir. 36 00:03:22,500 --> 00:03:25,700 Vücutlarındaki kan akışı %90'a kadar düşebilir. 37 00:03:26,360 --> 00:03:32,520 İnsanlarda böyle bir kan akışı düşüşü olsaydı dakikalar içinde insanlar hayatlarını kaybederlerdi. 38 00:03:32,960 --> 00:03:38,400 Ancak sincaplar bunu her kış ayında düzenli olarak yaparlar ve hayatta kalırlar. 39 00:03:39,580 --> 00:03:45,400 Kış uykusunda zayıflamayan kemik dokusu 40 00:03:45,400 --> 00:04:00,220 İlk bahar geldiğinde kış uykusuna yatan canlıların büyük bir bölümü kaslarında ya da kemiklerinde güçsüzlük olmaksızın uyanırlar. 41 00:04:00,220 --> 00:04:30,220 42 00:04:30,220 --> 00:04:43,440 Kış uykusuna yatan bir ayının iskeletinin o kadar süre hareketsiz kalıp nasıl güçsüzleşmediğini hala tam olarak çözemedi. 43 00:04:43,440 --> 00:04:57,800 Kolorado Üniversitesi biyotıp mühendislerinden Seth Donai'u bu özelliğin kalsiyum alımını düzenleyen ve kemik yoğunluğunun korunmasına katkıda bulunan paratiroid hormonundan kaynaklanabileceğine inanıyor. 44 00:04:57,800 --> 00:05:06,800 Eğer bilim adamları kış uykusuna yatan hayvanlarda bu sistemin nasıl çalıştığını çözebilirlerse, 45 00:05:07,900 --> 00:05:16,900 insanlarda ileri yaşlarda görülen ve kemik erimesi olarak bilinen osteoporoza ve diğer omunilik sederlenmelerine karşı çözüm getirebileceklerine inanıyorlar. 46 00:05:16,900 --> 00:05:23,700 Şüphesiz hayvanlara soğuk kış şartlarında hayatta kalabilmeleri için kış uykusunu ilham eden Yüce Rabbimiz, 47 00:05:24,200 --> 00:05:28,760 bu uyku sırasında zarar görmemelerini sağlayan sistemleri de beraberinde yaratmaktadır. 48 00:05:30,120 --> 00:05:32,220 Kış uykusuna mola 49 00:05:32,220 --> 00:05:41,240 Uzun kış uykusu sırasında hayvanların vücut sıcaklığı neredeyse yarı yarıya düşer. 50 00:05:41,240 --> 00:05:49,240 Kalp, karaciğer ve diğer organların çalışması için enerji gerektiğinden solunum ve kalp atışları iyice yavaşlar. 51 00:05:49,820 --> 00:06:01,340 Ancak bazı hayvan türleri bu tedbirlere rağmen soğukta donma tehlikesi geçirdikleri zaman hemen uyanarak vücut sıcaklıklarını artırırlar ve daha sonra tekrar uykuya dalarlar. 52 00:06:02,080 --> 00:06:06,880 Örneğin kış uykusundaki bir sincap 14 ila 21 gün aralıklarla uyanır. 53 00:06:06,880 --> 00:06:11,940 Savunma sistemi hücreleri oluşturur ve normal beyin fonksiyonlarına geri döner. 54 00:06:12,500 --> 00:06:19,200 Bu uyanmalarda vücutlarını titreterek tekrar 37 derece civarında bir vücut sıcaklığına geri dönerler. 55 00:06:20,020 --> 00:06:25,120 Kendi etraflarında biraz dönerler, esnerler ve sonra tekrar uykuya dalarlar. 56 00:06:25,700 --> 00:06:32,260 Yaklaşık bir gün sonra vücut sıcaklıkları tekrar hızla düşer ve kış uykusuna geçerler. 57 00:06:32,260 --> 00:06:38,500 Kutup ayılarının kış uykusu 58 00:06:38,500 --> 00:06:46,680 Kutup ayıları da kış uykusuna yatarlar. 59 00:06:47,040 --> 00:06:56,260 Anne adayı kutup ayısı kış uykusuna girdiği dönemde enerji harcamamak ve yavrularının daha iyi beslenmesini sağlamak için metabolizmasını düşürür. 60 00:06:56,260 --> 00:07:03,340 7 ay boyunca metabolizmasındaki yağı proteine çevirerek enerji sağlar, kendisi hiç beslenmez. 