Doğaya baktığımızda, çoğu zaman kompleksliği sadece büyük yapılarda ararız.
Oysa bazen en büyük sırlar, gözle zor görülen en küçük canlılarda saklıdır.
Ne beyni vardır, ne sinir sistemi, ne de karar verecek bir bilinci.
Ama o karmaşık problemleri çözebilir.
En verimli yolu seçebilir ve hayatta kalmak için en doğru ağı kurabilir.
Bu olağanüstü canlı, bilim dünyasında hayranlık uyandıran
Physarum polysephalum yani cıvık mantardır.
Sonsuz güç sahibi, her şeyi yoktan var eden Yüce Allah'ın bir tek hücre olarak yarattığı bu organizma
ne düşünür ne plan yapar.
Çevresini tanıdığına dair bir bilinci yoktur.
Ancak davranışları, modern mühendisliğin ve bilgisayar bilimlerinin
en temel problemlerinden biri olan optimizasyon ile birebir örtüşür.
Bilimsel araştırmalar, bu tek hücreli canlının şu dikkat çekici yeteneklere sahip olduğunu göstermiştir.
Besin kaynakları arasında en kısa yolu bulur.
Enerji kaybını azaltacak şekilde ağ yapısını otomize eder.
Verimsiz yolları zamanla terk eder, verimli olanları güçlendirir.
Hasar gördüğünde sistemi yeniden düzenleyerek dayanıklılığını korur.
Yani ortada sadece büyüyen bir hücre değil, adeta hesap yapan bir sistem vardır.
Bu konudaki en çarpıcı çalışmalardan biri,
Japon bilim insanı Toshiyuki Nakagaki tarafından başlatılmış,
daha sonra Atsuji Nakagaki tarafından başlatılmış.
Bu konudaki en çarpıcı çalışmalardan biri,
Japon bilim insanı Toshiyuki Nakagaki tarafından başlatılmış,
daha sonra Atsuji, Tero ve ekibi tarafından geliştirilmiştir.
Araştırmacılar, laboratuvar ortamında,
Tokyo ve çevresindeki şehirleri temsil eden besin noktaları yerleştirdiler.
Cıvık mantar bu noktalara bırakıldı ve nasıl bir ağ kuracağı gözlemlendi.
Ortaya çıkan sonuç, bilim dünyasını şaşkına çevirdi.
Cıvık mantarın oluşturduğu ağ,
Tokyo Metropol tren hattının yapısıyla neredeyse birebir örtüşüyordu.
Bu ağ ne gereğinden fazla uzundu, ne de kırılgandı.
Minimum toplam uzunluğa sahipti.
Maksimum verimlilik sağlıyordu.
Mühendislerinin yıllar süren hesaplamalarla ulaştığı dengeyi,
bu tek hücreli canlı hiçbir aklı ve şuuru olmadan kurabilmiştir.
Peki ya hata yapsaydı?
Eğer bu sistem yanlış çalışsaydı, canlı hayatta kalamazdı.
Yanlış yol seçimi enerji kaybı demekti.
Aşırı bağlantı gereksiz maliyet demekti.
Yetersiz bağlantı ise besine ulaşamamak demekti.
Dolayısıyla bu yapı rastgele veya deneme yanılma sonucu ortaya çıkmamıştır.
Kusursuzca var eden üstün akıl sahibi Allah'ın yaratmış olduğu sayısız örneklerden biridir.
Bilim insanları bu davranışı kimyasal geri bildirimler,
akış dinamikleri ve fiziksel kısıtlamalar üzerinden açıklamaya çalışmaktadır.
Ancak bu açıklamalar sistemin nasıl işlediğini tarif eder.
Fakat şu soruya cevap veremez.
Neden bu sistem hayati derecede doğru ve isabetli sonuçlar üretmektedir?
Ortada bilinç yoktur, hafıza yoktur, hesap yapan bir beyin yoktur.
Ama sonuç, enerji kaybını en azza indiren, dayanıklılığı artıran
ve hayatta kalmayı garanti altına alan en uygun çözümdür.
Beyni olmayan tek hücreli bir canlının insanın en gelişmiş optimizasyon yazılımlarına denk
bir ağ kusursuzca kurabilmesi, canlılardaki ölçü ve düzenin açık bir göstergesidir.
Bu örnek bize şunu gösterir.
Doğada gördüğümüz her denge, her hassas ayar, her matematiksel uyum başıboş değildir.
Bu tür örnekler bize bu olağanüstü düzeni vahyettirir.
Bu tür örnekler bize bu olağanüstü düzeni var eden,
Allah'ın benzersiz sanatını ve sınırsız kudretini tanıtan ayetler, yani delillerdir.
Asıl mesele bu delilleri görebilmek,
yaratılıştaki ölçüyü fark edebilmek
ve Allah'ın yüceliğini ve büyüklüğünü takdir edebilmektir.
Allah her şeyin yaratıcısıdır. O her şey üzerine vekildir.