61 00:07:04,260 --> 00:07:10,260 Kalp atışı oranını dakikada 70'den 8'e kadar indirebilir ve metabolizmasını yavaşlatır. 62 00:07:11,480 --> 00:07:15,700 Bu dönemde yemek yemediği gibi doğal ihtiyaçlarını da karşılamaz. 63 00:07:16,260 --> 00:07:20,480 Böylelikle yavrularını doğuracağı dönem için enerji sağlamış olur. 64 00:07:20,480 --> 00:07:32,480 Köpek balıklarının kış uykusu 65 00:07:32,480 --> 00:07:43,580 İri köpek balıkları da denizlerdeki pek çok canlı gibi planktonlarla beslenirler. 66 00:07:43,580 --> 00:07:54,760 Kuzey denizinde her Kasım ayında plankton yoğunluğu azaldığı için köpek balıkları besin ararken her zaman harcadıklarından çok daha fazla enerji harcamak zorunda kalırlar. 67 00:07:55,660 --> 00:08:02,580 Bu nedenle bir süre sonra güçsüz kaldıkları için yemek aramayı bırakıp dibe çökerler ve kış uykusuna yatarlar. 68 00:08:03,920 --> 00:08:09,780 Okyanusun derinliklerinde aylarca hareket etmeden ve hiç beslenmeden yaşayabilirler. 69 00:08:09,780 --> 00:08:15,480 Bu sırada kalpleri sanki çalışmıyormuş gibi oldukça yavaş atar. 70 00:08:18,980 --> 00:08:20,780 Kurbağaların kış uykusu 71 00:08:20,780 --> 00:08:30,660 Kış uykusu sırasında bazı kurbağaların vücutlarında buz kristalleri oluştuğu keşfedilmiştir. 72 00:08:30,660 --> 00:08:40,440 Bu kurbağalardan gri ağaç kurbağası ve ilkbahar kurbağası gibi türlerin hepsi kışları don olaylarının görüldüğü coğrafi bölgelerde yaşarlar. 73 00:08:41,220 --> 00:08:45,980 Kış uykusuna yattıklarında bu canlılarda hiçbir hayat belirtisi görülmez. 74 00:08:46,660 --> 00:08:52,500 Kalp atışları, nefes alışverişleri ve kan dolaşımları neredeyse tamamen durur. 75 00:08:52,500 --> 00:08:59,680 Ağaç kurbağası ve diğer canlılardaki en önemli özellik ise bol miktarda glikoz üretebilmeleridir. 76 00:09:00,240 --> 00:09:06,400 Glikoz, hücrelerden su çekilmesini önler, bu sayede büzülme olayı da engellenmiş olur. 77 00:09:07,120 --> 00:09:12,240 Böylece kurbağanın hücreleri bu donma olayından hiçbir zarar görmez. 78 00:09:12,240 --> 00:09:25,280 Bu denli detaylı işlemleri uykusunda gerçekleşen hayvanların tüm bunları kendilerinin akletmeleri imkansızdır. 79 00:09:25,960 --> 00:09:35,280 Şuur sahibi olan insanın dahi vücut sıcaklığı veya kalp atışı hızı gibi vücut fonksiyonlarını kendilerinin kontrol altında tutması mümkün değildir. 80 00:09:35,280 --> 00:09:44,260 Bu ancak gelişmiş hastanelerde son derece teknolojik ve oldukça detaylı cihazlarla ve kısmen mümkün olabilmektedir. 81 00:09:44,820 --> 00:09:53,800 Oysa kış uykusuna yatan hayvanların çoğunluğu sanki yapmaları gereken ne olduğunu biliyormuş gibi zor kış koşullarını rahatça geçirebilecek tedbirleri alır. 82 00:09:54,540 --> 00:10:00,420 Kış uykusuna yatan hayvanların sahip olduğu kusursuz sistemleri örneksiz yaratan hiç şüphesiz Allah'tır. 83 00:10:00,420 --> 00:10:08,400 Bu canlılara bu hayranlık uyandıran davranışları alemleri yoktan var eden sonsuz merhabet sahibi Yüce Allah ilham eder. 84 00:10:08,960 --> 00:10:12,040 Allah bir ayetinde insanları şöyle düşünmeye çağırır. 85 00:10:15,640 --> 00:10:20,360 Yaratan hiç yaratmayan gibi midir? Artık öğüt alıp düşünmez misiniz?